Posts Tagged ‘Φαντασία

22
Μάι.
17

Αμπδόν Ουμπίδια – Τερπινοήσεις

Αν…

Έχουμε ήδη απολαύσει την πρόζα του Ουμπίδια στην Χειμωνιάτικη Πόλη που παρουσιάσαμε στο Πανδοχείο πριν μερικά χρόνια. Μέρος εκείνου του κειμένου, με άλλους δυο έντυπους ενθουσιασμούς δημοσιεύεται στο τέλος του παρόντος βιβλίου. Σήμερα εκείνο το μυθιστόρημα έχει φτάσει τις είκοσι δύο εκδόσεις, στον Ισημερινό, όπου ο συγγραφέας εκδίδει μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων, μελέτες για την λαϊκή προφορική λογοτεχνία και τα παραμύθια, διακονεί λογοτεχνικά περιοδικά και δημοσιεύσει άρθρα ευρέως φάσματος. Μάλιστα το ψυχογραφικό υπαρξιακό μοτίβο του συζύγου που τρεκλίζει ανάμεσα σε δυο εξίσου πειστικές πραγματικότητες, στην πίστη και στην ενδεχόμενη απιστία της συζύγου του εξακολουθεί να δίνει έμπνευση εδώ, αν και με άλλους όρους. Αλλά ας τα πάρουμε με την σειρά.

Ο Ουμπίδια σε αυτή την πρώτη από τρεις ιδιαίτερες συλλογές διηγημάτων με κοινή θεματολογία δοκιμάζει μια δύσκολη μορφή μικρών κειμένων. Δεν επιλέγει ένα στιγμιότυπο ή μια εικόνα της καθημερινότητας, ούτε μια ιστορία που θα μπορούσε εύκολα να γίνει ταινία μικρού μήκους, όπως συμβαίνει δηλαδή με άλλα διηγήματα. Στην ουσία συλλαμβάνει μια ευρηματική κάθε φορά ιδέα και την περικυκλώνει με μια πυκνή ιστορία. Είναι ευνόητο ότι οι περισσότερες από τις ιδέες του θα αποτελούσαν κάλλιστα την ψίχα εκτενέστερων κειμένων, αν όχι μυθιστορημάτων.

Αλλά ο συγγραφέας προτιμά ακριβώς αυτό το παιχνίδι: να μπολιάσει τα ακαριαία του κείμενα με μια λαμπρή σύλληψη και να την αφήσει να ταλανίζει τους χαρακτήρες του όπως κι εμάς με το ερώτημα τι θα γινόταν αν όντως γινόταν πράξη. Κι εδώ έρχεται ο συνεκτικός ιστός των επίλεκτων φαντασιογραφημάτων του συγγραφέα· οι ιστορίες δεν έχουν συγκεκριμένο τόπο και χρόνο αλλά μια κοινή εμμονή: την αναζήτηση ενός μηχανισμού που θα προσφέρει πολυπόθητες υπηρεσίες σε ταλαιπωρημένες ψυχές. Θα αποδώσει δικαιοσύνη, θα επαναφέρει αναμνήσεις, θα κατασκευάσει αλήθειες, θα ακινητοποιήσει στιγμές.

Θα κατασκευάσει αλήθειες; Ακριβώς, αυτό είναι το αντικείμενο του Οίκου Βάαγκεν [Ρ.Μ. Βάαγκεν, Κατασκευαστής αληθειών], που προμηθεύει με στοιχεία, πειστήρια και μαρτυρίες τον πελάτη που επιθυμεί την θεμελίωση κάποιας αλήθειας. Από τα ψέματα μικρής διάρκειας και την εκπόνηση διατριβών ο οίκος πλέον οργανώνει προεκλογικές εκστρατείες και ξαναγράφει πολυάριθμα ιστορικά γεγονότα. Ο κύριος Κράους έρχεται για κάτι απλούστερο: έχει σκοτώσει τον εραστή της γυναίκας του και επιθυμεί την ενοχοποίησή της αλλά και την εξαφάνιση ανεπιθύμητων μαρτύρων. Η εκδίκησή του θα διαρκέσει πολλά χρόνια, ώστε να απολαύσει τον ρόλο του θλιμμένου, γεμάτου κατανόηση χήρου, ενώ η γυναίκα του θα γερνάει στην φυλακή. Αυτό ήταν το σκοτεινό όνειρο του κυρίου Κράους.

Όμως συμβαίνει κάτι που ανατρέπει τον σκοπό της ύπαρξής του: εκείνη δηλώνει ένοχη και ζητάει την ανώτατη ποινή. Τι συνέβη; Του στέρησε συνειδητά την χαρά να της αρνείται την συγχώρεση; Αντιλήφθηκε ότι εκείνη ήταν ούτως ή άλλως η κύρια υπαίτια για την τραγωδία και αυτοτιμωρήθηκε; Ή μήπως τελικά αποτρελάθηκε; Ο κύριος Κράους μετατρέπεται σε έναν δύστυχο που θέλει να σώσει την γυναίκα του. Μπορεί άραγε να ζητήσει την συνδρομή του οίκου ή δεν του μένει παρά να προστατεύει την δική του αλήθεια στο μοναδικό μέρος όπου έχει θέση, στην διαυγή ακόμα μνήμη του;

Οι ήρωες του Ουμπίδια έχουν ιδιαίτερη προτίμηση και στις ευφάνταστες εφευρέσεις, όπως το Πρόγραμμα για στιγμιαίο ξανάνιωμα, ένα λογισμικό που επιτρέπει στον χρήστη να έρθει σε επικοινωνία, για παράδειγμα, με κάποια φιλενάδα από τα παλιά, ακόμα και από την παιδική ηλικία, προβάλλοντας τόσο εκείνη όσο και τον ίδιο με την φωνή και την εμφάνιση που είχαν πριν είκοσι ή σαράντα χρόνια. Φυσικά η επικοινωνία γίνεται στο παρόν, με αποτέλεσμα οι εικονικές αυτές επανασυνδέσεις να οδηγήσουν σε ιδιαίτερες σχέσεις. Ή σε απρόσμενες αποκαλύψεις, που μπορεί να συντρίψουν ολόκληρες βεβαιότητες. Στον αντίποδα, Η πιστή καταγραφή των αναμνήσεων, διευκολύνεται από έναν διακόπτη που σταθεροποιεί την εκάστοτε ανάμνηση και την μεγεθύνει, ώστε να βρεθεί ο χρήστης σ’ ένα ολοζώντανο παρελθόν. Όμως εδώ καραδοκεί η αιώνια μάχη με το παρόν, μάχη που όπως συμβαίνει πάντα αφήνει πίσω της πολλά θύματα.

Μια άλλη κατηγορία ιστοριών εστιάζει σε διάφορες συλλογικές, ενίοτε «πρωτοποριακές» και πάντως πρωτότυπες κοινότητες, όπως εκείνη που ζει και βασιλεύει στα αεροπλάνα [Σύννεφα και αεροπλάνα] ή Η Γκρίζα Επανάσταση και οι αγκιτάτορές της, της οποίας ο αρχηγός είναι ένας πολιτικά στρατευμένος νέος πλήρους απασχόλησης που έχει αφοσιωθεί στην διάδοση της ιδέας του, σύμφωνα με την οποία, η εξουσία και οι ένοπλες δυνάμεις θα πρέπει να παραδοθούν στους ηλικιωμένους. Με τον τρόπο αυτό όλο το πάθος και η ενεργητικότητα της νεότητας θα διοχετεύονται στην έκσταση και την χαρά της ζωής, χωρίς να ξοδεύονται ανώφελα. Αν σκεφτεί κανείς πώς είναι ο κόσμος σήμερα, δεν έχει διόλου άδικο ο μοναχικός αγκιτάτορας όταν υποστηρίζει ότι τελικά τρεμάμενοι και επιλήσμονες ηλικιωμένοι θα επιβράδυναν την φρενήρη πορεία της κοινωνίας. Μια παραδειγματική εφαρμογή της σχετικής ιδέας αποδεικνύει ότι η ζωή αλλάζει προς το καλύτερο, για όλες τις ηλικίες. Θα πραγματοποιηθεί τελικά η Γκρίζα Επανάσταση;

Ακόμα και στα δισέλιδα κείμενά του ο συγγραφέας παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα ιδέα και την αφήνει να συνεχίζεται στην σκέψη μας, αφήνοντας μερικά ερωτήματα να αιωρούνται βασανιστικά. Οι ανέσεις στο αεροπλάνο αναφέρονται σ’ έναν μικρό μοχλό που μπορεί να προκαλέσει έκρηξη αν χρησιμοποιηθεί από πολλούς επιβάτες. Πώς θα αντιδρούσαν οι επιβάτες στα μεμονωμένα χτυπήματα και πώς στα αυξανόμενα; Οι νέοι καθρέφτες μπορούν να παγώνουν μια εικόνα και να ακινητοποιούν τους πάντες και τα πάντα. Η σαφώς μπορχεσιανής προέλευσης σύλληψη οδηγεί αναπόφευκτα στο ερώτημα τι θα συμβεί αν ένας εγκληματίας ή ένα παράνομο ζευγάρι ή ένα κορίτσι που μόλις εξερεύνησε το γυμνό του σώμα ανακαλύπτουν ότι αυτό που δεν πρέπει να δει κανείς άλλος έχει αιχμαλωτιστεί εκεί, ενδεχομένως για πάντα.

Η μουσική χωρίς ήχους που προφανώς μας φέρνει στο μυαλό την περίφημη Συμφωνία της Σιωπής του John Cage παίζεται σε μια ειδική αίθουσα που μοιάζει μάλλον με αίθουσα εκδηλώσεων επαρχιακού σχολείου. Όλοι παίρνουν τις θέσεις τους και παρασύρονται από τις κινήσεις της μπαγκέτας του μαέστρου. Φυσικά δεν υπάρχουν μουσικά όργανα ούτε φώτα· η συμφωνία διεξάγεται στο σκοτάδι ώστε η συγκέντρωση να είναι απόλυτη. Όμως ο εκτός της αίθουσας περίγυρος αντιδρά: πρόκειται για σέκτα αποφασισμένη να καταστρέψει μέχρι και το τελευταίο ίχνος δυτικής μουσικής, υπεύθυνης για την εξαφάνιση των άλλων μουσικών του κόσμου; Αρκεί, αναρωτιέμαι, η αναφορά μερικών ιδιόμορφων εξτρεμιστικών ιδεών για να αποκαλύψει την ανησυχία του κόσμου μπροστά σε μια αλλαγή ή την άμεση ανάφλεξη μιας ομαδικής παράκρουσης, με τον τρόπο του ολοκληρωτισμού;

Εκδ. Ροές, 2015, σ. 128, συντονισμός μετάφρασης: Νίκος Πρατσίνης, μετάφραση: Ελένη Βότση, Χρυσάνθη Γιαννιά, Μάρω Γολικίδου, Μαρία Μελαδάκη, Ελένη Οικονόμου, Ειρήνη Οικονόμου Αργυρίου, Αγγελική Παλασοπούλου, Μαρία Στρατηγάκου [εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Τμήματος Μετάφρασης του Κέντρου Ισπανικής, Πορτογαλικής και Καταλανικής Γλώσσας ALBANICO. Εισαγωγή: Μαρία Μελαδάκη, επιμέλεια: Δήμητρα Παπαβασιλείου. Περιλαμβάνεται σημείωμα του συντονιστή της μετάφρασης [Abdon Ubidia Divertinventos: Libro de fantasias yutopias, 1989]

Στις εικόνες: άνθρωποι και αντικείμενα που θα μπορούσαν κάλλιστα να έχουν δραπετεύσει από τις ιστορίες του κυρίου Ουμπίδια (ή απλά να τον έχουν εμπνεύσει). Στην τελευταία φωτογραφία ένα κορίτσι που σαφώς θα υποστήριζε την Γκρίζα Επανάσταση.

Advertisements
05
Μαρ.
16

Συλλογικό – Ιωάννης Ζεμενός

Ζε

Η ενσάρκωση του ανυπαρξισμού

Πριν από έναν περίπου χρόνο, τον χιονισμένο Φεβρουάριο του 2015, έλαβε χώρα μια ημερίδα, ή, μάλλον, νυχτερίδα, για να συζητηθεί και να σχολιαστεί ο διάσημος αλλά μάλλον άγνωστος Έλληνας συγγραφέας Ιωάννης Ανδρέας Ζεμενός [1911 – 1970;], με τ’ όνομα. Η Εταιρεία Συγγραφέων (ό,τι και να σημαίνει αυτό) προκάλεσε την σχετική συνάντηση φαντασιακής λογοτεχνίας, τα πορίσματα της οποίας λαμβάνω με τρέμουλο στα χέρια, έντυπα και συλλογικά. Ο Δημήτρης Καλοκύρης που διαθέτει το περιβραχιόνιου του αρχηγού δίνει το εναρκτήριο λάκτισμα, προφανώς κατόπιν σχετικού σφυρίγματος, και μας θυμίζει ότι έχουν άπειρες συζητήσεις, διατριβές, συνέδρια και λοιπά για λογοτεχνικά πρόσωπα, αναγνωρισμένα (μεν) ως καθαρά φαντασιακά προϊόντα (δε): Οδυσσέας, Οιδίπους, Γιλγαμές, Θεοί, θεότητες… Άλλωστε ολόκληρη η λογοτεχνία από κτίσεως λόγου προϋποθέτει προσωπικότητες που δεν είναι παρά τέτοια προϊόντα φαντασίας, η οποία μαζί με τον λόγο αποτελεί τα βασικά εργαλεία του συγγραφέα. Συμφωνήστε για να συνεχίσω.

Ζεμενοί

Ωραία. Ένας Γιώργος Σκαμπαρδώνης διαδραμάτισε δραματικό ρόλο στην σύλληψη της όλης ιδέας, κοινώς της μελέτης του δημοσιευμένου και αδημοσίευτου έργου του Ιωάννη Ζεμενού, πιθανώς και της ίδιας του της προσωπικότητας. Στην πρώτη κατηγορία βλέπω βλέπω τρεις ποιητικές συλλογές (οι δυο εκδοθείσες στο Σουδάν, η μια από τις εκδόσεις Μερόη) και μια συλλογή διηγημάτων. Στην δεύτερη υπάρχουν τα παραπάνω είδη, μαζί με ένα μυθιστόρημα, ένα δοκίμιο φιλοσοφικής απώλειας, συνταγές, αλληλογραφία και ανεξεπέργαστα χειρόγραφα 14 έργων. Υπάρχουν τέλος και κάποια αποδιδόμενα έργα.

Τι συμβαίνει εδώ; Για να δούμε ποιοι γράφουν τι. Πρώτος εμφανίζεται ο ποιητής Τάκης Γραμμένος, που ευτυχώς εμπιστεύομαι, καθότι και δεινός ανασκαφεύς, ιδιότητα που, όπως γράφει, μοιράστηκε με τον ίδιο τον Ζεμενό, ο οποίος αφιέρωσε δυο καλοκαίρια του στην Τούμπα Τάμπα, την πόλη που μάλλον ίδρυσε ο μετατρωικός Αινείας. Ήταν μάλιστα παρών όταν ανοίχτηκε μεγάλος κιβωτιόσχημος τάφος με ζωγραφισμένη προτομή γυναίκας η θεάς εκπάγλου και τα λοιπά και τα λοιπά. Φαίνεται επίσης ότι ο Ζεμενός διάβαζε ανελλιπώς τον Κήπο Χαρίτων του Καισαρίου Δαπόντε, το βιογραφικό αυτό ποταμώδες ποίημα παρηγορίας για κάθε ταλαίπωρο.

Zemen Kitap_

Κατόπιν έρχεται με τα κιτάπια του ο Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής, που ανακαλύπτει σε ρουμανικά αρχεία δυο ανέκδοτα κείμενα του πατέρα του Ζεμενού, Ρωμύλου, το ένα εκ των οποίων τιτλοφορείται Περί της αποκτήσεως αρρένος. Για να δούμε λοιπόν υπό ποίες εντολές προέκυψε ο ίδιος ο συγγραφέας. Κατά πρώτον, ορίζεται ως άριστον μέτρον η άπαξ της εβδομάδος συνομιλία μεταξύ των συζύγων. Η παραμέληση του μέτρου «οδηγεί ταχέως τους φιληδόνους και σαρκικώς ασώτους εις την τύφλωσιν…και παραληρήματα των αισθήσεων, δια να μην αναφέρωμεν τους ισχυρούς πονοκεφάλους και την ροπήν προς την μέθην, την χαρτοπαιξίαν και τα Σόδομμα και Γόμμορα». Απαριθμούνται λοιπόν τα απαραίτητα, σημαντικότερο εκ των οποίων κρίνω το …

Τρίτον, η μόνη στάσις οργώματος και σποράς, πάντοτε δια την απόκτησιν υιού, είναι εκείνη όπου ο αγρός παραμένει ανάσκελα και επί αυτού εισέρχεται νικητής και τροπαιούχος ο σπείρων τον σπόρον. Κάθε σκέψις οφείλει να έχη άρρεν περιεχόμενον…. Προσοχή όμως, Χριστιανοί! Λόγω της σφοδρότητος του έργου και της αναταραχής που δημιουργείται πλειστάκις, ιατροί του διαμετρήματος του Γαληνού και του Ιπποκράτους εφιστούν την προσοχήν εις την αποφυγήν παρεκκλίσεων των σκέψεων Διότι γυνή η οποία είχε εκείνας τα στιγμάς κατά νουν μορφήν Αιθίοπως, εγέννησεν άρρεν μαυροτσούκαλον, όπως ετέρα ευλαβής δέσποινα έτεκεν πύρρον υιόν, επειδή εσκέφθη την μπακιρένιαν κατσαρόλαν της, την οποίαν λόγω του επείγοντος του έργου είχε λησμονήσει επί της εστίας. [σ. 31 – 32]

Ζεμενή

Ο Μιχάλης Μοδινός διηγείται με πρώτο χέρι την γνωριμία του με τον Ζεμενό, ήδη από το Χαρτούμ το 1946, όπου φυτοζωούσε (ο Ζεμενός) εις βάρος της ελληνικής κοινότητας και δήλωνε ποιητής από τον Βόλο. Κρίθηκε ακατάλληλος για δουλειά γραφείου αλλά τον συνόδευε σε βόλτες στην όχθη του Νείλου για να αποθαυμάσουν το αποσυναρμολογούμενο ατμόπλοιο τάδε, που σκούριαζε ζωσμένο από παπύρους και λωτούς. Ο Ζεμενός γοητεύθηκε από τις πυραμίδες της Μερόης και εξεπλάγη με τα ξεχασμένα βυζαντινά βασίλεια καταμεσής της ερήμου (άρα, σκέφτομαι, θα του άρεσε και αυτό το βιβλίο). Για την Ελλάδα δεν έβγαλε ούτε λέξη όλα αυτά τα χρόνια, κι όταν τον ρώτησε σχετικά την δεκαετία του ’70, η απάντηση ήταν: «Α! η Ελλάδα […]– αφηγούμαστε διαρκώς την ίδια ιστορία».

Ο Ντίνος Σιώτης αποκαλύπτει την σύσταση μυστικής εταιρείας – κατ’ άλλους συμμορίας – από τους Ανδρέα Εμπειρίκο, Νίκο Εγγονόπουλο, Νικόλαο Κάλας και Ιωάννη – Ανδρέα Ζεμενό, με σκοπό την ανατομή της λογοτεχνικής πραγματικότητας δια σουρεαλιστικών μεθόδων, η Ηρώ Νικοπούλου μελετά την ποιητική του συλλογή Η αθερίνα και ο Μόμπι Ντικ, η Παυλίνα Παμπούδη αλιεύει άγνωστα ερωτικά του γράμματα. Ο Πάνος Θεοδωρίδης τον χαρακτηρίζει με επαρκείς αποδείξεις «ποιητή των ορέων», ο Μάκης Πανώριος διαπιστώνει διπλογραφία δικού του διηγήματος και του Ιππότη του Ζεμενού, ο Γιάννης Πατίλης μας κοινοποιεί μέιλ προς την Ηρώ Νικοπούλου σχετικά με ένα άγνωστο επιτύμβιο επίγραμμα του συγγραφέα.

Dianne Arbus - Anagnostria Zemenou_

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης καταθέτει μνήμη μικρή από κάμπινγκ εις μνήμη του συγγραφέα και ο Γιώργος Χουλιάρας συνοψίζοντας την ζωή και το έργο του Ζ. θυμάται την σχετική εκδήλωση στον Ιανό με τα τέσσερα μάγουλα, διαπιστώνει την παρουσία των αχιονόφοβων Θεσσαλονικέων σε σχέση με τους Αθηναίους που παρακολούθησαν μέσω του ΕσύΣωλήνας, σκέπτεται περί της ομηρίας του συγγραφέα από Σομαλούς πειρατές (ούτως ή άλλως η Σωμαλλία αποτελεί χώρα όπου αλλού είναι το σώμα) και καταλήγει ότι ο Ζεμενός είναι η ενσάρκωση του ανυπαρξισμού. Παρεμβαίνουν η Κλαίτη Σωτηριάδου και η Λίνα Κομίνη, συμμετέχουν οι Λίλα Κονομάρα, Αμάντα Μιχαλοπούλου κ.ά., ενώ ο … Βαγγέλης Γερμανός λέει κι ένα τραγούδι. Περιλαμβάνονται πολλές φωτογραφίες, τέσσερις σελίδες με σκέψεις και ιδέες του Ζεμενού (αλλά στο δικό μου αντίτυπο είναι λευκές) και βιογραφικά (ζεμένια λέει) σημειώματα των γραφόντων, και καλώς, για να ξέρουμε και τι καπνό φουμάρει ο καθένας.

Εταιρεία Συγγραφέων και Εκδόσεις Αίολος, 2015, σελ. 159.

Στις εικόνες, φωτογραφίες από την συλλογή του Ζεμενού [Φίλοι, αρχεία και αναγνώστριες του Ζεμενού], αλιευμένες από τα δικά μου αρχεία. Δεν με συμβουλεύτηκε κανείς, αλλά ζεμέν φου.

11
Φεβ.
13

Μάκης Πανώριος (επιμ.) – Το Ελληνικό Φανταστικό Διήγημα. Τόμος ΣΤ΄

EFD

Εφιαλτικό μέλλον: Οι τελευταίες προειδοποιήσεις

Αριστερά, σκεπασμένα με πλαστικό κάλυμμα, μια στοίβα κόκαλα τοποθετημένα έτσι ώστε να σχηματίζουν μια πανύψηλη ντάνα. Στηθοκόκαλα, κλείδες, σπόνδυλοι, ισχιακά, ανώνυμα, ιερά: σκελετοί ξεκοκαλιασμένοι. Ανήκαν στους φίλους και συμμαθητές του. Μόνο που είχαν απωλέσει το σαρκίον τους μαζί με την ψυχή τους. Όταν άρχισαν να χάνονται αιφνιδίως, χωρίς καν να γερνάνε, άρχισε να καταρρέει και το πρόγραμμα. Τους είχανε φέρει για να διεκδικήσουν την [ΑΙΣΑΝΑΘΑ], μια εργαστηριακή πνευματική διεργασία επέκτασης της ζωής, κι εκείνοι αποδεκατίζονταν μήνα με τον μήνα. Οι εφαρμογές πετιόντουσαν στο ποτάμι – που κι εκείνο κυλούσε ακόμη – και η Σχολή πήγαινε για κλείσιμο. Τέτοιο ομαδικό ξεκλήρισμα δεν είχε ξαναγίνει στα παγκόσμια χρονικά. Και όμως: οι δρόμοι κλείστηκαν, απαγορεύτηκε η έξοδός τους στην Κοινοτική Επικράτεια, για να μη μαθευτεί το πείραμα και η εξόντωσή τους……γράφει ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης [Το νησί του αείποτε, σ. 62], περιγράφοντας με τις λέξεις του την αποτυχία ενός φιλόδοξου πειράματος «Παλαιάς Γνώσης» και «Κυβερνογνώσης», αποτυχία προδιαγεγραμμένη από ένα σκεπτικό καθόλου ανθρωπιστικό.

mars-testΈνα άλλο επιστημονικό πείραμα, αυτή τη φορά απόλυτα πραγματικό, τεμαχισμένα σε κείμενα του Χρήστου Χρυσόπουλου διαβάζει παράλληλα τον εγκλεισμό αστροναυτών και εθελοντών επί 520 ημέρες σε εικονικό διαστημόπλοιο ως προετοιμασία για το ταξίδι στον Άρη [Πείραμα Mars500, 2007] και το Πείραμα του Στάνφορντ [1971], με τον περίφημο εγκλεισμό είκοσι τεσσάρων εθελοντών σε σωφρονιστικό κατάστημα μοιράζοντας τους ρόλους του φύλακα και του κρατούμενου. Εδώ οι δεκάδες διαφορετικές φωνές οδηγούνται από ξεχωριστούς δρόμους στην ίδια εφιαλτική κατάληξη του ψυχοσωματικού πνιγμού, καταγεγραμμένου επίσημα ως «ανικανότητα του πληρώματος». Τόσο οι δημιουργοί των εγκλεισμών όσο και όλοι οι ενορχηστρωτές των υπερφιλόδοξων προγραμμάτων αγνοούν την αναφερόμενη από τον Χ.Χ. φράση του Πεσσόα από την Αγωγή του στωικού, πως υπάρχει κάτι το απεχθώς εγωιστικό στην υπόθεση πως όλο το σύμπαν κατά βάθος εξαρτάται από εμάς, ή ότι είμαστε κατά κάποιον τρόπο το κέντρο, η σύνοψη ή το σύμβολο ολόκληρου του σύμπαντος.

zodiac_sign__libra_by_yuhon-d38mt66Με τον πέμπτο τόμο της σειράς Το Ελληνικό Φανταστικό Διήγημα από τα πρώτα μεταβυζαντινά χρόνια μέχρι σήμερα (2004) δόθηκε η εντύπωση ότι έκλεισε ο κύκλος διερεύνησης του φανταστικού στο σώμα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, γράφει ο ανθολόγος Μάκης Πανώριος στην αναλυτική, έξι μεγάλων σελίδων εισαγωγή του τόμου. Όμως οι σύγχρονοι έλληνες λογοτέχνες εξακολουθούν να γράφουν και να προβληματίζονται πάνω στα θέματα της Φαντασίας και της ανθρώπινης υπαρξιακής πορείας εντός της κοσμικής δημιουργίας και ταυτόχρονα να ιχνηλατούν το Άγνωστο και το Απίθανο· επικράτειες που απλώνονται τόσο πέρα όσο και μέσα στον άνθρωπο, σύμφωνα και κατά τις φράσεις του Τζ. Γκ. Μπάλαρντ: Πριν διερευνήσουμε και κατακτήσουμε το Εξωτερικό Διάστημα, πρέπει να εξερευνήσουμε το Εσωτερικό Ανθρώπινο Διάστημα.

sample-71bfda8a92ac57f68dc56a1a5ed6cf2cΌσο κι αν ένας Φαροφύλακας αναζητά μια ανύπαρκτη Εδέμ (Βασίλης Κυριλλίδης) ή ένα οργανικό γρανάζι του νέου κόσμου επιζητεί την αναβάθμισή του με την βοήθεια ενός Οδηγητή Ψυχοσώστη (Δημήτρης Καπετανάκης), το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: μηδέν. Πιθανότερο είναι οι περιπλανώμενοι του εφιαλτικού πια κόσμου να συναντήσουν τους ήρωες που τον προ-έζησαν, όπως ο χαρακτήρας του Χρήστου Αστερίου, που συναπαντιέται με έναν καφκικό ήρωα από το τότε δυστοπικό μέλλον και τώρα απολύτως πραγματικό παρόν. Σε αυτούς τους κόσμους περιλαμβάνονται διάφορες εκδοχές της Κόλασης (Αλέξανδρος Ασωνίτης), τα δέντρα αποδρούν σε λιγότερο βαρβαρικό περιβάλλον (Σπύρος Καρυδάκης) και οι γυναίκες έχουν εξωτερική εμφάνιση, με το εσωτερικό τους κούφιο και σαπισμένο (Αντώνης Νικολής).

stockholm-metro-art-anders-aberg-karl-olov-bjor-9Στο χαώδες Βιβλιοπωλείο ενός κοντινού κόσμου όλα τα βιβλία έχουν μόνο τη λέξη Τέλος (Χρύσα Μπαχά), ενώ ακόμα και οι πιο πολύτιμες βιβλιοθήκες αποδεικνύονται άχρηστες: οι εντός των βιβλίων γνώσεις και λύσεις ακυρώνονται από την εξωτερική πραγματικότητα (Σταύρος Σταυρίδης). Και από τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, ένα Υπαρξιακό Ωρολόγιο θα μετράει δραματικά τον υπολογισμένο μέχρι τον θάνατο χρόνο (Κωσταντίνος Μίσσιος) κι ένα υπερφυσικό Ψυγείο δεν θα αποτελεί παρά την «υπερτέλεια» τεχνολογική αντανάκλαση του αποτυχημένου κατασκευαστή του (Σοφία Νικολαΐδου).

Η φανταστική λογοτεχνία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου – αυτό μόνο μπορεί να κάνει, και είναι ουσιώδες. Αν ακουστεί ο παράλογος, εξωφρενικός ήχος της, αν αποκρυπτογραφηθούν οι φαντασμαγορικές δυσοίωνες bipolar_by_sherryjunejo-d5kaqi1συλλήψεις της περί του τέλους του πλανήτη, τότε μπορεί ακόμη και την ύστατη στιγμή, ακόμη και στο χείλος τα γκρεμού, η καταστροφική πορεία να αλλάξει κατεύθυνση Διαφορετικά, το μήνυμά της θα παραμείνει νεκρή κραυγή σε νεκρή έρημο…γράφει ο ανθολόγος και ταξινομητής για δεκαετίες ενός είδους που αγνοήθηκε, υποτιμήθηκε, χλευάστηκε και εξορίστηκε από την επικράτεια της Λογοτεχνίας, ενώ ήταν και είναι το μόνο που εξακολουθεί συνολικά να εκφράζει ταυτόχρονα τους τεχνολογικούς ή μελλοντολογικούς τρόμους αλλά και την οριστική αδυναμία των ανθρώπινων υπάρξεων μπροστά σε οτιδήποτε τους περιβάλλει.

Η Φαντασία – Επιστημονική και Μη – παρέμεινε αγνοημένη και φυσικά κανείς δεν υπολόγισε ποτέ τα πορίσματά της. Αλλά σήμερα ένα μεγάλο μέρος των κειμένων της αφορά το εφιαλτικό παρόν που δεν είναι πια μέλλον κι ένα «άλλο» εξακολουθεί να φωνάζει σιωπηλά για όσα περιμένουν να μας καταπιούν οριστικά, Τα κείμενα δεν είναι αισιόδοξα, γιατί εκ φύσεως το είδος δεν μπορεί να είναι ευτυχές.

tumblr_l4w9zzytJz1qabj53o1_500

Γιάννης Αντάμης, Νίκος Βλαντής, Καίτη Βασιλάκου, Κώστας Κατσουλάρης, Παναγιώτης Κούστας, Ηρώ Νικοπούλου, Σταύρος Ντίλιος, Γιώργος Ξενάριος, Δημήτρης Οικονόμου, Αλέκος Παπαδόπουλος, Δημήτρης Πετσετίδης, Σάκης Σερέφας, Χρύσα Σπυροπούλου, Αλέξης Σταμάτης, Δημήτρης Σωτάκης, Πάνος Τσίρος, Κώστας Χαρίτος και Βαγγέλης Χατζηγιαννίδης συμπληρώνουν την ευφάνταστη, φαντασμιακή, φαντασιώδη και φαντασμαγορική συλλογή. Το βιβλίο περιλαμβάνει εργοβιογραφικά λήμματα των συγγραφέων (συνταχθέντα με την έγκρισή τους) με χρήσιμη αναφορά και της προέλευσης του διηγήματος καθώς και οκτασέλιδο εύχρηστο αλφαβητικό πίνακα των δεκάδων συγγραφέων που ανθολογήθηκαν στους έξι τόμους αλλά και παράλληλο χρονολογικό πίνακα των κειμένων τους.

Εκδ. Αίολος, 2012, σελ. 254.

Ο Μάκης Πανώριος, παλαιότερα φιλοξενούμενος στο Αίθριο του Πανδοχείου μας μίλησε για το συγγραφικό του έργο αλλά και την μοναδική προσπάθεια της εξάτομης ανθολόγησης του Νεοελληνικού Φανταστικού.

Πρώτη δημοσίευση σε συντομότερη μορφή, υπό τον τίτλο Φαντάζιο: mic.gr.




Οκτώβριος 2019
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Σεπτ.    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
28293031  

Blog Stats

  • 998.744 hits

Αρχείο

Advertisements