Archive for the 'Χιούμορ' Category

19
Φεβ.
17

Νίκος Δ. Πλατής – Γελαστικό λεξικό

Layout 1

Γελάει καλύτερα όποιος γελάει πάντα

Αφού λοιπόν μας έδωσε σελίδες καυτερές και πάντως πεντανόστιμες στο Μπαχαρικό του Λεξικό (που μετρά εκδόσεις επί εκδόσεων), μας εισήγαγε στην επιστήμη του Κάμα Τσούχτρα, λεξικογράφησε μεταξύ άλλων λήμματα Αθωνικά, Μαύρα, Βρώμικα και άλλα, συνέταξε πλήρες Λεξικό του Σεξ για να πλουτίσουμε το σεξιλόγιό μας, αποτόλμησε ακόμα κι ένα Λεξικάκι που παίζει με τον Θάνατο (όσο ζούμε θα τον κοροϊδεύουμε), έρχεται ο Αυτουργός των Αιφνίδιων Λημμάτων να μας ξεκαρδίσει με επί τούτου έργο, λες και νωρίτερα δεν έχουμε ήδη γελάσει με όλα αυτά τα απρόβλεπτα λεξικά με τα αιφνίδια λήμματα. Γιατί αυτή είναι μια μόνο από τις ιδιότητές τους: σε αντίθεση με όλα τα άλλα, εδώ όχι μόνο ποτέ δεν ξέρεις ποια λέξη ακολουθεί αλλά και πόσο θα σε αιφνιδιάσει.

Αστείοι και αστειότητες, γελαστικοί και γελοίοι, γέλωτες και χαμόγελα, ανέκδοτα και κωμικά απαγορευμένα, οτιδήποτε σπάει την ισιάδα του στόματος με καμπύλη προς τα πάνω, εδώ δηλώνει αλφαβητικώς παρόν: περίφημοι γελοιογράφοι όπως ο Laplace, ο Reiser ή ο Wolinski, Έλληνες ομότεχνοι των παλιών περιοδικών, σούπερ ήρωες όπως ο επιθεωρητής Κλουζό, αξέχαστοι χαρακτήρες ελληνικών ταινιών, εμβληματικές μορφές όπως ο Σαρλό και οι αδελφοί Μαρξ, τα Γελαστά Ζώα του Κωστή Παπαγιώργη, η αξέχαστη Τζόαν Ρίβερς από μια εποχή όπου η stand up comedy δεν υπήρχε καν ως όρος και βέβαια ο πολυαγαπημένος μου Μπαντ Σπένσερ έχει την θέση που του αξίζει, πόσο μάλλον όταν χρόνια μετά τα αεροπλανικά του χαστούκια κι εκείνη την έκφραση, ετοιμοθάνατος «στ’ αλήθεια» ψέλλισε ένα απλό «ευχαριστώ».

charlie-chaplin_

Εδώ συνυπάρχουν αποσπάσματα και αναφορές βιβλίων, όπως η υπέροχη Ανήκουστη Βλάβη του Ντέιβιντ Λοτζ, οι χρήσιμες υποδείξεις της γελωτολόγου Στεφανί Ντέιβις, όψεις της σάτιρας και της φαρσοκωμωδίας, εικόνες που προκαλούσαν έστω και πνιχτό γέλιο, όπως το μαλλί λάχανο των μαμάδων, άγνωστες ιστορίες όπως το ξεκαρδιστικό πλην «σόκιν» ενέχυρο του Φρανσουά Βιγιόν στο δικαστήριο ή ο βασιλιάς Λουδοβίκος Φίλιππος Α΄ σκιτσαρισμένος ως αδηφάγος και πλεονέκτης Γαργαντούας, πιθανώς η πρώτη πολιτική γελοιογραφία που απαγορεύτηκε με αποτέλεσμα ο Ονορέ Ντομιέ να βλέπει επί έξι μήνες τον κόσμο ριγέ, όπως θα έλεγε και ο Νίκος Τσιφόρος, παρών και αυτός.

Ως επί το πλείστον δε, γελούν όσοι, έχοντας επίγνωση των ελάχιστων ικανοτήτων τους, εξαναγκάζονται, για να διατηρούν την αυτοεκτίμησή τους, να προσέχουν τις ατέλειες των άλλων. Συνεπώς το πολύ γέλιο με τα ελαττώματα των άλλων είναι σημείο μικροψυχίας. Διότι είναι ένα από τα κύρια καθήκοντα των μεγαλόψυχων ανθρώπων είναι να απαλλάσσουν τους άλλους από τον περίγελο, καθώς και να συγκρίνουν τους εαυτούς τους με τους βέλτιστους έγραφε ο Τόμας Χομπς στο «Περί Παθών» κεφάλαιο στο μείζον έργο του Λεβιάθαν κι ένα άλλο απρόσμενο στοιχείο του Λεξικού είναι ακριβώς οι πηγές από σημαντικά έργα που δεν θα φανταζόταν κανείς ότι έχουν θέση εδώ. Ο Τάιμπο βέβαια αναμενόμενα έχει, όπως και το αξέχαστο τραγικό Αστείο του Κούντερα.

%cf%84%ce%b1-%ce%ba%ce%af%cf%84%cf%81%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%ac%ce%bd%cf%84%ce%b9%ce%b1-12-12-60

Το Λεξικό δεν είναι μόνο γελαστικό αλλά και χαμογελαστικό. Το χαμόγελο, σκέφτομαι,  είναι το δίδυμο αδελφάκι του γέλιου, απλώς το ένα δείχνει πιο εύθυμο από το άλλο και κάνει λίγο περισσότερο θόρυβο. Δεν είναι βέβαια πάντα ειλικρινές: Η αεροσυνοδός, όταν παίρνει επιτέλους το δίσκο μού χαμογελάει. Από πού κι ως πού; αναρωτιέται ο ήρωας του Μαξ Φρις στο Ας με λένε Γκάντεμπαϊν, που αργότερα διαπιστώνει πως ο πρόεδρος των ΗΠΑ «είναι αναγκασμένος σε κάθε πρώτη σελίδα να χαμογελάει, αλλιώς δεν τον ξαναψηφίζουν». Μιλώντας για πολιτικούς ο Μάρκ Τουέιν που γνώριζε καλά την τέχνη της ευθυμογραφίας είπε κάποτε: Μην πείτε στη μητέρα μου ότι ασχολούμαι με την πολιτική. Νομίζει ότι είμαι πιανίστας σε μπουρδέλο.

Οι Κινέζοι λένε ότι υπάρχει τύχη, όμως και χτυπάει την γελαστή πόρτα, ενώ ένας άγνωστος υποστηρίζει ότι το χιούμορ είναι το ντεκολτέ του άντρα. Είναι και κάποια πράγματα με τα οποία γελάει κανείς μονάχα όταν περάσει καιρός, έλεγε ο συνταξιούχος μποξέρ Ατίλιο Ντάουν. Είναι ένα βιβλίο λιαν ευρούφηκτον, πρόχειρο σε όλους (αστειόφιλους, αστειόφοβους, αστείους και λοιπούς τύπους του άστεως) όπως ακριβώς το υποτιτλίζει ο συγγραφέας το εξώφυλλό του. Σωστά όλα, με μια υποσημείωση: δεν γελάει μόνο καλύτερα όποιος γελάει πάντα, όπως κάπου γράφεται μέσα στα εκατοντάδες λήμματα· ζει πραγματικά όποιος γνωρίζει, αναβλύζει και υποδέχεται όλες τις όψεις του γέλιου.

bud_spencer_by_chuckie96-d5o7f0j

Εκδ. Αλεξάνδρεια, 2016, σελ. 358. Περιλαμβάνονται  «βιβλιογραφία, φιλμογραφία και άλλες πηγές πληροφόρησης».

Δημοσίευση και σε mic.gr / Βιβλιοπανδοχείο 214, με τίτλο Falling in laugh.

Ο Νίκος Δ. Πλατής στο Αίθριο του Πανδοχείου εδώ.

12
Μάι.
16

Jaroslav Hašek – Ο μεγαλύτερος τσέχος συγγραφέας Jaroslav Hašek και άλλα σατιρικά διηγήματα

Hasek 0

Χιουμορίστας, φαρσέρ, αφηγητής και δημοσιογράφος, ο Γιαροσλάβ Χάσεκ [1883 – 1923] κράτησε μια σελίδα για τον εαυτό του στην σύγχρονη ευρωπαϊκή λογοτεχνία χάρη στον Καλό στρατιώτη Σβέϊκ, αλλά υπήρξε μια σπάνια μορφή του σατιρικού λόγου του 20ού αιώνα. Πριν τον πρώτο μεγάλο πόλεμο υπήρξε ένας περιπλανώμενος χιουμορίστας μποέμ, εμπνευσμένος από τα ερεθίσματα της προπολεμικής αναρχικής γενιάς. Αντί των καθιερωμένων ρεαλιστικών περιγραφών, προτιμούσε την σουρεαλιστική ταξιδιωτική παρατήρηση και την άμεση εμπειρία ως άμεσες πηγές γραφής και αναζητούσε παντού τις κρυμμένες ομορφιές, ακόμα και στις πιο αδιάφορες ή άσχημες λεπτομέρειες. Συχνά άνοιγε την πόρτα και στα θλιμμένα και νοσταλγικά στοιχεία που έδιναν έναν ζοφερό τόνο μπαλάντας.

Hasek 1

Ο Χάσεκ προσεγγίζει τις ριζοσπαστικές αναρχικές απόψεις, εκφράζει την συμπάθειά του στους ανθρακωρύχους της βόρειας Τσεχίας και αργότερα επαναξιολογεί τις έννοιες των κοινωνικών αντιθέσεων· με τον ίδιο τρόπο σταδιακά αποσπάται από τις ποιητικές ταξιδιωτικές θεματικές και προσανατολίζεται στην «μη ποιητική», γκρίζα και πληκτική ζωή της μεγαλούπολης. Ήρωές του γίνονται οι ακυρωμένοι και παρίες της κοινωνίας, τα θύματα του γραφειοκρατικού και αστυνομοκρατούμενου καθεστώτος. Το κωμικό μετατρέπεται σε σοβαρό κι εκείνο με την σειρά του σε γκροτέσκο, όπως γράφει στην κατατοπιστικότατη εισαγωγή του ο μεταφραστής.

Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ο πρώην αναρχικός και μποέμ μετατρέπεται σε υπεύθυνο δημοσιογράφο και εργάτη της αντίστασης. Τα γραπτά του απομυθοποιούν την πολιτική και δημόσια ζωή, αμφισβητούν ακόμα και την ίδια την Ιστορία. Φυσικά αυτός ο «πρώτος Τσέχος επιστήμονας χιουμορίστας» δεν έπαψε να πολεμάει την επικράτηση της καθημερινής ανουσιότητας και μικροψυχίας. Οι νουβέλες και τα διηγήματά του συνολικά ξεπερνούν τα χίλια διακόσια! Η παρούσα συλλογή αποτελεί μια μικρή ανθολογία από την προπολεμική περίοδο του συγγραφέα και πρόκειται για κείμενα που μεταφράζονται για πρώτη φορά στην ελληνική γλώσσα. Στο τέλος κάθε κειμένου αναγράφεται το έντυπο όπου πρωτοδημοσιεύτηκε καιη ημερομηνία.

Hasek 2

Η Συνέντευξη με τον κύριο Λογοκριτή είναι, κατά την γνώμη μου, το καλύτερο διήγημα της ανθολογίας. Ο συγγραφέας εξαρχής ομολογεί ότι έχει πολλές φορές αναβάλει το ραντεβού του με τον λογοκριτή, υπό τον φόβο της διαγραφής. Τον υποδέχεται ένας χαμογελαστός κύριος μ’ ένα μεγάλο μπλε μολύβι και του εξομολογείται τα του λειτουργήματός του: δεν γνωρίζετε πόσο πανούργοι και μασκαρεμένοι είναι την σήμερον ημέρα αυτοί οι συγγραφείς και δημοσιογράφοι. Γράφουν πράγματα που, στην πρώτη ανάγνωση, φαντάζουν εντελώς αθώα και κανείς πρέπει να καταναλώσει πολλή φαιά ουσία για ν’ ανακαλύψει σ’ αυτά το κρυφό σημείο.

Jaroslav_Hasek_1921_

O λογοκριτής του υποδεικνύει και σχετικά παραδείγματα: οι λέξεις «καταιγίδα» και «αναπολούσε» γραμμένες δίπλα δίπλα τι άλλο μπορεί να σημαίνουν από την ίδια την αναπόληση άλλων καταιγίδων, όχι φυσικών αλλά πολιτικών; Ή, για παράδειγμα, στην φράση «Και εδώ του περνούσε από το μυαλό οτιδήποτε», αυτό το οτιδήποτε δεν μπορεί να κρύβει πάρα πολλά; Να σκέφτεσαι οτιδήποτε σημαίνει κυριολεκτικά πρόσκληση σε εξέγερση, και αποτελεί λόγο να στραφείς ενάντια στην δημόσια ασφάλεια και τάξη. Ακόμα και η απλή σκέψη μπορεί να σημαίνει πράξη νοητικής προδοσίας. Νομίζουν ότι ο άνθρωπος μπορεί να σκέφτεται οτιδήποτε επειδή τιμωρούνται μόνο οι πράξεις. Η σκέψη είναι εκδήλωση της ψυχικής λειτουργίας. Εκδήλωση, λοιπόν· και γι’ αυτές έχουμε νομοθεσία. Στην δουλειά μου δεν πρέπει να περιφρονώ ούτε τις αθλητικές στήλες των εφημερίδων. Και ο επισκέπτης ήδη αισθάνεται την διαγραφική δύναμη του μπλε μολυβιού πάνω του…

Hasek 6

Μια άλλη κωμικοτραγική, εξίσου διαχρονική ιστορία διαδραματίζεται Στο μαγυάρικο ταχυδρομείο, όπως αφηγείται ο θαμώνας στο πανδοχείο, όπου συχνάζει ο συγγραφέας. Ο ταχυδρομικός υπάλληλος αρνείται να του παραδώσει τα χρήματα στον αφηγητή, καθώς η περιγραφή στο επιδεικνυόμενο έγγραφο δεν ταιριάζει με την όψη του. Παρά τις διαμαρτυρίες του οι υπάλληλοι φτάνουν στο σημείο να του απαντούν πως το ταχυδρομείο δεν βρίσκεται εκεί για να το βγάζει κανείς τρελό και μουρμουρίζουν Τελικά ποιος ξέρει ποιος πραγματικά είστε. Ο συγγραφέας – ακροατής της ιστορίας ονειρεύεται πως οι υπάλληλοι του δικού του ταχυδρομείου προσπαθούν να τον πείσουν πως δεν υπάρχει και όταν πηγαίνει για δική του δουλειά βρίσκεται αντιμέτωπος με μια εξίσου εφιαλτική κατάσταση.

Στην κατηγορία των πιο απλών ιστοριών, το All Right μοιάζει να αποτελεί μια εκτενέστερη μορφή ενός γνωστού σύγχρονου ανέκδοτου. Ο κόμης Λόρεντζ επιστρέφει από ένα ταξίδι στην Αφρική που κράτηση ενάμισι χρόνο. Σε όλο αυτό το χρονικό διάστημα ο διαχειριστής της περιουσίας του τον ενημέρωνε τηλεγραφικώς «όλα εντάξει». Αλλά το τελευταίο τηλεγράφημα είχε μια λέξη παραπάνω – «Όλα πολύ εντάξει», ανησυχώντας ιδιαίτερα τον κόμη. Οι φόβοι του επαληθεύονται κατά την επιστροφή του, καθώς η αποκάλυψη διαδοχικών καταστροφών δεν έχει τελειωμό. Όσο ο διαχειριστής διατηρεί φλεγματική ψυχραιμία του, άλλο τόσο ο κόμης αποτρελαίνεται.

Hasek 4

Ο Χάσεκ περιπλανήθηκε και σε όλες τις ταλαιπωρίες της επιβίωσης. Απολύθηκε από την τράπεζα όπου εργαζόταν, αργότερα ίδρυσε για λόγους επιβίωσης το Κυνολογικό Ινστιτούτο, μια επιχείρηση αγοραπωλησίας σκύλων που απέτυχε, όπως και οι προηγούμενες επαγγελματικές του προσπάθειες, βρέθηκε πολλές φορές αντιμέτωπος με τις αρχές και την αστυνομία. Έφτασε να αυτοσχεδιάζει και αφηγείται ιστορίες σε μέρη όπου ρέει άφθονο αλκοόλ, και τελικά να γίνει και ο ίδιος αλκοολικός και να καταλήξει μέχρι την απόπειρα αυτοκτονίας.

Το αλκοολικό ειδύλλιο αφορά, όπως είναι ευνόητο, μια παρεμφερή οινοπνευματώδη ιστορία, κατά την οποία ο κύριος Χόντισεκ θεωρείται αλκοολικό, σύμφωνα με το φυλλάδιο της αντιαλκοολικής ένωσης που διαβάζει η κυρία Χοντίσκοβα. Η ίδια μπροσούρα βεβαιώνει ότι μπορεί κάποιος να πέσει θύμα αλκοολισμού όχι μόνο πίνοντας αλλά και παρατηρώντας πολύ στενά άλλους να πίνουν. Κι έτσι ο σύζυγος, παρά το γεγονός ότι πίνει μόνο δυο ποτήρια μπίρα ημερησίως, υφίσταται μια θεραπεία με λικέρ βύσσινο από το γειτονικό φαρμακείο, με ανυπολόγιστες συνέπειες…

Jaroslav Hašek and his Russian wife Shura in Lipnice_

Ο σωσμένος (ένας υπό εκτέλεση βαρυποινίτης που μοιάζει να σώζεται ύστερα από ένα λουκούλλειο γεύμα ως τελευταία επιθυμία, που τον στέλνει στο νοσοκομείο), ο Φραντς το γουρούνι, τα ανυπόληπτα μέλη της Βιεννέζικης Χριστιανοκοινωνικής Ένωσης, ένας κλέφτης δολοφόνος ενώπιον του δικαστηρίου, ένας Σέρινεκ που φωνάζει πως είναι Γερμανός, και φυσικά Ο μεγαλύτερος τσέχος συγγραφέας Jaroslav Hašek, όλοι αποτελούν χαρακτήρες που βρίσκονται μπλεγμένοι μέσα στα γρανάζια των καθημερινών πλην εξωφρενικών συν οικείων αλλά εφιαλτικών ιστοριών του Χάσεκ. Αυτός ο διπλός είρων υπήρξε σατιρικός απέναντι στους κυρίαρχους και ξεκαρδιστικά επιεικής απέναντι στους ανθρώπους του λαού, ταλαντεύτηκε επαρκώς μεταξύ του επικού και του αστείου, τίμησε την αβάσταχτη ελαφρότητα του αυτοσχεδιασμού και άφησε ανοιχτά σε νοήματα όλα του τα γραπτά. Άλλωστε, όπως τιτλοφορείται και μια περισκοπική ματιά σε κάποια από αυτά, είναι τρελοί αυτοί οι Βοημοί!

Hasek 3

Εκδ. Φαρφουλάς, 2012, εισαγωγή – μετάφραση – σημειώσεις Μάριος Δαρβίρας, , σ. 75. Περιλαμβάνεται χρονολόγιο της ζωής του συγγραφέα.

Οι δυο εικονογραφήσεις από τον Σβέϊκ, δια χειρός Josef Lada.

Δημοσίευση και σε mic.gr, Βιβλιοπανδοχείο, αρ. 206.

09
Απρ.
16

Σλάβοϊ Ζίζεκ – Τα ανέκδοτα του Ζίζεκ

zizek cover

Stand – up philosophy

Υποθέτω κανείς υποψήφιος αναγνώστης δεν περιμένει να γίνει ευχάριστος στην παρέα του έχοντας αποστηθίσει την παρούσα συλλογή του Ζίζεκ, εφόσον εδώ δεν έχουμε ούτε αστεία, ούτε «ανέκδοτα» με την καθιερωμένη σημασία. Ο συγγραφέας συρράφει πνευματώδεις ιστορίες περιεχομένου σαφώς ανεκδοτολογικού αλλά με την «άλλη» σημασία. Στην ουσία πρόκειται για έξυπνα παραδείγματα που επιβεβαιώνουν ή ακυρώνουν φιλοσοφίες, που ρίχνουν την στοχαστική παράδοση στην αρένα της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας αλλά και στις ιδιωτικές σχέσεις του υπερμοντέρνου ανθρώπου. Πού κολλάει ο Χέγκελ στην πεζή, τεχνοκρατική καθημερινότητά μας;

Παραδείγματα, υποδείγματα ή αποδείγματα, τα ανέκδοτα του Ζίζεκ δεν βρίσκονται ατάκτως ερριμένα στις σελίδες. Καθώς το ένα δικαιώνει ή καταβαραθρώνει κάποια φιλοσοφική γραμμή, δίνει την σκυτάλη στο επόμενο να συνεχίσει ή να αντικρούσει. Όλα αυτά τα μικροκείμενα, με έκταση από μισή ως τρεις σελίδες, προέρχονται από χειρόγραφα που δεν έχουν εκδοθεί αλλά και από ήδη εκδοθέντα έργα του, δυο από τα οποία έχουμε επισταμένα αναγνώσει εδώ στο Πανδοχείο [Βία / Έξι λοξοί στοχασμοί και Η μαριονέτα και ο νάνος].

istrati-kazantzakis-arhiva-muzeul-brailei_

Ως συνήθως ο Ζίζεκ βέβαια συνδέει τους πάντες με τα πάντα, όπως για παράδειγμα τον Σοβιετικό Κομμουνισμό, τον Παναΐτ Ιστράτι και το … ΔΝΤ. Όταν ο Ρουμάνος συγγραφέας έφτασε στην ΕΣΣΔ στα μέσα της δεκαετίας του ’30 και των μεγάλων εκκαθαρίσεων, ένας Σοβιετικός, προσπαθώντας να τον πείσει για την αναγκαιότητα της βίας ενάντια στους εχθρούς, απολογήθηκε με την γνωστή παροιμία «Δεν γίνεται ομελέτα χωρίς να σπάσεις αυγά», εκείνος ρώτησε «Και πού είναι η ομελέτα σας;». Ο Ζίζεκ θεωρεί πως μια παρόμοια απάντηση δικαιούται να εκτοξεύσουν οι Έλληνες στο Ταμείο.

Μεγάλη μερίδα στον κατάλογο έχουν τα κράτη του πάλαι ποτέ υπαρκτού σοσιαλισμού και εκείνα που λέγονταν πράγματι ως ανέκδοτα στόμα με στόμα, εναντίον των ηγετών και της ίδιας της ζωής στους παραδείσους πίσω από το παραπέτασμα. Και να σκεφτεί κανείς ότι οι άνθρωποι πραγματικά γελούσαν μ’ εκείνα τα γλυκόπικρα κατασκευάσματα… Ιδανικές περιπτώσεις για τον συγγραφέα, που τις ανάγει ως τραγελαφικές εφαρμογές κάποιας φιλοσοφικής ιδέας ή αντι – ιδέας· ας πούμε υποδεικνύει το τέρας της απόλυτης γνώσης και της ευρύτερης εγελιανής κοινοτοπίας σε μια γνωστή ιστορία από την Πολωνία του Γιαρουζέλσκι: ένας στρατιώτης πυροβολεί στις δέκα παρά δέκα χωρίς προειδοποίηση κάποιον που βρίσκεται στον δρόμο μετά την απαγόρευση κυκλοφορίας που αρχίζει στις δέκα το βράδυ. Στην ερώτηση συστρατιώτη γιατί το έκανε απαντά: Τον ήξερα τον τύπο – έμενε μακριά από εδώ και σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να φτάσει σε δέκα λεπτά.

Wojciech Jaruzelski

Ο αντίθρησκος φιλόσοφος (έχει αφιερώσει βιβλία του σε διάφορες θέσεις και αντιθέσεις του ως προς τους θεσμούς των ιερών και των οσίων) θεωρεί ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστέψουμε ότι το χριστιανικό δόγμα της αμώμου συλλήψεως βασίζεται στην λανθασμένη μετάφραση της εβραϊκής λέξης alma (που σημαίνει απλώς «νεαρή γυναίκα») ως «παρθένα». Έτσι φαίνεται πως ο δυτικός πολιτισμός υπέφερε για δύο χιλιετίες από καθαγιασμένες σεξουαλικές νευρώσεις απλώς επειδή οι συγγραφείς του Κατά Ματθαίον και Κατά Λουκάν Ευαγγελίων δεν γνώριζαν εβραϊκά, αντιγράφει ο Ζίζεκ από το βιβλίο του Σαμ Χάρις, Το τέλος της πίστης. Μια επίσης λανθασμένη μετάφραση δημιούργησε και τις εβδομήντα «παρθένες» που περιμένουν τους μάρτυρες στον μουσουλμανικό Παράδεισο: το Κοράνι, που βασίζεται στα πρώιμα χριστιανικά κείμενα που ήταν γραμμένα στην αραμαϊκή, μετέγραψε την λέξη hur, που σημαίνει λευκές σταφίδες, σε huris. Φανταστείτε, λέει ο Ζίζεκ, την έκφραση του προσώπου ενός αυτόχειρα τζιχαντιστή όταν διαπιστώσει ότι τα εβδομήντα ουρί ήταν τελικά μια χούφτα σταφίδες.

72-houris (1)

Οι αναγωγές φτάνουν μέχρι και τις παραδοσιακές αρχές της μυθολογίας. Αφού ο Ορφέας γύρισε να ρίξει μια τελευταία ματιά στην Ευρυδίκη και έτσι την έχασε, η θεότητα τον παρηγορεί – την έχασε πραγματικά ως σαρκική οντότητα αλλά εις το εξής θα μπορεί να διακρίνει τα χαρακτηριστικά της στην λαμπρότητα της πρωινής δροσιάς, στα αστέρια, παντού… Κι έτσι βιάζεται να αποδεχτεί το ναρκισσιστικό όφελος αυτής της αντιστροφής: αρχίζει να σαγηνεύεται από την προοπτική της ποιητικής εξύμνησης της Ευρυδίκης. Δεν είναι πια ερωτευμένος με αυτή αλλά με την εικόνα του εαυτού του να επιδεικνύει τον έρωτά του για εκείνη.

Ιδού μια νέα διασκεδαστική ερμηνεία στην αιώνια ερώτηση γιατί γύρισε να κοιτάξει πίσω του: είναι η σύνδεση ανάμεσα στο ένστικτο του θανάτου και στον εξαγνισμό μέσω της δημιουργίας. Μιλάμε για μια πλήρως υπολογιστική πράξη! Ο Ορφέας χάνει από πρόθεση την Ευρυδίκη με σκοπό να την ξανακερδίσει ως αντικείμενο μιας μεγαλειώδους ποιητικής έμπνευσης. Αλλά και η Ευρυδίκη δεν μπορεί να ενεργεί σκόπιμα; Γιατί να μην προκάλεσε εσκεμμένα το γύρισμα του κεφαλιού του; Μήπως σκέφτηκε κάτι σαν «Γνωρίζω ότι με αγαπάει, αλλά ενδεχομένως έχει το πεπρωμένο ενός μεγάλου ποιητή, συνεπώς ας θυσιαστώ ώστε να γίνει εκείνο που του αξίζει»;

Crawford, Hugh Adam; Orpheus: The Wooing of Eurydice; Music Hall Aberdeen; http://www.artuk.org/artworks/orpheus-the-wooing-of-eurydice-106546

Υπάρχει τέλος κι εκείνη η αύρα μιας κωμικής αντιστροφής στο Café Photo του Σάο Πάολο, που διαφημίζεται ως «το ιδανικό μέρος για να συναντήσετε την καλύτερη συντροφιά για το βράδυ σας». Οι πόρνες είναι κυρίως φοιτήτριες ανθρωπιστικών σπουδών και είναι εκείνες που επιλέγουν τους πελάτες τους. Οι άντρες κάθονται σ’ ένα τραπέζι με το ποτό τους και περιμένουν να προσκληθούν καταρχήν για μια συζήτηση σε κάποιο πολιτιστικό ζήτημα. Αν κριθούν αρκούντως πνευματώδεις, οι γυναίκες τους ρωτούν αν επιθυμούν να κοιμηθούν μαζί τους και ορίζουν την τιμή. Η φεμινιστική πορνεία ξεπληρώνεται με μια ταξική διάκριση, καγχάζει ο Ζιζ: οι συμβαλλόμενοι προέρχονται τουλάχιστον από την ανώτερη μεσαία τάξη.

slavoj-zizek-

Ο Χριστός και ο Γκαγκάριν, ο Χέγκελ και ο Κίρκεγκορ, ο Κλίντον και ο Μπους, ο Φρόυντ και ο Σαντάμ, το σεξ και η πολιτική, οι πάντες και τα πάντα επιστρατεύονται στις ζωντανές παραστάσεις και στα γραπτά κείμενα του Ζίζεκ. Είναι εμφανές ότι όλες αυτές οι μικροϊστορίες ζωντανεύουν τις ζωντανές διαλέξεις του, ώστε να αποκτούν στοιχεία φιλοσοφικών – κωμικών παραστάσεων. Άλλωστε όλα χωράνε στο καθολικό χωνευτήρι του λόγου του. Μόνο επίλογο του … Momus δεν περιμέναμε. Ο άλλοτε αγαπημένος μας ποπ σταρ, τώρα πια μόνιμος κάτοικος Οσάκα και όχι ιδιαίτερα εμπνευσμένος τραγουδιστής – τραγουδοπλάστης, κλείνει αιφνιδίως την συλλογή με εφτασέλιδο επίλογο. Ίσως επειδή το δικό του πρώτο μυθιστόρημα ήταν το Βιβλίο των ανέκδοτων, με μια άκρως δυσλειτουργική οικογένεια της οποίας τα μέλη είναι οι χαρακτήρες που γίνονται ήρωες σε μια σειρά από βρόμικα / πρόστυχα ανέκδοτα.

Εκδ. Μεταίχμιο, 2014, μτφ. Ιωάννα Μιχελάκου, επιμ. Όντεν Μόρτενσεν, επίλογος: Momus, σελ. 197 [Slavoj Zizek, Zizek’s Jokes, 2014]

Στις εικόνες: Panait Istrati με τον Νίκο Καζαντζάκη, Wojciech Jaruzelski, 71 παρθένες [ή λευκές σταφίδες], Hugh Adam Crawford –  Orpheus: The Wooing of Eurydice.

Δημοσίευση και σε mic.gr / βιβλιοπανδοχείο, αρ. 205.

24
Ιαν.
16

Philip Roth – Διαβάζοντας τον εαυτό μου και τους άλλους

film

Περί αισχρολογίας, σάτιρας, ερωτικής λογοτεχνίας και άλλων πολλών

Όταν ανατρέχω στην προηγούμενη δουλειά μου, διαπιστώνω ότι έχω γράψει συχνά για «συμπεριφορά σε ακραίες καταστάσεις»… Ίσως πριν από το Βυζί να με είχε απασχολήσει η ακραία συμπεριφορά σε συνηθισμένες καταστάσεις. Ούτως ή άλλως, με ενδιέφεραν οι άνδρες και οι γυναίκες οι οποίοι, καθώς έχει κοπεί ό,τι τους έδενε με το αγκυροβόλι τους, παρασύρονται από τα κύματα μακριά από τις γενέθλιες ακτές, στο ανοιχτό πέλαγος, έρμαια της παλίρροιας που φουσκώνει από τη δυσαρέσκεια και την εύλογη οργή τους. [….] Η Λούσι Νέλσον στο Όταν ήταν φρόνιμη, ο Γκέημπ Ουάλλακ και ο Πωλ Χερτς στο Κι ό,τι θέλει ας γίνει, ο Άλεξ Πόρτνοϊ στο Σύνδρομο Πόρτνοϊ – όλοι ζουν πέρα από τα όρια των ψυχολογικών και ηθικών δυνατοτήτων τους. Το θέμα δεν είναι αν θα βουλιάξουν ή θα κολυμπήσουν – αλλά ότι πρέπει να επανεφεύρουν το κρόουλ. [84 – 85]

Αυτή ήταν μια από τις πολλές όψεις του συγγραφικού έργου του Ροθ· κι έπρεπε να δει όλα αυτά τα κείμενά του συγκεντρωμένα σε έναν τόμο για να αντιληφθεί ότι αν κάτι τον απασχολούσε συνεχώς κατά την συγγραφή του ήταν η σχέση ανάμεσα στον γραπτό και τον άγραφο κόσμο. Αυτή η δανεισμένη από τον Πωλ Γκούντμαν διάκριση είναι η μόνη που μπορεί να εκφράσει την συνεχή παλινδρόμηση του συγγραφέα ανάμεσα σε εκείνα που μπορούν και στα άλλα, τα απερίγραπτα. Και είναι πραγματικά συναρπαστικό να διαβάζει κανείς τον Ροθ να γράφει για τον Ροθ, για τα βιβλία του, για όλα όσα ήθελε να γράψει και τα κατάφερε με τον τρόπο του και για όσα προέκυψαν άγραφα και ανέκφραστα.

philip-roth 2_

Εδώ συνυπάρχουν η κεντρομόλος και η φυγόκεντρος δύναμη του ροθικού σύμπαντος. Στο πρώτο μέρος παίρνει τον λόγο ως αναγνώστης και αναγνωσμένος και ανοίγει τα αρχεία των έργων του. Βγάζει από τα συρτάρια σχέδια, ομιλίες, δοκίμια, συνεντεύξεις, απόπειρες απογραφής τους δουλειάς του. Το δεύτερο μέρος συναπαρτίζεται από επιλεγμένα άρθρα και δοκίμιά του πάνω σε μια σειρά θεμάτων, λογοτεχνικών και μη. Το εξώφυλλο είναι το πλέον κατάλληλο, καθώς απεικονίζει την τελευταία δακτυλογραφημένη σελίδα του βιβλίου του Πατρική κληρονομιά, με χειρόγραφες διορθώσεις του συγγραφέα, με κόκκινο και μαύρο μελάνι.

Σε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συζήτηση γίνεται για το Σύνδρομο Πόρτνοϊ, ο συγγραφέας με αφορμή τις αντιδράσεις για την άσεμνη γλώσσα του βιβλίου, μας θυμίζει ότι η αισχρολογία ως χρησιμοποιήσιμο και χρήσιμο λεξιλόγιο και η σεξουαλικότητα ως θέμα απασχολούσαν την λογοτεχνία ήδη από τον καιρό του Τζόυς, του Χένρι Μίλερ και του Ντ. Χ. Λώρενς. Τα μέσα βέβαια πάντοτε μυρίζονται σκανδαλάκι και εστιάζουν σε αυτό το στοιχείο. Για τον ίδιο όμως η χρήση της δεν επηρεάζεται από τα ήθη του κοινού· είναι άλλο να γράφεις για να διαβαστείς και άλλο να γράφεις για ένα «κοινό». Όταν δουλεύει δεν έχει στο νου του κάποια ομάδα ανθρώπων με την οποία θέλει να επικοινωνήσει· αυτό που επιθυμεί είναι τα έργο να κοινωνήσει τον εαυτό του όσο πιο ολοκληρωμένα γίνεται· να διαβαστεί με τους δικούς του όρους. Αυτοί είναι οι αναγνώστες που τον ενδιαφέρουν: εκείνοι των οποίων οι ευαισθησίες παραδίδονται ολοκληρωτικά στον συγγραφέα, με αντάλλαγμα την σοβαρότητά του.

Philip Roth 2

Ο Πόρτνοϊ μιλάει έτσι εξαιτίας μιας ακατανίκητης εμμονής: είναι άσεμνος, επειδή θέλει να σωθεί. Είναι ένας αλλόκοτος, ίσως και τρελός τρόπος αναζήτησης της προσωπικής του σωτηρίας· ωστόσο, στον πυρήνα του μυθιστορήματος, βρίσκεται η διερεύνηση αυτού του πάθους και της σύγκρουσης με τη συνείδησή του την οποία αυτό το πάθος επισπεύδει. Σε σχέση με τον περίφημο εβραϊσμό του ο Ροθ απορρίπτει τις απόψεις ότι είναι αντισημίτης και πάσχει από «αυτοαπέχθεια». Θεωρεί μάλιστα καλοτυχία το γεγονός ότι γεννήθηκε Εβραίος, καθώς πρόκειται για μια περίπλοκη, ενδιαφέρουσα, ηθικά απαιτητική και πολύ ιδιαίτερη εμπειρία. Μοιράζεται κι αυτός λοιπόν το ιστορικό πεπρωμένο των Εβραίων με όλες του τις συνέπειες. Ποιος θα ζητούσε περισσότερα;

Στην επιμονή του συνομιλητή ότι έχει επηρεαστεί από τις παραστάσεις του Λένι Μπρους στα νάιτ κλαμπ ή άλλους της stand up comedy, ο Ροθ απαντάει ότι την μεγαλύτερη επίδραση πάνω του είχε ένας sit down κωμικός που επινόησε το αστείο νούμερο Η μεταμόρφωση· ο Κάφκα. Παραδέχεται βέβαια αργότερα ότι διάβασε και την συλλογή με τα δημοφιλέστερα νούμερα του Bruce. Στο περίφημο Σύνδρομο Πόρτνοϊ  αφιερώνει και άλλα κείμενα, ένα εκ των οποίων τιτλοφορείται με την συνήθη ερώτηση: Πώς σου ήρθε να γράψεις αυτό το βιβλίο, τέλος πάντων;

 Philip Roth 3 [1960]

Αλλαγή θέματος με το βιβλίο του Η συμμορία μας, που αποτελούσε μια υπερβολική μίμηση, μια παρωδία του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται και μιλάει ο Νίξον. Ο Μένκεν [Η.Ι. Mencken, Αμερικανός δοκιμιογράφος, εκδότης περιοδικών, σατιρικός και κριτικός αποτιμητής της αμερικανικής ζωής και κουλτούρας, ένας από τους σημαντικούς στυλίστες των αρχών του 20ού αιώνα], που θαυμάζει ιδιαίτερα ο Ροθ, θεωρούσε αναπόφευκτο για την αμερικανική δημοκρατία να παράγει κλόουν και τσαρλατάνους ηγέτες οι οποίοi, πέρα από τις άλλες ανεπάρκειές τους, είχαν κάκιστη σχέση με την αγγλική γλώσσα. Θεωρούσε όσα έλεγαν και τον τρόπο που τα έλεγαν ψυχαγωγία. Χρειάστηκε ένας Όργουελ και ένας Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, καθώς και βίαιες ολοκληρωτικές δικτατορίες στη Γερμανία και τη Ρωσία για να μας κάνουν να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτή η φαινομενικά κωμική ρητορική μπορούσε να αποδειχθεί εργαλείο πολιτικής τυραννίας.

Philip Roth 4

Εδώ ο Ροθ είναι ανένδοτος: η πολιτική σάτιρα δεν έχει διάρκεια και δεν προτίθεται να είναι ευπρεπής. Άλλωστε η σάτιρα ακριβώς στην ευπρέπεια επιτίθεται και σε ό,τι κρύβεται πίσω της. Το να ζητήσεις από έναν σατιρικό να σεβαστεί την καλαισθησία και την λεπτότητα είναι σα να ζητάς από έναν ερωτικό ποιητή να είναι λιγότερο προσωπικός. Υπάρχει λεπτότητα στο Σατυρικόν ή στη Σεμνή πρόταση; Μάλιστα αν δει κανείς πόσο γελοιοποιούνταν και χλευάζονταν οι Αμερικανοί πρόεδροι στις καθημερινές εφημερίδες του 19ου αιώνα, αναμφίβολα θα συμπεράνει ότι εκδότες και αναγνώστες ήταν εκείνο τον καιρό πολύ πιο θαρραλέοι και δεν εκφοβίζονταν από τον μικροαστικό καθωσπρεπισμό. Ο Ροθ φτάνει στο σημείο να πει, αρκεί μια λέξη για να γελάσουμε: Νίξον. Ο ανεκδιήγητος Πρόεδρος ενέπνευσε για ένα ακόμα κείμενο που δημοσιεύεται εδώ, Ο Πρόεδρος απευθύνεται στο Έθνος, μια παρωδία γραμμένη στο αποκορύφωμα της ακροαματικής διαδικασίας για το σκάνδαλο Γουώτεργκεϊτ στη Γερουσία [1973].

Philip Roth 5

Τα κείμενα δημοσιεύτηκαν σε πολλά λογοτεχνικά και άλλα περιοδικά και εφημερίδες, που εμφανώς αποκαλύπτουν την μέγιστη εμπλοκή του συγγραφέα με ιδέες και συζητήσεις πάνω στην λογοτεχνία και τα θέματά της: The American Poetry Review, The New York Times Book Review, The Atlantic Monthly, Paris Review, Partisan Review, The Literary Guild, American Review, The Ontario Review, Le Nouvel Observateur, London Sunday Times, Commentary, American Judaism, The New York Times, Look, The Village Voice, Esquire. Και, όπως είναι ευνόητο, η ποικιλία τους είναι μεγάλη: Ο Ροθ παίρνει συνέντευξη από τον …εαυτό του για το Μεγάλο αμερικανικό μυθιστόρημα, δέχεται ερωτήσεις από μια κυρία για το Η ζωή μου ως άντρα, κάνει μαζί με την συγγραφέα Joyce Carol Oates ένα απολογισμό των οκτώ μέχρι τότε βιβλίων του, αφιερώνει μια συνέντευξή του στην περίφημη περσόνα του Ζούκερμαν….

… κι ακόμα, συντάσσει ένα εκτενές εξαιρετικά ενδιαφέρον δοκίμιο Γράφοντας για Εβραίους και Απεικονίζοντας Εβραίους, εκτείνει την θεματολογία του από το μπέιζμπολ μέχρι την Καμπότζη (που επισκέφτηκε ο ίδιος το 1970 δύο μήνες πριν ο Νίξον διατάξει την επιδρομή των στρατευμάτων του και προκαλέσει τον πόλεμο), αναλύει με τον απολαυστικό κριτικό του λόγο τρία αγαπημένα του ερωτικά μυθιστορήματα των Άλαν Λέτσλακ, Μίλαν Κούντερα και Φρεντερίκα Γουάγκμαν, αφιερώνει μια προσωπική ματιά στον Κάφκα και δεν παύει να θυμάται συγγραφείς, βιβλία και φράσεις που κράτησε όλα αυτά τα χρόνια. Όπως τα λόγια ενός ήρωα του Γουίλιαμ Στάιρον: Είναι η εποχή των αχρείων · αν δεν προσέξουμε θα μας τραβήξουν κι εμάς προς τα κάτω…

Philip Roth 6 [1968]

Εκδ. Πόλις, 2014, μετάφραση – σημειώσεις: Κατερίνα Σχινά, με πολυσέλιδες σημειώσεις της μετάφρασης, 419 σελ. [Reading my life and others]

Δημοσίευση και σε: Mic.gr / Βιβλιοπανδοχείο, αρ. 200, υπό τον τίτλο Roth around the clock.

18
Νοέ.
15

Wolinski – Σκέψεις

micro_Wolinski_

Γελώντας με τον χείριστο εαυτό μας

Ο παράδεισος είναι γεμάτος από ηλίθιους που πιστεύουνε ότι υπάρχει.

Δεν πέρασε χρόνος από την αδιανόητη δολοφονία του Wolinski στο Charlie Hebdo, οπότε και ξαναδιαβάσαμε και παρουσιάσαμε ένα παλαιότερο πλην αειθαλές βιβλίο του. Τώρα με την επανέκδοση των Σκέψεων, έχουμε πάλι την ευκαιρία να τα ξαναπούμε μαζί του, να γελάσουμε, να χαμογελάσουμε και κυρίως να κοιταχτούμε λίγο στον καθρέφτη για να βρούμε επιτέλους και μερικές αληθινές μας όψεις. Ευτυχώς ο ευφυής ευθυμογράφος δεν μας κατηγορεί στα μούτρα – ίσα ίσα, μπαίνει στη μέση και μπροστά: γράφει σε πρώτο πρόσωπο, άρα κακός γίνεται ο ίδιος.

Πάλι καλά, ας φανεί αυτός ως σεξομανής και φαλλοκράτης, ρατσιστής και φασίστας, ειρωνικός και κυνικός. Εμείς δεν έχουμε ποτέ τέτοιες ιδιότητες, ούτε στις πιο κρυφές μας σκέψεις. Συνεπώς μπορούμε ελεύθερα να πάρουμε τοις μετρητοίς τους τίτλους των περιεχομένων: εδώ περιλαμβάνονται σκέψεις βαθυστόχαστες, ιλιγγιώδεις, σκοτεινές, φαλλοκρατικές, εθνικιστικές, πολιτικές, ρατσιστικές, αναμασημένες, οριστικές, και σκέψεις για την ανεργία, την δημοσιογραφία, τα κόμικς, την ανισότητα, και σκέψεις ενός «γερομαλάκα».

wolinski_1

Σ’ αυτόν τον ταπεινό κόσμο υπάρχουν πάντα κάποιου που βρίσκουν λύσεις για τα προβλήματα των ανθρώπων. Οι άνθρωποι λατρεύουν τα προβλήματά τους, θέλουν να ζουν ειρηνικά με τα προβλήματά τους. Κυρίως δεν θέλουν να τα λύσουν επειδή γνωρίζουν ότι αυτό θα τους έθετε πάρα πολλά προβλήματα.

H ευθυμογραφία του συνομιλεί ευθέως με τα καρέ του – αρκούσε ένα τετράγωνο, ένα σκίτσο, μια έκφραση και μια φράση, κι έφτιαχνε ένα ολόκληρο σύμπαν. Πέρασε άλλωστε από τα καλύτερα κοσμοδρόμια του ξεκαρδίσματος: πρώτα το Hara-Kiri και από τα τέλη της δεκαετίας 1960 το Charlie Hebdo. Κι ύστερα άλωσε τις εφημερίδες, ώστε να χαμογελάνε οι πολλοί κι αμέσως μετά να τους κόβεται το χαμόγελο. Κάποτε έφτασε και σ’ εμάς, στο Βαβέλ και το Παραπέντε, κάποτε και στα Κολούμπρα και Μαμούθ.

wolinski_2

Όταν είναι κανείς σίγουρος ότι έχει δίκιο, δεν είναι να συζητά με όσους έχουν άδικο.

Αμέτρητες «σκέψεις» του μοιάζουν με αφορισμούς, γκράφιτι, αυτοσχέδια στοχάσματα, ανέκδοτα, ραδιούργες ατάκες, απομυθοποιητικές βινιέτες, παρεΐστικες μπηχτές. Αφοριστικός και αφοπλιστικός, παραδοξολόγος και ισοπεδωτικός, ο Βολίνσκι προτίμησε ακόμα και τα πολιτικώς μη ορθά γιατί είδε και απόειδε πού μας έφτασε η πολιτική ορθότητα. Κάπου στη μέση του βιβλίου βέβαια σοβαρεύει καθώς μοιράζεται τους στοχασμούς του για τα κόμικς. Εκεί ανοίγει την καρδιά του αλλά και κατακεραυνώνει καταστάσεις.

Αν όλος ο κόσμος ήταν σαν κι εμένα, δεν θα ήμουν αναγκασμένος να μισώ τους άλλους γράφει στο κεφαλαιάκι των ρατσιστικών σκέψεων κι εκεί κι αν προβοκάρει ανελέητα τα ορθά και καθιερωμένα. Πιστεύει ότι όσο υπάρχουν ειρηνιστές θα υπάρχουν και στρατιωτικοί. Ομολογεί ότι δεν έχει κανέναν πρόβλημα με τις τροπικές χώρες, υπό τον όρο ότι θα βρίσκεται σε ξενοδοχείο με κλιματισμό και με τους ιθαγενείς να φορούν άσπρο σακάκι και να φτιάχνουν κοκτέιλ. Και «ανάμεσα σε δυο μαλάκες» παίρνει πάντοτε το μέρος του κομμουνιστή.

Georges Wolinski à Paris, le 7 octobre 2005, à son domicile où se rouve aussi son atelier.Né d'une mère franco-italienne et d'un père polonais, venu en France à l'âge de treize ans, Georges Wolinski entre en 1960 dans l'équipe de 'Hara Kiri' puis chez 'Charlie Hebdo', dont il est le rédacteur en chef de 1970 à 1981. Wolinski a également travaillé pour différents quotidiens ou magazines comme 'l'Humanité', 'Libération', 'le Nouvel Observateur' ou 'L'Echo des savanes'. Celui qui se dit d'abord dessinateur de presse mais qui a quelque 80 albums à son actif, des compilations de dessins d'actu et vraies BD, comme les célèbres aventures érotico-farfelues de 'Paulette' dont il est le scénariste, a été couronné par le Grand prix du 32e festival d'Angoulême 2005.

Έξυπνο είναι εκείνο που κάθε ηλίθιος μπορεί να καταλάβει.

Η αγαπημένη του Γαλλία έχει πάντα την τιμητική της. Την ημέρα που θα κατεβούν στους δρόμους οι άνθρωποι που δεν έχουν κανένα λόγο να διαδηλώνουν, θα υπάρξει επιτέλους τάξη στη χώρα. Τα πανεπιστήμια είναι πολύ μέτρια· καθώς όμως οι φοιτητές θα γίνουν μετριότητες, τα πανεπιστήμιά μας είναι άριστα για τον ρόλο τους.

Αργότερα ομολογεί ότι έκανε μια έρευνα: «υπάρχουν εκατομμύρια μαλάκες στη χώρα του. Ένα εβδομαδιαίο περιοδικό Ο Μαλάκας, θα είχε τεράστια επιτυχία αν δημοσίευε μόνο μαλακίες και τίποτε άλλο». Όσο για τα παλαιότερα, Πριν από τον Μάη του ’68 οι άνθρωποι δεν είχαν ανάγκη να πουν ότι δεν θέλουν να πουν τίποτα. Κάτι θα ξέρει, έζησε το «όνειρο» από μέσα.

CHARLIE N°15 avril 1970 - PICHARD et WOLINSKI - PAULETTE

Θα ’θελα να ήμουν γυναίκα και να αγαπούσα έναν άντρα σαν κι εμένα.

Ο Βολίνσκι είναι την ίδια στιγμή λάτρης της γυναίκας και απροκάλυπτος αντιφεμινιστής, γνωρίζοντας πως και οι δύο ασυμβίβαστες όψεις γίνονται συμβατές και ταιριαστές στο σύμπαν του γέλιου. Άλλωστε του προκαλεί ίλιγγο ο απεριόριστος αριθμός στάσεων που μπορεί να πάρει το γυναικείο σώμα. Ο ίδιος ο έρωτας απομυθοποιείται: μια νύχτα έρωτα κρατά ένα τέταρτο της ώρας. Κατά τα άλλα είναι, ομολογεί, τόσο ηδονοβλεψίας που στο σπίτι του έχει σ’ όλες τις πόρτες κλειδαρότρυπα.

Καλύτερα να είσαι αποτυχημένος ως έξυπνος παρά επιτυχημένος ως μαλάκας.

wolinski_5

Ξεφυλλίζοντας τις σκέψεις του Βολίνσκι έχεις κάποτε την αίσθηση ότι τα γέλια κάποτε μετατρέπονται σε μειδίαμα – τότε είναι που σου περνάει κάποια ραβασάκια στο χέρι, σαν φίλος που επιθυμεί να μείνει κάτι από όλα αυτά τα ξεκαρδίσματα. Σου θυμίζει ότι το να γερνάς σημαίνει να ξέρεις να χάνεις. Και πως αν θέλει κανείς να κάνει την ανθρωπότητα ευτυχισμένη, πρέπει να αρχίσει από τη δική του ευτυχία.

Όσοι προσπάθησαν να κάνουν τον άνθρωπο να πιστέψει ότι μοναδικός του σκοπός είναι να είναι καλός, να αγαπά τους άλλους, να θυσιάζεται γι’ αυτούς είναι απατεώνες. Επινόησαν τον Θεό, έχτισαν πυραμίδες, εκκλησίες και τζαμιά, για εξαθλιωμένους φουκαράδες. Έφτιαξαν αθάνατα αριστουργήματα, «θησαυρούς τους ανθρωπότητας», ενώ μοναδικός θησαυρός της ανθρωπότητας είναι μερικές στιγμές ευτυχίας, ένα πιάτο ρύζι γι’ αυτόν που πεινά, μια κουτάλα χαβιάρι γι’ αυτόν που δεν ξέρει τι θα πει πείνα, ένα χαμόγελο, ένα χαρέμι, η συγχορδία μιας κιθάρας, η υπόσχεση ότι σήμερα δεν θα με βασανίσουν, ένα δροσερό χέρι στο μέτωπο που ψήνεται από τον πυρετό, το διάβασμα του Charlie Mensuel πάνω σ’ ένα ντιβάνι μασουλώντας σοκολάτα. [σ. 178]

wolinski_4

Εκδ. Ροές, 2015, σειρά MicroMEGA, μετάφραση: Γ.Ξ., πρόλογος: Στάθης Σ., σελ. 80 [Georges Wolinski, Les pensées, 1981].

Πρώτη δημοσίευση: mic.gr / Βιβλιοπανδοχείο αρ. 194, υπό τον τίτλο Badly Drawn Boys και την ανάλογη έμπνευση.

31
Αυγ.
15

Κώστας Μητρόπουλος – 1960 – 2015. Τα καλύτερά μας Χρόνια! Σε 285 γελοιογραφίες

2516_566_

Τόσο γέλιο για τους γελοίους!

Ποιος θα διαφωνούσε ότι τα πενήντα πέντε τελευταία νεοελληνικά χρόνια δεν πέρασαν ήσυχα αλλά ήταν γεμάτα όλων των ειδών τις ταραχές, αναταραχές και διαταραχές; Εμφυλιακά απόνερα, δικτατορία και χρεοκοπία, υποτιμήσεις, πλημμύρες και πυρκαγιές, «πέντε εντελώς άχρηστοι πρωθυπουργοί και πενήντα δευτεράντζες υπουργοί», ηγέτες και ηγετίσκοι κι ένας λαός πιστός των ρουσφετιών και των επιδοτήσεων. Και βρισκόμαστε ακόμα εδώ – καθόλου άσχημα δηλαδή για τον εκλεκτό γελοιογράφο.

Ο Μητρόπουλος επιμένει ότι δεν γεννήθηκε γελοιογράφος αλλά σιγά σιγά γίνεται, αφού απέτυχε ως βενζινοπώλης στην Κουμμουνδούρου, μαθητευόμενος στην Αγροτική Επιθεώρηση, πιανίστας στο Εθνικό Ωδείο (η συνωνυμία με τον Μαέστρο δεν αρκούσε), λογιστής. Αλλά το έφερε η γυριστή τύχη και βρέθηκε πρωτοσέλιδος αθλητικός γελοιογράφος στην Αθλητική Ηχώ. Ο Καραγιώργης του Ριζοσπάστη και του Ρίζου, ανάμεσα στην περιφρόνηση της χουντικής λογοκρισίας τον έστειλε στο περίπτερο να αγοράσει το Ici Paris και να αντιγράψει τις γραμμές όποιου σκιτσογράφου του ταίριαζε. Δεν του πρότεινε ούτε το Κροκαντίλ, το περίφημο σοβιετικό σατιρικό περιοδικό! Εκείνος αντέγραψε τον Χοβίβ και βρέθηκε άμεσα στην εκλεκτή παρέα των ελεύθερων σκιτσογράφων της Δευτέρας. Όταν δε κάποτε ρώτησε τον Μποστ τι άλμπουμ να ψάξει, εκείνος του πρότεινε να δανειστεί Θάιμπερ και Στάινμπεργκ από την Αμερικανική Βιβλιοθήκη της Σταδίου και να μην τα ξαναπάει πίσω! Ταχυδρόμος, Τα Νέα, Το Βήμα, φτύσιμο στην φασιστική λογοκρισία, κι είμαστε ακόμα εδώ. Οι πρώτες του γελοιογραφίες κυκλοφόρησαν το 1959 (Γελοιογραφίες), η τελευταία του συλλογή το 2010 (Η κρίση πέρασε!).

σάρωση0003

Το ξεφύλλισμα αρχίζει αλλά πριν πάμε χρόνο χρόνο, μας προσφέρεται στο πιάτο η Ελλάδα εν συντομία. Τα σκίτσα μιλάνε όσο όλες οι λέξεις μαζί. Τοπική Αυτοδιοίκηση; Η οδός Ανθέων γεμάτη σκουπίδια. Θέατρο: δέκα ηθοποιοί χειροκροτούν δυο θεατές. Παιδεία: σε μια πλήρη υπέρ παίδων αντιστροφή, ο δάσκαλος αφήνει το παιδί να εκφραστεί ελεύθερα, ακόμα κι αν υποστηρίζει 2+2=5. Ένας ανθρωπάκος μαθαίνει την απόλυσή του στον ίδιο τον ΗΥ, δηλαδή από τον ίδιο τον αυτουργό που σύντομα θα καταβροχθίζει επαγγέλματα. Το Πάσχα οι Έλληνες ψήνουν και χορεύουν πάνω στα καπό της εθνικής οδού. Το καλοκαίρι ένας παραθεριστής διαβάζει τον Ροβινσώνα Κρούσο σε συνωστισμένη παραλία. Και άλλα πολλά, και εις άλλα με υγείαν.

σάρωση0004

Ύστερα αρχίζει το κωμικό μας αλμανάκ, έτος το έτος, μια ή δυο σελίδες για το καθένα. Για να ισορροπούμε καλύτερα, κάτω από την χρονολογία δυο τρεις γραμμές μας υπενθυμίζονται τα βασικά κάθε χρονιάς. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν ορισμένα σκίτσα που έγιναν γνωστά και εκτός συνόρων, όπως εκείνο για την δολοφονία του Κέννεντι, που μεταδόθηκε από το Ασοσιέιτεντ Πρες και αναδημοσιεύτηκε στον Διεθνή Τύπο σε μεγάλη έκταση. Στην δικτατορία δεν υπάρχει πολιτικό σκίτσο αλλά λίγες διφορούμενες γελοιογραφίες, με υπονοούμενα διαφεύγουν από την Λογοκρισία, όπως η περιβόητη μέγαιρα μάνα που ψάχνει τον μικρό Θοδωράκη κάτω από τα τραπέζια ή ο γάμος του Τύπου με την Αλήθεια που όμως χρειάζεται την άδεια του Παπα… Οι συνήθως ανεγκέφαλοι λογοκριτές δεν υποψιάστηκαν ότι ο αδειοδότης δεν ήταν παρά ο δικτατορίσκος του τσάμικου. Στην ίδια εποχή και το περίφημο εξώφυλλο του αντιστασιακού l’ autre grèce, που κυκλοφορούσε στο Παρίσι.

L autre grece

Η τέχνη του Μητρόπουλου είναι άμεσα αναγνωρίσιμη – και δεν άλλαξε στο παραμικρό όλα αυτά τα χρόνια. Τον απολάμβανα από μικρός, ήταν ο πιο αγαπημένος μου. Τόσο πειστικές αναπαραστάσεις πολιτικών προσώπων, αλλά με την τέχνη της υπόγειας καρικατούρας και με ανεπαίσθητες πινελιές που μαρτυρούσαν την μέγιστη βλακεία τους. Είναι ένα μοναδικό είδος τέχνης η γελοιογραφία αυτού του είδους – ξεκαρδίζει με κριτική, ευφραίνει με σαρκασμό. Ακόμα και φράσεις που δεν θα προκαλούσαν γέλιο γραμμένες ή ειπωμένες με λέξεις, στο γελοιογραφικό καρέ καταφέρνουν να ενεργοποιήσουν όλη την κλίμακα, από το χαμόγελο μέχρι την οργή·  Ακόμα κι όταν το μήνυμα ή η πρόταση στάζουν πικρία· ακόμα κι όταν, στην ερώτηση της δασκάλας Έχουμε 280.000 στρέμματα δάσους. Καίγονται τα 250.000. Πόσα μας μένουν;, ένας μαθητής απαντάει 30.000 αυθαίρετα [έτος 2007].

σάρωση0001

Όταν ο Σαρτζετάκης έχει απέναντί του την τριανδρία του ’89 και τους θυμίζει μα εδώ τα βρήκαν δυο Γερμανίες, οι Μητσοτάκης, Παπανδρέου καιΦλωράκης του απαντούν Ναι, αλλά εδώ είμαστε τρεις Ελλάδες [1989]. Έχει άραγε αλλάξει κάτι από τότε; Ίσως το γεγονός ότι η έγχρωμη τηλεόραση ήταν ένας καινούργιος τρόπος να μην τα βλέπει κανείς όλα μαύρα, όπως πληροφορούσε κάποιος την κυρά Οικονομία. Όταν σε κάποια Χριστούγεννα (μάλλον σε όλα τα Χριστούγεννα) μια ρακοντυμένη Ελλάδα παρακαλεί τους μάγους να περάσουν κι από εδώ, εκείνοι της απαντούν πως ούτε 3 ούτε 3.000 μάγοι δεν τη σώζουν. Είναι οι ίδιοι μάγοι που πίσω στο 1979 έβλεπαν στον ουρανό τα σε κύκλο αστέρια της ΕΟΚ. Και μπορεί κανείς μάγος να μην είναι σωτήρας, το ίδιο το γέλιο όμως μας σώζει από κάθε βέβαιο πνιγμό. Άλλωστε μην ξεχνάμε και την φράση του Ντάριο Φο όπως μας την παρέδωσε κάπου εκεί. Ένα γέλιο θα τους θάψει!

Μαζί με το βιβλίο περιλαμβάνεται και Μια άλλη άποψη για την κρίση, δεκαεξασέλιδο τευχίδιο σαφώς επίκαιρο, σαφώς διαχρονικό.

Εκδ. Μεταίχμιο, 2014, σελ. 165 [μεγάλου μεγέθους].

Πρώτη δημοσίευση: Περιοδικό (δε)κατα, επόμενο τεύχος.

11
Ιαν.
15

Wolinski – Ανοιχτή επιστολή στη γυναίκα μου

Wol

Ο ελεύθερος γελοιογράφος απέναντι στον γελοίο κόσμο

Όλη μου τη ζωή αγωνιζόμουν ενάντια στα ταμπού, όποια κι αν ήταν αυτά.

Εδώ κι ένα δυο μήνες έχω επιστρέψει, όπως συχνά μου συμβαίνει και σε άλλες περιόδους, στις γελοιογραφίες: ένα είδος που παραμένει περιορισμένο στα μικρά καδράκια των εντύπων και που γρήγορα καταδικάζεται σε παρελθόν, εφόσον σπάνια διατηρείται σε κάποιο βιβλίο. Αυτό το ιδιαίτερο καλλιτεχνικό είδος είναι για μένα ένα απολαυστικό … «γράφημα» που περιλαμβάνει την δύναμη της εικόνας, την ομορφιά της τέχνης και την σκέψη του κειμένου. Και τι κειμένου: της σύντομης φράσης που περιλαμβάνει λίγες λέξεις και αλλά πολλές αλήθειες. Κι ύστερα, ο συνδυασμός του σκίτσου και του λόγου (αν και όποτε υπάρχει, γιατί πάντα το σκίτσο γράφει από μόνο τις δικές του λέξεις και περιγράφει όλα όσα θέλει ακόμα και με την «σιωπή» του) έρχονται για να εκφράσουν την απόλυτη κωμικότητα των πραγμάτων και να προκαλέσουν αυτό που ελάχιστα άλλα είδη καταφέρνουν: το χαμόγελο και το γέλιο. Αλλά και την περίσκεψη και την αφύπνιση.

Η γελοιογραφική λοιπόν έφεση του τελευταίου καιρού με έστειλε στα γελοιογραφικά κείμενα του Γιάννη Καλαϊτζή [Υπάρχει ζωή μετά τα αφεντικά; εκδ. Στιγμή, 2013], που το παρουσιάσαμε εδώ), στο εξαιρετικό συγκεντρωτικό άλμπουμ του μαιτρ Κώστα Μητρόπουλου [1960 – 2015. Τα καλύτερά μας Χρόνια! εκδ. Μεταίχμιο, 2014] αλλά και στη μικρή συλλογή του Στέφανου Ιωσήφ [Άνευ λόγου…, εκδ. Μελάνι, 2014], που αμφότερα ελπίζουμε να μπορέσουμε να τα περιγράψουμε με λέξεις εδώ αύριο μεθαύριο, και τέλος, επειδή πάντα πηγαίνω στο σχετικό ράφι για κάποια παλαιότερη έκδοση, σε αυτή εδώ τη συλλογή του Wolinski. Τι τραγική ειρωνεία, την μια στιγμή να σκέφτομαι πως θα ξαναθυμηθώ έναν από τους απολαυστικότερους κομικίστες και την επόμενη να μαθαίνω πως του αφαίρεσαν την ζωή στα γραφεία του Charlie Herbo κάποιοι ζηλωτές ενός ολοκληρωτισμού.

Wolinski 1

«Η κάθε μέρα είναι μια μικρή ζωή που προσπαθώ να εκμεταλλευτώ στο έπακρο» γράφει στο πρώτο κείμενο ο συγγραφέας, λίγο προτού αρχίσει να περιγράφει με πλέον ξεκαρδιστικό τρόπο τα πρωινό ξύπνημα με την γυναίκα του, την ημίωρη ασχολία της με τα βαζάκια της και τα ψσστ ψσστ των βαποριζατέρ της ενώ εκείνος επιχειρεί να ξανακοιμηθεί. Βλέποντας και τις ολοσέλιδες γελοιογραφίες που προηγούνται κάθε κεφαλαίου, νομίζουμε πως εδώ θα έχουμε μια κωμικογραφική εξιστόρηση των ούτως ή άλλως κωμικών σχέσεων των φύλων.

Και φυσικά και την έχουμε! Αλλά αυτή είναι η μόνο μια πλευρά των δεκαοκτώ σύντομων κειμένων γιατί υπάρχουν και άλλες δυο, πλέον απρόσμενες: η σύντομη βιογραφία μιας απλής ζωής και η κυριολεξία τίτλου: πρόκειται, πράγματι, για μια τρυφερή εξομολόγηση προς την γυναίκα με την οποία μοιράζεται τη ζωή του. Όχι βέβαια ότι σοβαρεύει για παραπάνω από μια σελίδα ή ότι αφήνει τίποτα όρθιο. Στην ουσία λατρεύοντας την γυναίκα του εκφράζει και το κατοχυρωμένο δικαίωμα τα παρατηρεί και να εμπνέεται από όλες τις γυναίκες του κόσμου. Ο άντρας, γράφει, έχει μάτια πρώτα απ’ όλα για να κοιτάζει τις γυναίκες σε όλες τις ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες.

B6x71YACAAAOEQy.jpg large

Ο Wolinski ξεφυλλίζει την συλλογή του με τα αντρικά περιοδικά, θυμάται την θητεία του στο Hara – Kiri, σκέφτεται τα λόγια του αρχισυντάκτη του Hustler που ήταν απαγορευμένο στην «προοδευτική» Γαλλία, όπου άλλωστε ήταν αδιανόητη και η ίδια η ιδέα της πορνογραφίας: «Δείχνουμε τα γεννητικά όργανα των γυναικών γιατί υπάρχουν άντρες που χαίρονται να τα βλέπουν και γυναίκες που δεν απεχθάνονται να τα δείχνουν. Αυτοί που μας κριτικάρουν είναι υποκριτές και στενόμυαλοι. Θα σας δώσω ένα παράδειγμα πραγματικής πορνογραφίας [δημοσιεύονται φωτογραφίες με κατακρεουργημένα πτώματα από κάποιο πόλεμο]. Ορίστε, να τι είναι άσχημο, απωθητικό, φριχτό: ο πόλεμος. Οι υποκριτές που μάχονται ενάντια στην πορνογραφία υποστηρίζουν τις πολεμικές αξίες». Κι εδώ είναι η πρώτη βαθειά διαπίστωση του Wolinski για έναν κόσμο που απέκλεισε τον έρωτα από την θεοκρατούμενη και ολοκληρωτική του μορφή, τόσο ταιριαστή με την σύγχρονη συγκυρία…

Πολλοί άντρες ανακάλυπταν, χάρη στα περιοδικά αυτά, ένα τοπίο που τους ήταν άγνωστο. Είναι πιο εύκολο να κάνεις έρωτα με μια γυναίκα παρά να της ομολογήσεις ότι θέλεις να χαζέψεις το αιδοίο της. να γιατί όλοι αυτοί οι σιωπηλοί άντρες, ανάμεσα σε δυο ηλικίες, όλοι αυτοί οι μετανάστες εργάτες που έρχονται από χώρες που τις κυβερνάνε παλιάνθωποι σε συνεργασία με τους φανατικούς θρησκομανείς, μαζεύονται στους κινηματογράφους μας να δουν σε γκρο πλαν το ανήκουστο θέαμα…Οι άνθρωποι αυτοί , κατά το πλείστο, είναι καλοί οικογενειάρχες που στερήθηκαν τον έρωτα ή που δε γνωρίζουν παρά τ’ αγγίγματα και τ’ αγκαλιάσματα στο μισοσκόταδο του σαββατιάτικου απογεύματος. [σ. 32]

wolinski 2

Και φυσικά ο Wolinski δεν περιορίζει το φαινόμενο σε συγκεκριμένες κατηγορίες ανθρώπων, παρά το διευρύνει σε εποχές και κόσμους. Ίσως οι νεότερες γενιές, γράφει, να ξεγυμνώνονται με απόλυτη φυσικότητα, αλλά ελάχιστοι μπορούν να καταλάβουν πως η έλλειψη του σεξ δηλητηριάζει πολλαπλώς τη ζωή. Τι γίνεται όμως όταν ακριβώς αυτή η επιθυμία της ερωτικής εικονογραφίας συγκρούεται με βασικές φεμινιστικές αντιλήψεις, τις οποίες μάλιστα θερμά υποστηρίζει η γυναίκα του; Ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου αφιερώνεται ακριβώς στους σχετικούς προβληματισμούς. Ο καλλιτέχνης τάσσεται υπέρ του φεμινισμού· άλλωστε πέρα από τους αγώνες και τα αιτήματα του φαίνεται σπουδαίο και το γεγονός ότι έτσι οι γυναίκες ανακάλυψαν εκ νέου τη φιλία. Όταν όμως συναντάει οποιεσδήποτε αντιδράσεις στα έργα του, εκεί βάζει πάνω απ’ όλα την απέχθειά του απέναντι σε στερεότυπα και προκαταλήψεις. Στην εικοσαετή του μέχρι τότε συνεργασία με το Hara – Kiri (το έντυπο την συνέχεια του οποίου, να θυμίσουμε, κατά κάποιο τρόπο αποτελεί το Charlie Herbo) τα καλαμπούρια με τα Τάμπαξ είχαν γίνει παράδοση. Όλη μου τη ζωή αγωνιζόμουν ενάντια στα ταμπού, όποια κι αν ήταν αυτά. [σ. 159]

Και άραγε ο κόσμος θα ήταν διαφορετικός αν κυβερνούσαν γυναίκες; Ο ίδιος δεν είναι σίγουρος: αναμφισβήτητα θα έκαναν λιγότερες ανοησίες από τους άντρες αλλά ακριβώς επειδή πιστεύει ότι οι γυναίκες είναι ίσες με τους άντρες, αυτή η ισότητα αφορά και τα προσόντα αλλά και τα ελαττώματα. Η βλακεία, η φιλοδοξία, η δίψα της εξουσίας και η εγκληματική τρέλα αποτελούν πανανθρώπινα χαρακτηριστικά. Αλλά όλοι εμείς, γράφει, είμαστε περήφανοι που έχουμε γυναίκες φεμινίστριες: αποτελούν εγγύηση των πλατειών μας αντιλήψεων. Ο φεμινισμός όπως η οικολογία, δεν έχουν κανένα νόημα αν δεν περάσουν στην πραγματική ζωή και στην πολιτική εξουσία. Οι γυναίκες παραμένουν τα σύγχρονα υποζύγια του πλανήτη μας.

15 Wolinski projet Hara Kiri

Στα σύντομα αυτοβιογραφικά του κείμενα βρίσκεται και η δεύτερη εξομολόγηση, που σχεδόν ειρωνικά συνδέεται με τα τραγικά συμβάντα και με τον κόσμο που θα του αφαιρέσει την ίδια του τη ζωή. Ο Wolinski περιγράφει, πάντα με τον απλό και ενίοτε τρυφερά σκωπτικό του τρόπο τα παιδικά του χρόνια στη «γεμάτη μυρωδιές, θορύβους και ήλιο» Τύνιδα. Έμενε στην ευρωπαϊκή συνοικία που έμοιαζε με οποιαδήποτε πόλη του νότου, ενώ η αραβική πόλη ήταν ένας άλλος κόσμος, εντελώς ξένος και κλειστός. Θυμάται την σεμνοτυφία της οικογένειάς του όσον αφορά τις βρώμικες λέξεις, μα και πως «η ζωή φαινόταν εύκολη». Σκιτσογραφούσε από μικρός και από τα δέκα του είχε βρει κιόλας τον τρόπο να κοιτάζει τις γυναίκες «από την καλύτερη γωνία τους, εκτιμώντας τη φινέτσα του σβέρκου τους ή την ομορφιά των δοντιών τους»…

Είχε από τότε την ειλικρίνεια να παραδεχτεί ότι η ζωή των Ευρωπαίων της Αφρικής ήταν ένας κόσμος γεμάτος προκαταλήψεις, μικρότητες, βλακώδεις αρχές και ρατσισμό. Η δική του διαπαιδαγώγηση, ακόμα και ερωτική, έγινε μέσα από τα βιβλία. Τουέην, Κίπλινγκ, Τζερόμ, Βερν, Λόντον, Ουγκώ, ντε Μυσσέ, ακόμα και τα πιο δύσκολα, Μπαρμπύς, Χάξλεϊ, Τα κείμενα που διάβασε, τον έκαναν αυτόν που είναι [ήταν] σήμερα. Και δίπλα πάντα τα πολυδιαβασμένα κόμικς, Μίκυ, Robinson, Filette.

08-wolinski-grande-kermesse_f6c4311b5c

Ακολούθησαν οι Χίλιες και μια νύχτες, το Σατυρικόν και ο Καζανόβας, αλλά ο έρωτας παρέμενε ασαφής και απόμακρος. Η ντροπή του σεξ ήταν ριζωμένη σ’ ολόκληρη την ανατροφή τους, ακριβώς επειδή, όπως γράφει, η σεμνότητα και οι καταστολές του Ισλάμ επηρέαζαν κι εκείνους.

Δεν είμαι πια νέος, δεν είμαι γέρος. Μου μένουν αρκετά όμορφα χρόνια, που λογαριάζω να εκμεταλλευτώ όσο μπορέσω, γράφει στο τελευταίο του κεφάλαιο ο αγαπημένος μας κωμικός κομικίστας [σ. 169]. Είμαι σίγουρος πως από το 1978 που έγραφε αυτές τις σελίδες μέχρι πριν τέσσερις μέρες, είχε τον χρόνο με το μέρος του, δημιούργησε, συνουσιάστηκε, παρέμεινε ασυμβίβαστος στην ελευθερία του, ξεκαρδίστηκε και ξεκάρδισε αμέτρητο κόσμο. Κι εμείς θα συνεχίσουμε να διαβάζουμε γελοιογραφίες, να γελάμε όλα ανεξαιρέτως τα στοιχεία του γελοίου μας κόσμου, να σκεφτόμαστε ελεύθερα, και, αντί να πολυλογούμε, να πράττουμε. Και να διαβάζουμε, να διαβάζουμε πολύ. Αυτό και μόνο αυτό θα μας ξυπνήσει.

Verso_61383

Εκδ. Ροές, 1984, μτφ. Μίρκα Σκάρα, 173 σελ. Με 19 σχέδια του συγγραφέα. [Lettre ouverte à ma femme, 1978].

Πρώτη δημοσίευση: mic.gr / Βιβλιοπανδοχείο, 172.




Μαρτίου 2017
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Φεβ.    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Blog Stats

  • 818,555 hits

Αρχείο