Η δύναμη των λέξεων

Τελικά έχουν δύναμη οι λέξεις; Έχουν αντίκρισμα οι ευχές; Μπορούμε να αλλάξουμε την φαινομενικά απρόσκοπτη πορεία μερικών πραγμάτων; Υπάρχει περίπτωση η δημιουργικότητα και η δημιουργία ενός έργου τέχνης να αλλάξει μια δυσάρεστη κατάσταση; Και τελικά ποιος φτιάχνει την μαγεία των εορτών και κάθε εορτής;

Με μια πρώτη ματιά, η ζωή του μικρού ήρωα Ουίλιαμ, ηλικίας έξι ετών και ύψους τριάντα επτά βιβλίων, είναι ονειρική. Υπάρχει μαμά, μπαμπάς και σκύλος ονόματι Ράφορντ και όλοι ζουν σε ένα πολύχρωμο διώροφο σπιτάκι με σοφίτα στην άκρη ενός μικρού δρόμου με εξίσου χρωματιστά σπίτια. Αλλά το καλύτερο: το ισόγειο αποτελεί βιβλιοπωλείο κατάφορτο με βιβλία. Τι ιδανικότερο από το να ξυπνάς και να κατεβαίνεις στον χάρτινο παράδεισο, έτοιμος να υποδεχτείς με κεράσματα τους αναγνώστες; Αν προσθέσει κανείς και την επερχόμενη χριστουγεννιάτικη περίοδο, τα πάντα μοιάζουν ιδανικά.

Όμως όπως η τρέχουσα πραγματικότητα δεν παύει να μας θυμίζει, τέτοια μικρά βιβλιοπωλεία δυσκολεύονται να επιβιώσουν. Οι πελάτες λιγοστεύουν ή προτιμούν τα σούπερ μάρκετ του είδους και όταν η γειτονιά ή η κωμόπολη είναι μικρή, δεν επαρκούν για να τα κρατήσουν σε ζωή. Ο μικρός κύριος γνωρίζει πως οι φετινές γιορτές είναι κρισιμότερες από ποτέ. Από αυτή την περίοδο θα εξαρτηθεί το μέλλον του οικογενειακού – σπιτικού βιβλιοπωλείου. Όμως γνωρίζει καλά πως το διάβασμα είναι πολύτιμο και όλοι χρειάζεται να βρουν τον δρόμο τους προς αυτό. Τι θα τους τραβήξει; Μήπως μια πρωτότυπη, ευρηματική βιτρίνα;

Τα υλικά που βρίσκονται στη φύση και στους κάδους ανακύκλωσης και αρκούν για να κατασκευάσει αυτό που έχει ήδη φτιάξει στο μυαλό του. Ε, όταν διαβάζεις πολλά βιβλία, οι ιδέες σού έρχονται η μία μετά την άλλη και στην προκείμενη περίπτωση προκύπτει ένας πρωτότυπος τάρανδος από πλεγμένα κλαδιά κι ένα έλκηθρο γεμάτο βιβλία, τυλιγμένοι με φωτάκια. Μπορεί να υπάρξει ιδανικότερο ζώο; Άραγε θα είναι αρκετός για να τραβήξει τα βλέμματα προς την βιτρίνα, δυο βήματα δίπλα να ανοίξει η πόρτα και να ακουστεί το καμπανάκι της;

Όμως όταν προσκαλείς ένα παιχνίδι σε μια τέτοια αποστολή και όταν το έχεις φτιάξει με τόση έμπνευση και άλλη τόση ελπίδα, θα έπρεπε να περιμένεις πως θα ζωντανέψει, όπερ και γίνεται. Και επειδή οι χριστουγεννιάτικοι τάρανδοι μπορούν και πετάνε, ο νέος φίλος προσκαλεί αγόρι και σκυλάκι για μια βόλτα στον νυχτερινό ουρανό πάνω από την πόλη για να την «μαγέψουν» με τον τρόπο των λέξεων. Με άλλα λόγια, να ρίξουν πάνω στις στέγες λέξεις όπως αγάπη, χαμόγελα, καλοσύνη, ελπίδα, μοίρασμα, γουφ! Τα παράθυρα ανοίγουν, τα φώτα ανάβουν, η πόλη φωτίζεται.

Επιστρέφουν κατάκοποι με την έξαψη της αδιανόητης περιπέτειας αλλά και της ανυπομονησίας. Τι θα γίνει αύριο το πρωί; Μια κοσμοπλημμύρα αναγνωστών στο βιβλιοπωλείο, γείτονες που θυμήθηκαν την μαγεία της ανάγνωσης, μακρινοί κάτοικοι που το ανακαλύπτουν και δεν σκοπεύουν να το αφήσουν. Συνεπώς, οι λέξεις έχουν δύναμη, κι οι ευχές αντίκρισμα. Μπορούμε με ελπίδα, αισιοδοξία αλλά και με πράξεις και δημιουργίες να αλλάξουμε καταστάσεις. Όσο για την περίφημη μαγεία των γιορτών, αυτή δεν έρχεται μόνη της αλλά πλάθεται από εμάς.  Βουτηγμένη στα χρώματα η εικονογράφηση της Rachael Dean, όπως και όλες της οι δημιουργίες που μπορείτε να χαζέψετε εδώ.

Εικονογράφηση: Rachael Dean

Εκδ. Διόπτρα, 2023, μτφ. Λύντη Γαλάτη, σελ. 40 [The winter wish, 2022]

Ηλικίες: 4+

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

Ο ανεκτίμητος χώρος που μοιραζόμαστε

Ένας άνθρωπος κι ένας σκύλος στην χειμωνιάτικη φύση. Δεν έχει σημασία που πηγαίνουν, γιατί σε λίγο θα φύγουν από τις σελίδες και θα επιστέψουν στο τέλος· όμως το πέρασμά τους ξεκινάει ολόκληρη την ιστορία επειδή τους πέφτει ένα γάντι. Από εδώ αρχίζουν όλα, από ένα πεταμένο γάντι πάνω στο αφράτο χιόνι του δάσους, γιατί δεν θα μείνει για πολύ μόνο του. Κάποιοι ήχοι προδίδουν το πρώτο πλάσμα που το πλησιάζει, ως ιδανικό χειμερινό καταφύγιο: έναν ποντικό. Αλλά σε κάθε δισέλιδο θα εμφανίζεται κι από ένα νέο και διαφορετικό ζώο, που κρυώνει και ζητά την άδεια να χωθεί κι αυτό στο απρόσμενο ζεστό σπιτικό· κι είναι ζώα ολοένα και μεγαλύτερα: ένας βάτραχος, ένας λαγός, μια αλεπού, ένας λύκος, ένα αγριογούρουνο και μια αρκούδα!

Κάθε φορά οι ήδη υπάρχοντες ένοικοι αποδέχονται την πρόταση και υποδέχονται τον νέο συγκάτοικο. Ακόμα και για την ογκώδη αρκούδα, παρά τις αρχικές επιφυλάξεις, τα κανονίζουν έτσι ώστε να χωρέσει κι αυτή. Δεν έχει σημασία αν ο ζωτικός χώρος του καθενός ολοένα και μειώνεται – σπουδαιότερη είναι η κατανόηση της ανάγκης, η ανακούφιση του άλλου, η συντροφιά για τις δύσκολες μέρες. Το κάλεσμα για συνύπαρξη, η βοήθεια, το μοίρασμα, η αποδοχή, η συντροφιά, η κοινή αντιμετώπιση των δυσκολιών, όλα δικαιώνονται στο διαχρονικό παραδοσιακό ουκρανικό παραμύθι που έχει πολλαπλώς διασπαρθεί στον κόσμο και φτάνει σ’ εμάς με την προσωπική εκδοχή του συγγραφέα.

Και πώς εκφράζεται αυτή η νέα οπτική; Το κάθε ζώο εκπέμπει τα δικά του φωνήματα, γιατί εκτός από τις γνωστές λέξεις υπάρχουν και οι διάφορες εκφορές της γλώσσας τους. Ύστερα, η συνέχεια και το όποιο «οριστικό» τέλος μένουν ανοιχτά. Ενώ στο πρωτότυπο και σε μεγάλο μέρος των διασκευών, η ιστορία καταλήγει τελικά στην επιστροφή του γαντιού στα χέρια του κατόχου και στην φυγή των ζώων, με μοναδικό απόσταγμα πως ακόμα κι αν το μοίρασμα δεν κρατά, και πάλι υπήρξε σημαντικό, τώρα ο άνθρωπος αφήνει το γάντι εκεί που βρίσκεται γιατί γνωρίζει πως θα αποτελέσει το σπίτι τους και για τον επόμενο χειμώνα.

Τόσο η επαναληπτικότητα του λόγου αλλά και οι ανεπαίσθητες παραλλαγές του όσο και η αύξουσα κλίμακα των πρωταγωνιστών, βασικά δομικά στοιχεία της παραμυθικής αφήγησης. αποτελούν από μόνα τους απεριόριστα παιχνίδια πιθανών καταλόγων. Αν, ας πούμε, δεν επρόκειτο για γάντι αλλά τσουβάλι, χαρτόκουτο ή δεντρόσπιτο; Μπορούμε να επαναλαμβάνουμε την ίδια φράση με διαφορετικούς τρόπους; Ο συγγραφέας έκανε την αρχή, σειρά μας τώρα! Και πώς επιλέγει κανείς την εικονογράφηση μιας τέτοιας ιστορίας που δεν διαθέτει φαντασμαγορικά θεάματα;  Προσκαλεί μια εκ των πλέον προικισμένων εικονογράφων και εκείνη αναλαμβάνει με τους πιο ήρεμους παστέλ χρωματισμούς και μια «μαλακή», σχεδόν κινούμενη απόδοση των μορφών. Για την Φωτεινή Στεφανίδη, άλλωστε, τα είπαμε στην τελευταία παράγραφο της προηγούμενης ανάρτησης.

Ο συγγραφέας είναι ένας δεινός κολυμβητής της δύσκολης θάλασσας της παιδικής λογοτεχνίας. Έχει κατασκευάσει το δικό της σπίτι, την υψηλής αισθητικής ιστοσελίδα Elniplex, μια από τις ελάχιστες σχετικές σελίδες, με πλήθος κριτικών και παρουσιάσεων όλης της σχετικής εκδοτικής παραγωγής. Νηπιαγωγός εδώ και εικοσαετία, δημιουργός της Χρυσής Λίστας / Elniplex Gold List (πολύτιμης για όλους εμάς που αδυνατούμε να πηγαίνουμε στα βιβλιοπωλεία), της φιλαναγνωστικής καμπάνιας #diavazoume  και της δράσης «21^η Δεκεμβρίου- Χάρισε ένα βιβλίο» το 2023, ξεκινά την προσωπική συγγραφή πιάνοντας το νήμα από το βαθύ παρελθόν. Από τους ενοίκους του Πανδοχείου και από τον Πανδοχέα προσωπικά, προστάζεται να συνεχίσει και την συγγραφή!

Ηλικίες: 4+

Εικονογράφηση: Φωτεινή Στεφανίδη. Η ιστοσελίδα της εδώ.

Εκδ. Susaeta, 2025, σελ. 32.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.