Στο αίθριο του Πανδοχείου, 161. Χλόη Κουτσουμπέλη

X.K.Περί γραφής

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;

Είναι μία ποιητική συλλογή με τίτλο ΚΛΙΝΙΚΑ ΑΠΩΝ, εκδόσεις Γαβριηλίδη 2014, που αποτελεί ουσιαστικά μία προσπάθεια να κρατήσω ζωντανές έστω και με φιάλη οξυγόνου, έστω και σε καταστολή τις τελευταίες μου αυταπάτες γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις. Νομίζω ότι φλερτάρω επίσης επικίνδυνα με τον θάνατο, όχι τόσο τον βιολογικό, όσο αυτούς τους καθημερινούς μικρούς θανάτους που εμπεριέχει κάθε τέλος στην ζωή μας.

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Ναι έχω γράψει σε όλα τα πιθανά και τα απίθανα μέρη, αφού το ποιήματα είναι ιπτάμενα και απρόβλεπτα, δεν ακολουθούν ώρες γραφείου και πρέπει κανείς πάντα να είναι σε ετοιμότητα με μία απόχη στο χέρι

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

b194845Αυτό συνέβη με τους ήρωες του μυθιστορήματος που εξέδωσα το 2002 με τίτλο ΨΙΘΥΡΙΣΤΑ, εκδόσεις Παρατηρητής. Αν και έχουν περάσει δώδεκα χρόνια από τότε, μιλάω τακτικά μαζί τους, η ζωή τους ανατρέπεται συνέχεια και πάντα επαναλαμβάνουν σταθερά τα ίδια λάθη με μία συνέπεια που με τρομάζει.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Τα κείμενα κάποιας έκτασης τα γράφω στον υπολογιστή, γιατί εκεί θεωρώ πιο εύκολη την διαδικασία διόρθωσης και αποθήκευσής τους, τα ποιήματα όμως σε πακέτα τσιγάρων, σε χαρτοπετσέτες, σπάνια σε ένα μπλοκάκι που συνήθως όμως το ξεχνώ.

b182039Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Τελετουργία είναι η ίδια η γραφή, είναι για μένα κάθε φορά μία γέννηση και ως τέτοια περιλαμβάνει και τις οδύνες του τοκετού. Συχνά όταν υπάρχει κάτι μέσα μου που διαμορφώνεται ως ξενιστής και με στραγγίζει για να δυναμώσει, όλες τις προηγούμενες μέρες έχω μία περίεργη νευρικότητα και ανησυχία, όταν επιτέλους βγει από μέσα μου στο χαρτί, νιώθω λύτρωση και ανακούφιση. Δεν επιλέγω συγκεκριμένη μουσική, πολλές φορές όμως με επιλέγει αυτή.

Έχετε γράψει ποίηση και πεζογραφία, με το βάρος να πέφτει στην ποίηση. Για ποιο λόγο προκρίθηκε η ποίηση; Θα επανέλθετε στην πεζογραφία;

b76435Υπήρξε μία περίοδος της ζωής μου που προσπάθησα να απαρνηθώ την ποίηση και να στραφώ στην πεζογραφία, τότε έγραψα το μυθιστόρημα και τρία θεατρικά εκ των οποίων ένα μόνο έχει εκδοθεί. Η ποίηση ωστόσο ξαναγύρισε πολύ πιο άγρια και ορμητική τιμωρώντας με που την εγκατέλειψα και υποσκέλισε εντελώς την πεζογραφία. Πριν τρία χρόνια περίπου προέκυψαν κάποια διηγήματα που δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά. Τον τελευταίο καιρό όμως προκύπτουν μόνο ποιήματα ή πολύ μικρά ποιητικά πεζά. Δεν ξέρω αν θα επανέλθω στην πεζογραφία, έχω καταλάβει ότι αυτό δεν εξαρτάται ούτε καθορίζεται από εμένα. Εγώ απλώς αφήνομαι σ’ αυτό που κάθε φορά με βρίσκει.

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;  

b146479Με συναρπάζει η Φρίντα Κάλο, την νιώθω συγγενή και αδελφή, θα έγραφα γι αυτήν, ένα ποίημα για κάθε της πίνακα.

Περί ανάγνωσης

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Όλοι οι κλασικοί, τους ξαναδιαβάζω και τους ξαναανακαλύπτω διαρκώς.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

Πάρα πολλά. Ενδεικτικά: Το μαγικό βουνό του Τόμας Μαν, Κάτω από το Ηφαίστειο του Μάλκολμ Λόουρυ, Μόμπυ Ντικ του Χέρμαν Μέλβιλ

Αγαπημένα σας διηγήματα.

Ενδεικτικά αναφέρω: Σταντάλ, Μπαλζάκ, Φλωμπέρ, Τσέχωφ, Ρέιμοντ Κάρβερ,Έλσα Μοράντε, τελευταία Μονρό. Και πολλών άλλων βέβαια. Από Έλληνες Παπαδιαμάντη και Βιζυηνό…

b120279Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Μαντάμ ντε Μποβαρύ «δεν έψαχνε άντρες για να αγαπήσει, κυνηγούσε την χαμένη της ψυχή»( στίχος από ποίημά μου)

Αγαπημένο σας ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό, «ενεργό» ή μη; Κάποιες λέξεις για τον λόγο της προτίμησης;

Πολλά! Γενικά θαυμάζω όλους τους εκδότες των περιοδικών που συνεχίζουν την ηρωική τους προσπάθεια κόντρα στο πνεύμα των καιρών. Θα επέλεγα την Πάροδο αν και δεν είναι πια ενεργό περιοδικό, θα το επέλεγα ωστόσο για την ανιδιοτέλεια και ευσυνειδησία του εκδότη του, Κώστα Ριζάκη που παρόλο που ζει απομονωμένος στην Λαμία, έξω από κυκλώματα, συγκέντρωσε αξιόλογους λογοτέχνες από όλη την Ελλάδα και έκανε μερικά πολύ σημαντικά αφιερώματα ενώ φιλοξένησε στις σελίδες του και εξαιρετικές λογοτεχνικές μεταφράσεις και δοκίμια.

Η αποχώρηση της Λαίδης ΚάπαΤι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Ένα πολύ γοητευτικό και συγκλονιστικό βιβλίο το Αουστερλιτς του Ζέμπαλντ

Περί αδιακρισίας

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

Είναι δύο μορφές τέχνης που θεωρώ απόλυτα συνυφασμένες με την ποίηση, νομίζω ότι και η ποίηση μου περιέχει στοιχεία κινηματογραφικά και θεατρικά. Παρακολουθώ πολύ λοιπόν και κινηματογράφο και θέατρο χωρίς να μπορώ αυτή την στιγμή να διαλέξω μία συγκεκριμένη ταινία ή παράσταση.

Η νύχτα είναι μια φάλαιναΟι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Πρέπει κανείς να έχει πάντα επίγνωση ότι είναι ένας φανταστικός κόσμος σκιών, ότι μπορεί να ενημερωθεί και να επικοινωνήσει, ότι μπορεί να οργανώσει μία πορεία ή μία διαδήλωση, αλλά στα σοβαρά θέματα του έρωτα και του θανάτου δεν παύει να αποτελεί μία ανεπαρκή εικονική πραγματικότητα με πολλές παγίδες και ψευδαισθήσεις.

Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Σχέσεις ΣιωπήςΘα έβρισκα πολύ πληκτικό να ήμουν αιώνια νέα, περιμένω με ανυπομονησία το επόμενο στάδιο κάθε φορά, επομένως δεν είναι δέλεαρ η αιώνια νιότη για μένα. Όμως θα πρότεινα μία άλλη συναλλαγή. Απώλεια συγγραφικής ή αναγνωστικής ιδιότητας με αντίτιμο μία πιο έντονη και πλούσια ζωή, όπου ποίημα να είναι η καθημερινότητά μας, αυτήν να ξεφυλλίζουμε και να διαβάζουμε διαρκώς.

Κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

Δεν με απογοητεύσατε καθόλου. Ελπίζω αυτό να είναι αμφίδρομο. Ευχαριστώ πολύ!

Ιστολόγιο της συγγραφέως: εδώ. Φωτ. της συγγραφέως: Ειρήνη Ρυσάκη.

Σταυρούλα Πετρέλλη – Μήδειες και Κλυταιμνήστρες

ΜήδειεςΓυναικών κραυγή: άχρονη και διαχρονική

Αφιερωμένο στο υπέρτατο δικαίωμα της αυτοδιάθεσης και στις γυναίκες που χρειάστηκε και χρειάζεται ν’ αγωνιστούν γι’ αυτό, το βιβλίο αποτελεί μια ιδιότυπη συλλογή ποιημάτων και πεζών κειμένων. Τα πεζά ακολουθούν γραμμική χρονολογική δομή, ξεκινώντας από τα μέσα του 17ου αι. π.Χ., όταν τα σαράντα εννέα πτώματα σφαγιασμένων Αιγυπτίων άδειασαν οριστικά τις ισάριθμες νυφικές κλίνες της πόλης του Άργους. Το πεντηκοστό σώμα διέφυγε της ενστικτώδους αυτοδιάθεσης καθώς η Υπερμνήστρα πρόδωσε τον όρκο των γυναικών. Για εκείνες κάλλιο κατάρα και φευγιό να ’ναι το ριζικό τους κι εξορία στα Δάση τα αφιλόξενα για σπιτικό να έχουν, παρά σε κλίνες να πλαγιάσουνε αντρών που δε θελήσαν. Οι πρότερες ικεσίες τους σε θεούς και ανθρώπους έμειναν αναπάντητες και οριστικά αγνοημένες, και δεν έμενε άλλο από την έσχατη προσωπική διάπραξη αυτοδιάθεσης και ελευθερίας.

- A scene from Medea at the La MaMa Annex.Τρεις αιώνες και μια σελίδα μετά, η Υψιπύλη στην σύναξη των γυναικών της Λήμνου καλείται να αντιμετωπίσει το μίασμα της αντρικής επιβολής ενός αρσενικού Θεού που θα εκτόπιζε την Μεγάλη Θεά και θα γκρέμιζε τα ιερά της. Σύμφωνα με τα τελετουργικά και τις παραδόσεις της οι γυναίκες παρέμεναν σ’ όλη τους τη ζωή ελεύθερες, εκφράζοντας πνεύματα δυναμικότητας, δημιουργίας και έκστασης. Η κοινή καθαρτήρια απόφαση ορίζεται για το επόμενο βράδυ, σε μια ανάλογη απόδοση δικαιοσύνης.

Κι ήταν ο Έρωτας Maria Callas-Medea, Göreme (Cappadocia), giugno 1969αυτός/που λάβωσε με περισσή επιδεξιότητα/της Μήδειας το στήθος, με βέλος που εβούτηξε πρωτύτερα/στο πάθος./Εκείνο το παράταιρο/που ενώνει την οδύνη, /ίσα με τη γλυκιά του πόθου τη σαγήνη. [Ήταν ο έρωτας]

Δέκα χρόνια μετά την Αργοναυτική Εκστρατεία η Μήδεια μονολογεί καθισμένη στα σκαλιά της εισόδου του βασιλικού ανακτόρου στην Κόρινθο: Είναι φορές που με ξυπνάει ο θυμός κι άλλες φορές ο πόνος. Μα πιο συχνά το τίποτα, αυτό με ξημερώνει. Φοράει η καρδιά μου σάβανο. Πως ζω, πια δεν το νιώθω… Έμαθε πια να τραβάει τα μάγουλά της και ν’ αφήνει αχτένιστα τα μαλλιά της, να αποδέχεται πως δεν θα ξαναπεί κανείς «Μήδεια, κορίτσι ευτυχισμένο». Πώς να ανταποκριθεί στον δικό της βαθύτατο νόμο; Είναι ανώφελη η εξόντωση του Ιάσωνα που κρύφτηκε κάτω απ’ τα φουστάνια της· σκέφτεται πως αν τον σκοτώσει «σύννεφο ξεπαστρεύει, αγέρα ανώφελο λογχίζει»…

Ανακυκλώνοντας την Μήδεια… αφού ο χρόνος διάβηκε από τότε χρόνους εμπρός, /μα αδιάφορος για τη δική μου την άχρονη μνήμη…γράφεται εντός παρενθέσεως στο ποίημα Ερεσός – Αθήνα, και αυτός ο ανοιχτός χρόνος διατρέχει τους διαχρονικούς πόνους των γυναικών, από την Κλυταιμνήστρα γύρω στο 1180 π.Χ. (σ’ ένα κείμενο που αν και δεν είναι πρωτοπρόσωπο συνομιλεί ευθέως με την Κλυταιμνήστρα της Γιουρσενάρ) μέχρι σήμερα, τις πρώτες απογευματινές ώρες ή αργά το βράδυ, όπου μια γυναίκα κακοποιείται μέσα στο σπίτι της ή βιάζεται εκτός. Μετά τις απανταχού Λήμνιες και Δαναΐδες, Μήδειες και Κλυταιμνήστρες, ο κύκλος ολοκληρώνεται με τις Αμαζόνες και την χαμένη αφήγηση μιας άλλης γυναικείας Ιστορίας.

Στο αίμα μου κυλάν/μυριάδες μικροσκοπικά ./Στο βλέμμα του αναδύεται/το Χάος τροπαιούχο./Χείμαρρος από σβέλτες πέστροφες το κορμί σου…/Γυναίκα, /πώς να σ’ αγγίξω/χωρίς τον τρόμο μην ξεγλιστρήσεις/μέσα από τα σε δέος απ’ την επαφή σου/ – γι’ αυτό και τόσο αδέξια – / δάκτυλά μου. [Ερωτευμένη]

Σε Martha Graham - KLYTAIMNISTRA520_bαντίθεση με την συλλογική αφήγηση των πεζών, η ποίηση ακολουθεί έναν προσωπικό τόνο μα κι έναν υπόγειο εσωτερικό ρυθμό, όπου ο λόγος κάποτε μοιάζει αντηχεί ορχημένες φωνές, επικλήσεις αρχαίου χορού ή κραυγές μοναχικών θήλεων από τα βάθη του άχρονου χρόνου. Στα στιχουργήματα αυτά είναι πανταχού παρών ο έρωτας, κάποτε «όλο ρωγμές» όπως τιτλοφορείται ένα ποίημα, καθώς η ποιήτρια ομολογεί πως σκάβεται από την σκέψη της [ερωμένης], οσφραίνεται το χώμα ως τα έγκατα τα άγια, διαισθάνεται την αρχαία καταγωγή της και μένει οργωμένη απ’ τα δάχτυλά της, άλλοτε ως «παραίσθηση», σε άλλο ομότιτλο ποίημα, όπου τα μάτια παρομοιάζονται με φωτεινά ζώα που ποθούν και απειλούν ταυτόχρονα. Όταν η Μνήμη είναι Ανεπαρκής, η καρδιά σου/θυμάται τριανταφυλλώνες και αμπελώνες/να ποτίζονται από τις μήτρες μας./Η μήτρα σου όχι… Ενώ η Μνήμη της αφής προσπαθεί να θυμηθεί πως είναι/να τη φιλάς κρυφά/στη σκιά του δρόμου, /να χώνεις τα τρεμάμενα δάκτυλα/κάτω απ’ το ρούχο της, /να νοιώθεις το δέρμα της δειλά…

 Η συγγραφέας ΣΠ(Μυτιλήνη, 1969) ζει από τα εφτά της στην Αθήνα και εργάζεται σε εταιρεία έρευνας αγοράς. Η πρώτη της ποιητική συλλογή Άγρα Ηρεμία κυκλοφόρησε το 2000 από τις εκδόσεις Αστάρτη.

Εκδ. Πολύχρωμος Πλανήτης, 2008, σελ. 93.

Στις εικόνες: Σκηνή από την Μήδεια [LaMaMaAnnex– Medea], η MariaCallas ως Μήδεια [Καππαδοκία, Ιούνιος 1969], Σκηνή από το κινηματογραφική όπερα – μπαλέτο – ντοκιμαντέρ Ανακυκλώνοντας την Μήδεια [Μαρία Κουσουνή], η Martha Graham ως Κλυταιμνήστρα.