Αφροδίτη Δεδουσοπούλου – Ο Χαπ Χαπ και η Αγάπη

Κι όμως, τα χρυσόψαρα έχουν μνήμη!

Κανείς δεν γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα σ’ ένα ενυδρείο, αν τα ψαράκια αποτελούν μέλη μιας βασιλικής οικογένειας με διακριτές ιδιότητες και ξεχωριστούς ρόλους. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τα χρωματιστά κοστούμια των ψαριών, αυτά που οι ανίδεοι της απανταχού μαγείας ονομάζουν εξωτερική εμφάνιση, είναι τόσα πολλά και σε τόσες παραλλαγές που μπορούν να θαμπώσουν το βλέμμα. Έξω από τους γυάλινους τοίχους οι ένοικοι παρακολουθούν του βιαστικούς του πεζοδρομίου αλλά κάποτε φτάνει και η στιγμή που ένα μικρό κορίτσι στέκει, παρατηρεί και επιλέγει το πορτοκαλί ψαράκι που θα την ακολουθήσει στο δικό της παλάτι. Και θα περίμενε κανείς να αρχίσει να του μιλάει.

Όμως, αιφνιδιασμός. Εδώ έχουμε την αντίστροφη ευκαιρία να διαβάσουμε τις σκέψεις του ίδιου του μικροσκοπικού πλάσματος. Ο διαλεκτός νέος συγκάτοικος χαίρεται για τον άπλετο χώρο, διαθέσιμο για ανεβασιές, βουτιές, ύπτια και τούμπες. Ντρέπεται όταν τον κοιτάζουν οι άλλοι αλλά νοιώθει άνετα όταν βρίσκεται μαζί με το κορίτσι που κολλάει την μούρη του στο τζάμι. Της διηγείται την αρχική του αγωνία, την πρώτη ανταλλαγή βλεμμάτων, την άνοδο από τα ασφαλή πετραδάκια του «βυθού» ως την επιφάνεια της συνάντησής τους. Μοιράζεται την χαρά του για το νέο του όνομα Χαπ Χαπ, την αίσθηση ότι δεν είναι ασήμαντο στα μάτια της, την εντύπωση για τα μεγάλα χαμογελαστά της μάτια, την συνομιλία τους – εκείνο μέσα από μπουρμπουλήθρες. Θυμάται τα λόγια του κοριτσιού για την σαν πέπλο και στολίδι ουρά του, τους χορούς του για να της δώσει χαρά· το όνομά του εξαιτίας της ορμής του στο φαγητό, την αγωνία της όταν αυτό αρρώστησε· την έγνοιά της για την καθαριότητα του σπιτιού του και την αλλαγή του νερού· την συντροφιά της, το τραγούδι της, την ανάγνωση παραμυθιών.

Και τελικά το μικροσκοπικό πλάσμα έχει την αίσθηση πως είναι βασιλιάς στο δικό του παλάτι χωρίς την παραμικρή αίσθηση μοναξιάς. Πώς τα θυμάται όλα αυτά; Τελικά τα χρυσόψαρα έχουν μνήμη! Κι αν δεν μπορούν να κάνουν ευχή, εδώ συγγραφική αδεία, ο λιλιπούτειος πορτοκαλί βασιλιάς αποτολμά μια και μοναδική: να βρουν και τα άλλα ψαράκια του ενυδρείου κάποιο χέρι που θα τα διαλέξει και θα τους δώσει το δικό τους βασίλειο αγάπης και φροντίδας. Και, πράγματι, πέρα από την αντίστροφη οπτική, χάρη στην οποία διαβάζουμε τις σκέψεις του ζώου απέναντι στη νέα οικογένειά του, στο ήρεμο υποβρύχιο παλάτι του χρυσόψαρου καλλιεργείται ο μυστικός διάλογος ανθρώπων – ζώων και η πολύτιμη ενσυναίσθηση.

Για την εικονογράφο – ζωγράφο ό,τι και να πούμε θα είναι λίγο. Δεν είναι μόνο οι ολόφωτες ζωγραφιές της (με έμφαση στα πλέον αγαπημένα μου χρώματα γαλάζιο, κίτρινο και πορτοκαλί) και όλη η εκφραστικότητα των καρέ αλλά το ίδιο της το συνολικό έργο, οι εκθέσεις ζωγραφικής και χαρακτικής, τα δεκάδες βιβλία που εικονογράφησε, οι εικαστικές της αποδόσεις σε ποιήματα, σε μια τετράτομη μυθολογία με τις αφηγήσεις του Διονύση Σαββόπουλου, οι διακρίσεις της και όλα τα σχετικά που ανακαλύπτονται και αποκαλύπτονται εδώ.

Εικονογράφηση: Φωτεινή Στεφανίδη

Εκδ. Διάπλους, 2019, σελ. 32

Μια παρουσίαση από την συγγραφέα, εδώ.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

Stephanie Gressner – Η Μους-Μους και τα πιο λιχουδένια μπισκότα στον κόσμο

Η κοινότητα της αλληλοβοήθειας

Το βιβλίο εξαρχής λύνει δυο ζητήματα ρεαλισμού ο οποίος συχνά είναι απαραίτητος σε ανάλογες διηγήσεις. Το πρώτο αφορά την αρχιτεκτονική της συγκατοίκησης των ηρώων: δεν ζουν σε σπίτι, πολυκατοικία, παλάτι και στα διάφορα ωραία και υπερβολικά των σχετικών αφηγήσεων αλλά σε ένα κανονικά δομημένο φουντουκόδεντρο, με τα χωριστά του διαμερίσματα. Αφετέρου, μιλάμε για γείτονες που ο καθένας έχει την ζωή του αλλά συνυπάρχουν όποτε χρειάζεται. Όλα καλά ως εδώ.

Υπάρχει όμως κι ένα τρίτο απολύτως «πραγματικό» στοιχείο που αναπόσπαστα συνδέεται και με τις χριστουγεννιάτικες και όλες τις άλλες γιορτές που συνδέονται με κάποια έθιμο γεύσης και γαστρονομίας: την έγνοια να έχει κανείς τα απαραίτητα υλικά και το άγχος να προλάβει κανείς τον χρόνο. Κι εδώ η χαριτωμένη ποντικίνα Μους Μους την πάτησε· είναι ήδη παραμονή και της λείπουν όλα τα συστατικά για τα χριστουγεννιάτικα μπισκότα.

Αρχίζει λοιπόν η αναζήτηση στα γειτονικά διαμερίσματα όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Ο κάθε ένοικος προσφέρεται να της δώσει το υλικό που του ζητάει, όμως βρίσκεται κι εκείνος σε κάποια στιγμή αδυναμίας. Η Tρυποκάρυδος χρειάζεται κάποιον να επιβλέπει για λίγο τα ζωηρά τρυποκαρυδάκια που αναστατώνουν τις διαδικασίες στολισμού. Η Νυφίτσα είναι σκεπασμένη στον καναπέ και θέλει ενίσχυση των κούτσουρων στο τζάκι. Η οικογένεια Σκαντζόχοιρων χρειάζεται κάποιον να παίξει λίγο φλάουτο στην ορχήστρα τους. Ο επιστάτης Ρακούν θέλει βοήθεια στο φτυάρισμα του χιονιού. Να φανταστεί κανείς ότι αναγκάζεται να πεταχτεί μέχρι και τον σιδηροδρομικό σταθμό για να παραλάβει την θεία του Σκίουρου, αφού αυτός έχει σπάσει το πόδι του. Και όλα αυτά επιτείνουν την αγωνία την δική της και την δική μας φυσικά, που ακόμα και με την ασφάλεια του εξωτερικού παρατηρητή ζούμε κι εμείς κάτι από αυτήν.

Όμως αυτό δεν είναι τελικά το νόημα της συνεργασίας; Ο καθένας βοηθάει όπως μπορεί σε μια σχέση αμοιβαία και αμφίδρομη, και όλοι λειτουργούν ως μέλη μιας μικρής κοινότητας όπου ο καθένας συνεισφέρει με ό,τι μπορεί και η οποία, άλλωστε, ετοιμάζεται σύσσωμη να καθίσει στο εορταστικό τραπέζι. Το μοίρασμα προκαλεί χαρά, η αλληλοβοήθεια ενισχύει τους δεσμούς γειτονίας και φιλίας και η γιορτινή διάθεση είναι μεταδοτική, αν κρίνουμε και από το γεγονός ότι ενώ στην αρχή η Αρουρίνα δεν έχει διάθεση να συμμετάσχει, τελικά προσέρχεται κι αυτή. Μόνο παράπονο ότι τελικά δεν βγήκαν λίγο έξω από το βιβλίο όλοι αυτοί οι συνδαιτυμόνες, να μας κεράσουν ένα από αυτά τα περίφημα μπισκότα. Όμως… πού να το φανταζόμουν … με το γύρισμα της σελίδας του τέλους, να κι ένα δισέλιδο με την πλήρη και εικονογραφημένη συνταγή.

Ομορφότατες οι ζωγραφιές της Sarah Dietz, χάρη στις οποίες μπορούμε να παρατηρήσουμε το κάθε χωριστό διαμέρισμα με την δική του θαλπωρή αλλά και τις εορταστικές διακοσμήσεις που συχνά κρύβονται στις λεπτομέρειες. Ένα δείγμα της εικονογραφία της απολαμβάνεται εδώ: χαθείτε εδώ.

Εικονογράφηση: Sarah Dietz

Ηλικίες: 4+

Εκδ. Διόπτρα, 2024, σελ. 32, μτφ. Κλειώ Αναγνώστου [Henni Haselmaus und die leckersten Plätzchen der Welt, 2023]

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.