Λήδα Βαρβαρούση – Το μυστικό της τσούχτρας

Για την τόλμη, την αγάπη και ένα αδικημένο θαλάσσιο πλάσμα

Μπορεί κανείς να μαντέψει την ιστορία ενός παιδικού βιβλίου και μόνο από το εξώφυλλο; Πολλές φορές ναι, άλλες ίσως, εδώ σίγουρα όχι· μόνο ψήγματά της προδίδονται και όλα τα υπόλοιπα ξετυλίγονται σταδιακά και απρόσμενα. Το ψάρι του εξωφύλλου εμφανίζεται κατακίτρινο και χαμογελαστό και το υποβρύχιο δωμάτιο του είναι απολύτως θεαματικό, με το κρεμαστό κρεβάτι, τα διακοσμητικά φύκια και την τζαμαρία προς κάτι που μοιάζει με βυθό. Όνομα και πράγμα, ο Κιτρίνης νομίζει πως είναι ο μόνος στον κόσμο, συνεπώς όταν μέσα από το φινιστρίνι εμφανίζεται η δεύτερη του εξωφύλλου, μια παρομοίως χαμογελαστή μέδουσα, ο κόσμος του ανατρέπεται – προς το καλύτερο! Δηλαδή υπάρχει κι άλλο πλάσμα; Που ζει; Πώς το λένε; Θέλει να το δει, να το γνωρίσει, μα παντού πέφτει σε τζάμι κι εκείνο εξαφανίζεται. Πώς να βγει; Μέσα από την λεκάνη της τουαλέτας μήπως;

Και να που το σιφόνι τον οδηγεί σε άλλο δωμάτιο όπου μια μεγάλη ροζ χταπόδα παίζει κι από μία νότα με το κάθε πόδι, οκτώ αυτά οκτώ κι αυτές, και η εξελιγμένη πλέον πιανίστα αποφασίζει να το συνοδεύσει στην αναζήτηση του μυστηριώδους πλάσματος. Σε παράπλευρο χώρο ο Όζυ το ηλεκτρικό χέλι βαράει την ηλεκτρική κιθάρα του σε γκραντζ είδος και σπεύδει να τους ακολουθήσει γιατί βέβαια μόλις βρήκε το κοινό που αναζητούσε. Γνώστης βέβαια των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων τους οδηγεί στο ασανσέρ όπου συναντούν τον Ιππόκαμπο Τρομπέτα αλλά μέσα στον γενικό χαμό σπάει ο εξωτερικός τοίχος και όλοι βρίσκονται απροστάτευτοι στην μεγάλη θάλασσα βυθό και γραμμή στο διόλου φιλόξενο στόμα ενός μεγάλου καρχαρία. Αλλά ευτυχώς χάρη στον ηλεκτρικό εξοπλισμό του κιθαρίστα αυτός τους αποβάλλει και τους παραπέμπει στην γιαγιά Φάλαινα για περαιτέρω πληροφορίες. Εκείνη δεν γνωρίζει μόνο το μικρό τους όνομα, αφού όλοι τους ήταν από μικροί στο ενυδρείο, αλλά και την τοποθεσία της Τσούχτρας, για την οποία πρέπει να βγουν από ένα ακόμα μεγαλύτερο τζάμι στο γαλάζιο πέλαγος.

Φυσικά μόνο ο Κιτρίνης είναι έτοιμος για το μεγάλο άλμα – οι υπόλοιποι προτιμούν «να φτιάξουν μια μπάντα να μην τους φάνε τσάμπα». Ίσως διόλου τυχαία η πυκνή σκάλα που πλέκει η Φάλαινα είναι ακριβώς για τους τολμηρούς εξοδούχους και τελικά ο ήρωας βγαίνει στον μεγάλο βυθό, στην φαντασμαγορία των πλασμάτων κάθε είδους, σχήματος και χρώματος, στο βασίλειο της απόλυτης διαφορετικότητας. Και εκεί, δεν μπορεί, κάποια στιγμή θα βρει την τσούχτρα Αουρέλια οποία με την σειρά της θα του γνωρίσει το απόλυτο μυστικό του είδους της: οι τσούχτρες αφήνονται στη ροή της θάλασσας με εμπιστοσύνη, έτσι χτίζουν την καλή τους μνήμη, δεν έχουν βιασύνη, πάνε όπου τους πάει το κύμα, άλλες ανάβουν και άλλες χαμογελάνε, άλλες χορεύουν και άλλες τσιμπάνε! Και πάνε όλες μαζί, συνεπώς την ακολουθεί στο σμήνος γιατί τσιμπήθηκε κι αυτός μαζί της και θα πάει στα πέρατα του κόσμου, αρκεί να μην τσιμπηθούν οι υπόλοιπες μαζί του!

Ε, μετά από όλα αυτά τα απρόβλεπτα και τα περιπετειώδη, ας επιλέξει ο κάθε αναγνώστης τι αποκομίζει από την ιστορία – την τόλμη που πάντα ανταμείβει, την σημασία της συντροφιάς στην περιπέτεια αλλά και την απόφαση να συνεχίσει κανείς μόνος όταν οι άλλοι εγκαταλείψουν, την αγάπη που αλλάζει (και κυριολεκτικά εδώ) τον κόσμο μας. Αλλά εκείνο από το οποίο σίγουρα πρέπει να ξεκινήσει κανείς είναι η θαυμαστή ποικιλία του θαλάσσιου κόσμου και η ιδιαιτερότητα κάθε μέλους του, πόσο μάλλον όταν πρόκειται και για εκείνα που αδικούνται λόγω των … εκ της φύσης του δαγκωμάτων, για τις απολύτως συντροφικές και ομαδικές τσούχτρες! Η συγγραφέας και εικονογράφος αποφοίτησε από τη Σχολή Εφαρμοσμένων & Εικαστικών Τεχνών Βακαλό και εργάστηκε σε διαφημιστικές εταιρείες ως διευθύντρια δημιουργικού. Οι σπουδές της συνεχίστηκαν με το λυρικό τραγούδι και το μελόδραμα, το θέατρο και το expressive art therapy. «Ζωγραφηγήσεις» της, σε όλο τον κόσμο, όπου οι ιστορίες των βιβλίων της ζωντανεύουν μέσω των παραστατικών εικαστικών τεχνών.

Εκδ. Κλειδάριθμος, 2024, σελ. 32.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

Αλεξάνδρα Μπουσίου – Ήταν ένα ψαρόνι

Επιμονή στην απόφαση, πίστη στο όνειρο

Αδύνατο να μην ξεκινήσω από δυο εικόνες που θυμάμαι από παιδί και έφηβος. Η πρώτη είναι ένας ουρανός γεμάτος ψαρόνια, έτσι όπως φαινόταν από την τζαμόπορτα του δωματίου μου στο διαμέρισμα όπου μεγάλωσα στην Κυψέλη. Πιστά κάθε απόγευμα συγκεκριμένης εποχής, περνούσαν κατάμαυρα (όπως λανθασμένα μου φαίνονταν) σε θεαματικούς σχηματισμούς, έκαναν στάση στον τεράστιο ευκάλυπτο του ακάλυπτου και μετά έφευγαν εξίσου θεαματικά. Ήταν η ώρα που άκουγα μουσικές εκπομπές και τα τραγούδια της απόδρασης έβρισκαν ιδανική έκφραση στο πέταγμά τους. Η δεύτερη: τα πουλιά που στέκουν στο ορθάνοιχτο στόμα μεγάλων ζώων, όπως οι ιπποπόταμοι και οι κροκόδειλοι. Η πρώτη εικόνα παρέμεινε ως απορία γιατί δεν κυκλοφορεί κάποιο βιβλίο με κεντρικό ήρωα επιτέλους ένα ψαρόνι και τελικά λύθηκε μόλις με την εν λόγω έκδοση, την οποία η συγγραφέας εμπνεύστηκε έχοντας δει την δεύτερη εικόνα: ένα πουλί να καθαρίζει το στόμα ενός ζώου! Αν η φύση ρυθμίζει με τέτοιο συνεργατικό τρόπο ανάλογα κρίσιμα ζητήματα, τι συμβαίνει όταν ένα ζώο δεν έχει κάποιον να καθαρίσει το στόμα του από οτιδήποτε ενοχλητικό; Υποθέτω κάτι θα βρίσκουν τα ούτως πανέξυπνα πλάσματα του ζωικού βασιλείου, κάποιον να συνδράμει, κάποια «ιδέα», αλλά, τουλάχιστον στον μυθοπλαστικό κόσμο μπορεί να υπάρξει άμεση ανάληψη σχετικών καθηκόντων από κάποιον; Και από ποιον;

Να λοιπόν που ένα ψαρόνι της υποσαχάριας Αφρικής αποφασίζει να ανοίξει οδοντιατρείο, εις πείσμα των απόψεων ότι ένα … φαφούτικο πλάσμα δεν γίνεται να αποκτήσει τέτοια ιδιότητα. Ετοιμάζει έναν άψογο σχετικό χώρο πάνω σε ένα πλούσιο δέντρο, με πλήρη εξοπλισμό και ταμπέλες και αναμένει. Οι πιο καλοσυνάτοι από τον περίγυρο των ζώων του τονίζουν ότι έπρεπε να το έχει σκεφτεί καλύτερα, άλλοι βρίσκουν ευκαιρία να γελάσουν και να το κοροϊδέψουν. Κάποιοι προτείνουν διάφορες μετατροπές: το παγόνι προτείνει ινστιτούτο ομορφιάς, ο κροκόδειλος ταξιδιωτικό γραφείο, ο ιπποπόταμος γυμναστήριο. Αλλά το ψαρόνι μένει πιστό στη ιδέα του μέχρι που μια μέρα καταφτάνει μια καμηλοπάρδαλη ταλαιπωρημένη από ένα κλαδί ακακίας σφηνωμένο ανάμεσα στα δόντια της! Το ψαρόνι το αφαιρεί και της δίνει πολύτιμες συμβουλές κι ένα ραντεβού μετά από εξάμηνο άντε και οκτάμηνο. Ο πρώτος πελάτης είναι γεγονός, η αρχή έγινε!

Μερικές φορές μπορούμε να πράττουμε κόντρα στα καθιερωμένα και στην κοινή λογική· η γνώμη του περίγυρου συχνά παίρνει μορφή θέσφατου, που μας εμποδίζει κάποια αντίθετη πρωτοβουλία. Όμως όταν πρόκειται για μια ιδέα που δεν ενοχλεί κανέναν, τότε πρέπει να την αφήσουμε να ωριμάσει και να πραγματοποιηθεί, όποια κι αν είναι η συνέχεια. Πρόκειται για την πίστη σε μια προσωπική απόφαση, η οποία πρέπει να υπερβεί την δειλία, την επιφυλακτικότητα, την διαφορετική άποψη των άλλων. Αλλά και η ίδια η πραγμάτωσή της απαιτεί υπομονή, επιμονή, αντιμετώπιση των δυσκολιών και της απογοήτευσης. Σε μια δεύτερη ειδικότερη ανάγνωση, όλα τα παραπάνω αφορούν και την επιλογή ενός επαγγέλματος. Θα ακουστούν πολλές γνώμες αλλά η απόφαση πρέπει να παρθεί από τον άμεσα ενδιαφερόμενο και να λαμβάνει υπόψη τα όνειρα, τις επιθυμίες αλλά και τις ικανότητές του που άλλωστε τις γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο.

Είναι, τέλος, ιδιαίτερα ενδιαφέρον το γεγονός ότι η ιστορία δεν μας παραδίδεται με την κλασική τριτοπρόσωπη διήγηση αλλά με τον διάλογο δυο άλλων ζώων που δεν βλέπουμε, μέσω ερωταποκρίσεων που αποκαλύπτουν τα στοιχεία ένα προς ένα. Και όπως συμβαίνει πάντα με ανάλογες συνομιλίες, το ένα εξ αυτών τολμάει να εκφράσει και το δικό του όνειρο και χάρη στην επιτυχία του ψαρονιού παίρνει την δική του γενναία απόφαση: ο ασβός θα ανοίξει αρωματοπωλείο! Και, είμαι βέβαιος, η αλυσίδα των σχετικών ιστοριών μπορεί κάλλιστα να μεγαλώνει! Η συγγραφέας δοκιμάζει τέταρτο πεδίο δημιουργίας, μετά την παραγωγή ταινιών, την πολιτιστική διαχείριση ή την οπερατική μουσική και ο εικονογράφος μια ελεύθερη, αφαιρετική, πολύχρωμη και αξιαγάπητη τέχνη.

Εικονογράφηση: Χρήστος Κούρτογλου

Εκδόσεις Κλειδάριθμος, 2023, σελ. 40

Ηλικίες: 4+

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.