Απόστολος Πάππος – Το γάντι

Ο ανεκτίμητος χώρος που μοιραζόμαστε

Ένας άνθρωπος κι ένας σκύλος στην χειμωνιάτικη φύση. Δεν έχει σημασία που πηγαίνουν, γιατί σε λίγο θα φύγουν από τις σελίδες και θα επιστέψουν στο τέλος· όμως το πέρασμά τους ξεκινάει ολόκληρη την ιστορία επειδή τους πέφτει ένα γάντι. Από εδώ αρχίζουν όλα, από ένα πεταμένο γάντι πάνω στο αφράτο χιόνι του δάσους, γιατί δεν θα μείνει για πολύ μόνο του. Κάποιοι ήχοι προδίδουν το πρώτο πλάσμα που το πλησιάζει, ως ιδανικό χειμερινό καταφύγιο: έναν ποντικό. Αλλά σε κάθε δισέλιδο θα εμφανίζεται κι από ένα νέο και διαφορετικό ζώο, που κρυώνει και ζητά την άδεια να χωθεί κι αυτό στο απρόσμενο ζεστό σπιτικό· κι είναι ζώα ολοένα και μεγαλύτερα: ένας βάτραχος, ένας λαγός, μια αλεπού, ένας λύκος, ένα αγριογούρουνο και μια αρκούδα!

Κάθε φορά οι ήδη υπάρχοντες ένοικοι αποδέχονται την πρόταση και υποδέχονται τον νέο συγκάτοικο. Ακόμα και για την ογκώδη αρκούδα, παρά τις αρχικές επιφυλάξεις, τα κανονίζουν έτσι ώστε να χωρέσει κι αυτή. Δεν έχει σημασία αν ο ζωτικός χώρος του καθενός ολοένα και μειώνεται – σπουδαιότερη είναι η κατανόηση της ανάγκης, η ανακούφιση του άλλου, η συντροφιά για τις δύσκολες μέρες. Το κάλεσμα για συνύπαρξη, η βοήθεια, το μοίρασμα, η αποδοχή, η συντροφιά, η κοινή αντιμετώπιση των δυσκολιών, όλα δικαιώνονται στο διαχρονικό παραδοσιακό ουκρανικό παραμύθι που έχει πολλαπλώς διασπαρθεί στον κόσμο και φτάνει σ’ εμάς με την προσωπική εκδοχή του συγγραφέα.

Και πώς εκφράζεται αυτή η νέα οπτική; Το κάθε ζώο εκπέμπει τα δικά του φωνήματα, γιατί εκτός από τις γνωστές λέξεις υπάρχουν και οι διάφορες εκφορές της γλώσσας τους. Ύστερα, η συνέχεια και το όποιο «οριστικό» τέλος μένουν ανοιχτά. Ενώ στο πρωτότυπο και σε μεγάλο μέρος των διασκευών, η ιστορία καταλήγει τελικά στην επιστροφή του γαντιού στα χέρια του κατόχου και στην φυγή των ζώων, με μοναδικό απόσταγμα πως ακόμα κι αν το μοίρασμα δεν κρατά, και πάλι υπήρξε σημαντικό, τώρα ο άνθρωπος αφήνει το γάντι εκεί που βρίσκεται γιατί γνωρίζει πως θα αποτελέσει το σπίτι τους και για τον επόμενο χειμώνα.

Τόσο η επαναληπτικότητα του λόγου αλλά και οι ανεπαίσθητες παραλλαγές του όσο και η αύξουσα κλίμακα των πρωταγωνιστών, βασικά δομικά στοιχεία της παραμυθικής αφήγησης. αποτελούν από μόνα τους απεριόριστα παιχνίδια πιθανών καταλόγων. Αν, ας πούμε, δεν επρόκειτο για γάντι αλλά τσουβάλι, χαρτόκουτο ή δεντρόσπιτο; Μπορούμε να επαναλαμβάνουμε την ίδια φράση με διαφορετικούς τρόπους; Ο συγγραφέας έκανε την αρχή, σειρά μας τώρα! Και πώς επιλέγει κανείς την εικονογράφηση μιας τέτοιας ιστορίας που δεν διαθέτει φαντασμαγορικά θεάματα;  Προσκαλεί μια εκ των πλέον προικισμένων εικονογράφων και εκείνη αναλαμβάνει με τους πιο ήρεμους παστέλ χρωματισμούς και μια «μαλακή», σχεδόν κινούμενη απόδοση των μορφών. Για την Φωτεινή Στεφανίδη, άλλωστε, τα είπαμε στην τελευταία παράγραφο της προηγούμενης ανάρτησης.

Ο συγγραφέας είναι ένας δεινός κολυμβητής της δύσκολης θάλασσας της παιδικής λογοτεχνίας. Έχει κατασκευάσει το δικό της σπίτι, την υψηλής αισθητικής ιστοσελίδα Elniplex, μια από τις ελάχιστες σχετικές σελίδες, με πλήθος κριτικών και παρουσιάσεων όλης της σχετικής εκδοτικής παραγωγής. Νηπιαγωγός εδώ και εικοσαετία, δημιουργός της Χρυσής Λίστας / Elniplex Gold List (πολύτιμης για όλους εμάς που αδυνατούμε να πηγαίνουμε στα βιβλιοπωλεία), της φιλαναγνωστικής καμπάνιας #diavazoume  και της δράσης «21η Δεκεμβρίου- Χάρισε ένα βιβλίο» το 2023, ξεκινά την προσωπική συγγραφή πιάνοντας το νήμα από το βαθύ παρελθόν. Από τους ενοίκους του Πανδοχείου και από τον Πανδοχέα προσωπικά, προστάζεται να συνεχίσει και την συγγραφή!

Ηλικίες: 4+

Εικονογράφηση: Φωτεινή Στεφανίδη. Η ιστοσελίδα της εδώ.

Εκδ. Susaeta, 2025, σελ. 32.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

Αφροδίτη Δεδουσοπούλου – Ο Χαπ Χαπ και η Αγάπη

Κι όμως, τα χρυσόψαρα έχουν μνήμη!

Κανείς δεν γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα σ’ ένα ενυδρείο, αν τα ψαράκια αποτελούν μέλη μιας βασιλικής οικογένειας με διακριτές ιδιότητες και ξεχωριστούς ρόλους. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα χρωματιστά κοστούμια των ψαριών, αυτά που οι ανίδεοι της απανταχού μαγείας ονομάζουν εξωτερική εμφάνιση, είναι τόσα πολλά και σε τόσες παραλλαγές που μπορούν να θαμπώσουν το βλέμμα. Έξω από τους γυάλινους τοίχους οι ένοικοι παρακολουθούν του βιαστικούς του πεζοδρομίου αλλά κάποτε φτάνει και η στιγμή που ένα μικρό κορίτσι στέκει, παρατηρεί και επιλέγει το πορτοκαλί ψαράκι που θα την ακολουθήσει στο δικό της παλάτι. Και θα περίμενε κανείς να αρχίσει να του μιλάει.

Όμως, αιφνιδιασμός. Εδώ έχουμε την αντίστροφη ευκαιρία να διαβάσουμε τις σκέψεις του ίδιου του μικροσκοπικού πλάσματος. Ο διαλεκτός νέος συγκάτοικος χαίρεται για τον άπλετο χώρο, διαθέσιμο για ανεβασιές, βουτιές, ύπτια και τούμπες. Ντρέπεται όταν τον κοιτάζουν οι άλλοι αλλά νοιώθει άνετα όταν βρίσκεται μαζί με το κορίτσι που κολλάει την μούρη του στο τζάμι. Της διηγείται την αρχική του αγωνία, την πρώτη ανταλλαγή βλεμμάτων, την άνοδο από τα ασφαλή πετραδάκια του «βυθού» ως την επιφάνεια της συνάντησής τους. Μοιράζεται την χαρά του για το νέο του όνομα Χαπ Χαπ, την αίσθηση ότι δεν είναι ασήμαντο στα μάτια της, την εντύπωση για τα μεγάλα χαμογελαστά της μάτια, την συνομιλία τους – εκείνο μέσα από μπουρμπουλήθρες. Θυμάται τα λόγια του κοριτσιού για την σαν πέπλο και στολίδι ουρά του, τους χορούς του για να της δώσει χαρά· το όνομά του εξαιτίας της ορμής του στο φαγητό, την αγωνία της όταν αυτό αρρώστησε· την έγνοιά της για την καθαριότητα του σπιτιού του και την αλλαγή του νερού· την συντροφιά της, το τραγούδι της, την ανάγνωση παραμυθιών.

Και τελικά το μικροσκοπικό πλάσμα έχει την αίσθηση πως είναι βασιλιάς στο δικό του παλάτι χωρίς την παραμικρή αίσθηση μοναξιάς. Πώς τα θυμάται όλα αυτά; Τελικά τα χρυσόψαρα έχουν μνήμη! Κι αν δεν μπορούν να κάνουν ευχή, εδώ συγγραφική αδεία, ο λιλιπούτειος πορτοκαλί βασιλιάς αποτολμά μια και μοναδική: να βρουν και τα άλλα ψαράκια του ενυδρείου κάποιο χέρι που θα τα διαλέξει και θα τους δώσει το δικό τους βασίλειο αγάπης και φροντίδας. Και, πράγματι, πέρα από την αντίστροφη οπτική, χάρη στην οποία διαβάζουμε τις σκέψεις του ζώου απέναντι στη νέα οικογένειά του, στο ήρεμο υποβρύχιο παλάτι του χρυσόψαρου καλλιεργείται ο μυστικός διάλογος ανθρώπων – ζώων και η πολύτιμη ενσυναίσθηση.

Για την εικονογράφο – ζωγράφο ό,τι και να πούμε θα είναι λίγο. Δεν είναι μόνο οι ολόφωτες ζωγραφιές της (με έμφαση στα πλέον αγαπημένα μου χρώματα γαλάζιο, κίτρινο και πορτοκαλί) και όλη η εκφραστικότητα των καρέ αλλά το ίδιο της το συνολικό έργο, οι εκθέσεις ζωγραφικής και χαρακτικής, τα δεκάδες βιβλία που εικονογράφησε, οι εικαστικές της αποδόσεις σε ποιήματα, σε μια τετράτομη μυθολογία με τις αφηγήσεις του Διονύση Σαββόπουλου, οι διακρίσεις της και όλα τα σχετικά που ανακαλύπτονται και αποκαλύπτονται εδώ.

Εικονογράφηση: Φωτεινή Στεφανίδη

Εκδ. Διάπλους, 2019, σελ. 32

Μια παρουσίαση από την συγγραφέα, εδώ.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.