Οι τολμηροί ταξιδευτές

Όσοι δεν το γνωρίζουμε, θα το δούμε ιδίοις όμμασι: κάθε βιβλίο που διαβάζουμε στο παιδί βρίσκει τον τρόπο να μπει μέσα του και αν είναι κατάλληλο, θα το εμπνεύσει και να το ωθήσει σε παρεμφερείς περιπέτειες, τις οποίες θα δοκιμάσει στην «πράξη», έστω και δια της φαντασίας. Έτσι όταν ο μικρός από … μικρός βουτάει στα αναγνώσματα υπερπόντιων, θαλασσινών και ναυτικών περιπετειών, είναι θέμα χρόνου να βρεθεί μεσοπέλαγα, γιατί τίποτα δεν συγκρίνεται με την βίωση προσωπικών περιπετειών. Δεν θα περιμένει να μεγαλώσει και δεν χρειάζεται κανέναν συνοδό – φεύγει μόνος με την βάρκα του, χωρίς πλάνο, χωρίς προορισμό και, το κυριότερο, χωρίς φόβο.

Τι μπορεί να συμβεί στο ταξίδι προς τις επτά θάλασσες; Να πέσει το σκοτάδι και να χάσει την ρότα του; Έχει μια πυξίδα, ένα φεγγάρι και αμέτρητα αστέρια–δείκτες. Να παρασυρθεί από τα δυνατά ρεύματα; Έχει τους ναυτικούς του χάρτες να του δείξουν τις ασφαλείς οδούς των μεγάλων πλοίων. Να νοιώσει μεγάλη μοναξιά; Έχει τις θαλάσσιες χελώνες και τα δελφίνια. Να μην βλέπει τίποτα γύρω του παρά μόνο ωκεανό; Μα από πάνω του έχει τους σχηματισμούς των αστεριών που μπορεί να μελετήσει, όπως έκαναν οι παλιοί ναυτικοί στις αγαπημένες του ιστορίες. Αν όμως ένα βράδυ ξυπνήσει στη μέση μιας τρομερής καταιγίδας με κύματα σαν βουνά, ανίκανος να κάνει οτιδήποτε; Θα εμπιστευτεί το καράβι του, θα κρατήσει την ψυχραιμία του και θα περιμένει, την γαλήνη μετά την θύελλα.

Γιατί όλα αυτά αποτελούν μέρος της περιπέτειας και τον ανταμείβουν με το πιο βαθύ μπλε της θάλασσας, τα ωραιότερα ηλιοβασιλέματα, την αίσθηση πως κάθε ξημέρωμα ο κόσμος μοιάζει να γεννιέται ολόκληρος απ’ την αρχή, την ικανότητα να αντιλαμβάνεται την παραμικρή αλλαγή στον άνεμο και το κύμα. Και όταν επιθυμήσει να πατήσει γη και να μιλήσει σε ανθρώπους, θα ρίξει άγκυρα σε κάποιο νησί και θα κάνει καινούργιους φίλους και θα ζήσουν πρωτόγνωρες συγκινήσεις, την φωτιά στην παραλία, το κολύμπι όταν πέσει ο ήλιος, τον χορό στην άμμο, τον ύπνο πάνω της. Και όταν δει ένα παιδί με την μαμά του θα ακούσει την μακρινή ηχώ της δικής του, θα αποχαιρετήσει την συντροφιά του και θα επιστρέψει στο λιμάνι που πάντα θα τον περιμένει, στην αγκαλιά της.

Το βιβλίο είναι ύμνος και κάλεσμα μαζί στα παιδιά που θα τολμήσουν να πιστέψουν στα όνειρά τους, να βγουν στον δρόμο να τα ακολουθήσουν, να πιστέψουν στον εαυτό τους ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές, όταν τα πάντα μοιάζουν να έχουν χαθεί. Τα καλεί να δουν τον κόσμο με θαυμασμό, να δουν όλα τα θαυμαστά της φύσης γύρω τους, να ταξιδέψουν να ανακαλύψουν τον κόσμο, να κάνουν φίλους από όλα τα μέρη και να μην ξεχνάνε εκείνους που έμειναν πίσω αλλά η αγάπη τους παραμένει η ίδια. Ο εικονογράφος ζωγραφίζει τις φιγούρες του σαν ζωντανά παιχνίδια και τους δίνει όλα τα χρώματα, με κυρίαρχες τις αποχρώσεις –ποιών άλλων; – του γαλάζιου και του μπλε.

Εικονογράφηση: Alex Latimer

Εκδ. Παπαδόπουλος, 2023, 40 σελ., μτφ. Γιώργος Τσακνιάς,

Ηλικίες: 4+

Ιστοσελίδα της συγγραφέως: εδώ

Ιστοσελίδα του εικονογράφου: εδώ.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

 

Κανόνες και εξαιρέσεις

Το συναρπαστικό με τα βιβλία – ιδίως τα παιδικά – είναι πως τα πάντα μπορούν να συμβούν. Αυτό αποτελούσε για χρόνια την επωδό μου στις αναγνώστριες κόρες μου και σύντομα και την δική τους προς εμένα, όταν διατύπωνα αντιρρήσεις για την υπερβολική εξέλιξη κάποιας ιστορίας. Νομίζω όμως πως η φράση πρέπει να συμπληρωθεί: το συναρπαστικό με τα παιδικά βιβλία είναι πως τα πάντα μπορούν να συμβούν αλλά να φαίνονται πλήρως πειστικά, σαν κάτι που γίνεται καθημερινά. Κάπως έτσι, ασκημένοι πια, δεν εκπλησσόμαστε που στον προσφιλέστατο χώρο κάποιας βιβλιοθήκης μια μέρα μπαίνει ένα λιοντάρι. Φυσικά τα παιδιά και οι υπάλληλοι εκπλήσσονται – ας κρατήσει κάποιος τα προσχήματα. Η ιστορία αρχίζει, μοιρασμένη εναλλασσόμενη μεταξύ ολοσέλιδου κειμένου και ολοσέλιδης εικόνας.

Ο υπάλληλος κύριος ΜακΜπι τρέχει να ειδοποιήσει την βιβλιοθηκονόμο κυρία Μεριγουέδερ αλλά εκείνη ατάραχη στο γραφείο της προκρίνει την τήρηση των κανόνων. Αν το λιοντάρι δεν τους παραβαίνει, κανένα πρόβλημα· αντίθετα το τρέξιμο του κυρίου ΜακΜπι δεν επιτρέπεται. Το λιοντάρι κάνει αυτά που ξέρει καλά να κάνει: θα μυρίσει (τις κάρτες του ευρετηρίου), θα τρίψει το κεφάλι του (στα νέα βιβλία), θα αποκοιμηθεί (πάνω στο πουφ της γωνιάς διαβάσματος). Όμως στην αφήγηση παραμυθιού έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην καθαρή φωνή της αφηγήτριας και όταν τελείωσαν όλες οι ιστορίες βρυχήθηκε δυνατά, μια εμφανέστατη διαμαρτυρία! Ο κανόνας της ησυχίας παραβιάστηκε και η βιβλιοθηκονόμος το μάλωσε και του έθεσε αυστηρό όρο να μην ξανασυμβεί. Τα παιδιά, άλλωστε, το είχαν ήδη αγαπήσει.

Την επομένη το νέο μέλος φτάνει νωρίτερα και η κυρία Μεριγουέδερ βλέπει την προθυμία του συνεπώς το επιστρατεύει σε διάφορα καθήκοντα: η ουρά του μπορεί να ξεσκονίσει τα ράφια, η γλώσσα του να σαλιώσει τους φακέλους με τις ειδοποιήσεις των δανεισμών, τα δόντια του να κουβαλούν το καλάθι με τα βιβλία. Σύντομα μπορεί να εκτελεί και χρέη σκάλας για τα ψηλότερα ράφια αλλά και αναπαυτικής ράχης καθίσματος. Όσο για το περπάτημά του, τι πιο αθόρυβο από τις λιονταρίσιες πατούσες; Όταν όμως η κυρία Μεριγουέδερ γκρεμοτσακιστεί από την σκάλα, εκείνο όχι μόνο θα τρέξει γρήγορα για βοήθεια στον κύριο ΜακΜπι αλλά και θα βρυχηθεί – καταπατώντας όχι έναν αλλά δυο κανόνες, με αποτέλεσμα την αποβολή του.

Η κυρία Μεριγουέδερ την γλίτωσε μόνο με ένα σπασμένο χέρι αλλά το λιοντάρι έχει εξαφανιστεί. Τα παιδιά το αναζητούν και μελαγχολούν. Κάτι λείπει από την ώρα της αφήγησης, οι αναγνώσεις και τα ξεφυλλίσματα δεν ήταν πια όπως πριν. Ο κύριος ΜακΜπι αντιλαμβάνεται το λάθος του, ίσως είχε κιόλας ζηλέψει που δεν κάποιος άλλος «εργαζόμενος» στην βιβλιοθήκη έπαιρνε όλα τα εύσημα. Το αναζητά παντού υπό βροχή αλλά τίποτα – επιστρέφοντας, όμως, λυπημένος, το βρίσκει στην πόρτα. Ίσως εκείνο είχε αντιληφθεί πως το ψάχνουν; Πάντως του ανακοινώνει επίσημα τον νέο κανόνα – τον βρυχηθμό υπό όρους, και ιδίως για έκτακτες περιπτώσεις. Το λιοντάρι επιστρέφει την άλλη μέρα και η βιβλιοθήκη ζει σε απόλυτη γιορτή.           

Σύμφωνοι, λοιπόν, η βιβλιοθήκη είναι ένας ιερός χώρος, όπου η αναζήτηση, το ξεφύλλισμα, η ανάγνωση και ο δανεισμός των βιβλίων υπόκεινται σε κανόνες και κανονισμούς. Οπωσδήποτε δεν της ταιριάζουν οι φωνές ή το τρέξιμο, όμως, οποιαδήποτε διάταξη που έχει ως σκοπό την εύρυθμη λειτουργία του εκάστοτε αντικειμένου της, δεν εφαρμόζεται πάντα και ανεξαιρέτως αυστηρά και απαρέγκλιτα. Υπάρχουν πάντα οι εξαιρέσεις, το «πνεύμα» του «νόμου», η κατάσταση έκτακτης ανάγκης, το σπουδαιότατο αγαθό της υγείας, το ζύγισμα των δεδομένων. Από την άλλη, ήδη η μέγιστη εξαίρεση έχει ήδη συμβεί από την αρχή του βιβλίου: η υποδοχή του ζώου σε έναν κατεξοχήν «ανθρώπινο χώρο», η οποία, αν μη τι άλλο, εκφράζει την αγάπη για τα ζώα, την έγνοια για τα άγρια ζώα, την αντίληψη πως έχουν τα δικά τους συναισθήματα, την αποδοχή τους με βάση την δική τους «ιδιοσυγκρασία». Όλοι χωράνε στους χώρους όπου, έτσι κι αλλιώς, λάμπει ο πολιτισμός, όπως είναι μια βιβλιοθήκη!

Εικονογράφηση: Kevin Hawkes

Εκδ. Παπαδόπουλος, 2023, 48 σελ., μτφ. Μάνος Μπονάνος [Library lion, 2006]

Ηλικίες: 4+

Ιστοσελίδα της συγγραφέως: εδώ

Ιστοσελίδα του εικονογράφου: εδώ

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.