Time/All the long red lines/ that take control of all the smokeline steams that flow into your dreams/Dreams/that big blue open sea/that can’t be crossed, that can’t be climbed/just born between on the two white lines [Time, από τα Deserter’s Songs)
Απαρχή
Ο ηχητικός αχταρμάς των τελευταίων χρόνων μας συμφιλίωσε με πολλά μουσικά είδη που αντιμετωπίζαμε αφ’ υψηλού· τι με πολλά, με όλα σχεδόν! Με τη γυαλιστερή σόουλ αλλά και το blaxploitation, την αστραφτερή ντίσκο αλλά και την λαμέ ευρωπαϊκή ποπ, το μέταλ, την γαλλική σκηνή, την ηλεκτροπόπ. Πολλά εξ αυτών (και άλλα που σίγουρα ξεχνώ) δεν μπήκαν μόνο στην electronica αλλά και στο ίδιο το ρεπερτόριο των πλέον αξιοπρεπών ροκ συγκροτημάτων. Κι ακόμη, έγιναν τα ίδια κανάλι για απερίγραπτα fusions, από σούπερ μέχρι σούπες. Ένα μόνο είδος και δη δίδυμο έμεινε στη γωνία, πάντοτε φτυσμένο κι απαξιωμένο· ένα μπρρ είδος που το γνωρίσαμε στην παρακμή του αγνοώντας το ένδοξο παρελθόν των φορέων του. Το MOR (=Middle of the road /Middle aged orientated rock) / ΑΟR (=Adult orientated rock) «εισχώρησε» μεν κι αυτό κάπως στη σημερινή μουσική (από Preachers μέχρι Pumpkins), αλλά έμεναν απέξω οι μπαλάντες του. Ποιος να το ’λεγε, ποιος να το ’λεγε πραγματικά…
Τα θυμάστε τα συγκροτήματα του είδους; Στοίχειωναν μονίμως το νούμερο 2 στα αμερικάνικα charts, απλώνονταν όμως παντού στην εκατοντάδα. Ακολουθούσαν την κονφερασιέ φωνή του Kasey Kaysem στο ραδιοφωνικό σταθμό της αμερικάνικης βάσης μελώνοντας ακροατές και ακροάτριες. Κι είχαν στις περισσότερες περιπτώσεις ως όνομα το πολύ μια λέξη: ηπείρου (America, Asia), πόλης (Boston, Chicago, Kansas), επιθυμίας (Journey). Τώρα θα γράψω ότι οι Mercury Rev μας εξοικείωσαν και μ’ αυτό και θα μου φύγει ένα βάρος. Φυσικά δεν ήταν μόνο αυτό: η απερίγραπτη (κυριολεκτικά, όχι επαινετικά) αυτή μπάντα έπαιξε με τόσα πολλά άλλα είδη, μεταλλάχθηκε, εξελίχθηκε, αυτομαστιγώθηκε, δοκίμασε, και όλα πάντα με ένα προσωπικότατο στυλ.
Αρχή
Ξεκινούν από το Buffalo, New York State, τέλη 80s. Γράφουν σάουντρακ για τα πειραματικά φιλμ που γυρίζουν οι ίδιοι και οι φίλοι τους. Ποιές εκδοχές παίζουν για το όνομα Mercury Rev; Απότομη άνοδος θερμοκρασίας, φανταστικός Ρώσος χορευτής μπαλέτου, μηχανικό εξάρτημα· και άλλες που στοιχηματολογούνται μεταξύ φίλων. Αρκούμαι στην παράξενη οπτικοακουστική αύρα του ονόματος κι αφήνω τον τζόγο στους άλλους. Αρχικά αποτελούν σεξτέτο: Jonathan Donahue (με θητεία στους Flaming Lips, φωνή/κιθάρα), Grashopper (= Sean Mackowiak, κιθάρες), Suzanne Thorpe (φλάουτο και άλλα τέτοια), Dave Fiedmann (μπάσο), Jimmy Chambers (ντραμς), David Baker (φωνή / κιθάρα). Ο τελευταίος το ’94 πετιέται απ’ έξω, γιατί οι υπόλοιποι στην μπάντα είναι απλώς ακραίοι, αυτός όμως παραείναι. Μαζί του φεύγει και η αδιάλλακτη εμμονή στο θόρυβο και την κακοφωνία. Τότε κυκλοφόρησε και προσωπική δουλειά ως Shady (World, 1994). Δεν μπορούμε να μιλήσουμε συνολικά για τη μουσική τους, καλύτερα να δούμε τον κάθε δίσκο χωριστά – υπάρχουν λόγοι.
Δισκογραφία
Υerself Is Steam (Columbia, 1991)
Με τίτλο που φωνάζεται δυνατά και μόλις οκτώ συνθέσεις (αλλά 50 λεπτά παρακαλώ) η παρθενιά τους βγήκε δυστυχώς την εποχή που φαλίριζε το αμερικάνικο τμήμα της Rough Trade κι ο δίσκος έμεινε χωρίς προώθηση. Το προσωπικό μου παράπονο είναι ότι δεν έζησα την επίκαιρη χαρά ενός τέτοιου λαμπρού ντεμπούτου και παράπονο το έχω, να μην καταφέρνω συχνά να «αντιλαμβάνομαι» ένα αγαπημένο όνομα από την πρώτη του στιγμή. Εκ των υστέρων πιστεύω πως πρόκειται για ένα από τα λαμπρά ντεμπούτα της δεκαετίας του. Είναι κυρίως η αλλοπρόσαλλη ποικιλία του υλικού τους που άμεσα σε γοητεύει: εμπνευσμένες φλοϋδικές στιγμές όπως το ‘Chasing a bee’ και το αριστουργηματικό ‘Frittering’ – να τα ακούσουν οι fans των Grandaddy! – εναλλάσσονται με θορυβώδεις κακοφωνίες (‘Syringe Mouth’) και roller coaster feedbackς (‘Coney Island Cyclone’), που ειδικά εκεί που τοποθετούνται έχουν κάθε λόγο ύπαρξης. Υποκλίνομαι στο ερεβώδες μπαλλαντούργημα ‘Blue and Black’ (o Nick Cave ψάχνει τον Hank Williams αλλά βρίσκει έναν βαρύτονο Elvis) και παίρνω αδρεναλίνη στις αυξομειώσεις έντασης του απίστευτου κιθαριστικού darkwave ‘Sweet Oddysee of a Cancer’. Για να καταλήξω/ει τελείως απρόσμενα με το freak αλά Can / Gong ‘Very Sleepy Rivers’. Δεν έχει άλλο; [8/10)]
Lego My Ego (Columbia, 1992)
Οι αυθάδεις, αρχίσανε τα συμπληρώματα προτού καν βγάλουν δεύτερο δίσκο! Μας προσφέρουν όμως ένα οκτασύνολο πάλι, υπεπενηντάλεπτο πάλι, χορταστικό πάλι αμάγαλμα της τρελής. Ο ορατός λόγος κυκλοφορίας είναι οι διαφορετικές εκτελέσεις, τα Peel sessions (μα τι κάνει ο γερο – Τζων και βγάζει του καθενός τον ελεύθερο εαυτό), κάποια ζωντανά στο BBC αλλά και κάποια που δεν μπήκαν στο πρώτο. Τώρα πρέπει να αποτελεί βούτυρο στο ψωμί των φαν – να υποθέσω ότι υπήρχαν τέτοιοι και τότε; Αν και κατά βάση αρνητικός στους δίσκους που παραγεμίζουν με επανεκτελέσεις, αναμασήματα κλπ. ομολογώ πως το Lego my ego όχι απλώς δεν προσπερνιέται αλλά κι είναι ένα ζωτικό δεύτερο LP. Αξίζει καταρχήν για τις πολύ καλύτερες εκτελέσεις του ‘Chasing a bee’ (πόσο συχνά μια δεύτερη εκτέλεση υπερέχει της πρώτης;), με την δεύτερη, υπό τον τίτλο ‘Chasing a girl inside a car’, να ξεκινάει με σαμπλς από κάποιο φιλμ και να εξελίσσεται σε μία δοσμένη ερμηνεία του τραγουδιστή που ολοένα βυθίζεται στα ερέβη της σπουδαίας σύνθεσης.
Οι άλλες επανεκτελέσεις είναι ισοδυναμούν με του πρώτου δίσκου: και το ‘Coney Island Cyclone’ (που εξελίσσεται σε ένα από τα αγαπημένα των φανς) και το ‘Frittering’ που έχουν κάτι το διαφορετικό κι εξίσου σαγηνικό. Φυσικά δεν λείπουν οι artασθαλίες της ελεύθερης φόρμας, σαν να κάνουν διάλειμμα κατόπιν επισταμένης ακρόασης Beefheartικών και Ζappικών βινυλιόδισκων και να ηχογραφούν μια κι έξω τις δικές τους εκδοχές. Ατίθασες πνευστιές, υποχθόνια τάστα και φωνή που αλλάζει όποτε της καπνίσει συμπληρώνουν το σύνολο κι όλα εν μέσω μπάχαλου. Και ξανά ένα οκτάλεπτο μεγαλόπνοο κλείσιμο. Ακόμα και με το εξώφυλλο (περι)παίζουν τη δεινοσαυρική 70s κουλτούρα ή προτιμώ αυτή την εκδοχή παρά να το εννοούν!. Το ελπίζω δηλαδή. [8/10]
Boces (Columbia, 1993)
Εδώ αρχίζουμε να «αντιλαμβανόμαστε» τι ακριβώς συμβαίνει: σκοπός είναι τα όρια του ροκ να χαϊδεύουν τα βάθη της ποπ, θόρυβος και κρυστάλλινα τραγούδια να εναλλάσσονται, γοητευτικές μελωδίες να σου δείχνουν ξαφνικά γαμψερά νύχια και άγρια φάτσα. Εδώ συνυπάρχουν samples από το Times Square αλλά και τη συνοικία της NASA στο Ακρωτήριο Κανάβεραλ, διαθέσεις αντίστοιχες με το λουναπαρκίστικο εξώφυλλο από ένα ειδικό ίδρυμα αποκατάστασης στη Νέα Υόρκη, γουρχολική ατμόσφαιρα. Δυο ισχυρά τραγούδια κλέβουν την παράσταση: τα ‘Men of a Rockette’s Kick’ και το ‘Something for Joey’ (με ένα από τα αγαπημενότερα μου κιθ-ριφς). Ξεκινάνε με γλυκύτητα, φωνο – λόγια και πνευστά σε τυλίγουν ύπουλα κι εκεί που ηρεμείς έρχεται ο κιθαριστικός καταιγισμός να σε αναταράξει μέχρι να ξαναγλυκαθείς με κάποια αδιευκρίνιστου φύλου back φωνητικά και ούτω καθεξής. Δεν είναι σε όλα έτσι απατεώνες συχνά τελειώνουν όπως ξεκινάνε: με low key pop στο ‘Downs are feminine Balloons’, με κιθαριστικό speed pop στο ‘Bronx Cheer’, με εξωφρενικό θόρυβο στο ‘Continuous Drunks and Blunders’. Κι ένας παραληρών συντροφιά με ένα πιάνο στο ‘Girlfren’ – σαν σε ταινία του Orson Welles. Περιττό να πούμε πως δεν διηγούνται και τις πιο συνηθισμένες ιστορίες, το καταλαβαίνετε απ’ όλους αυτούς τους τίτλους. Δεν είναι μία απλή περίπτωση, δεν είναι ένα απλό συγκρότημα. [8/10]
See You On The Other Side (Work, 1995)
Στην «άλλη πλευρά» συνυπάρχουν ποπ στολίδια, τζαζ γρατζουνιές και αυτοσχεδιαστικές εξυπνάδες (κατά κυριολεξία). Επαναλαμβάνομαι, το γνωρίζω, αλλά αυτοί δεν το κάνουν με τη μουσική τους. Ιδέες φτάνουν και περισσεύουν : η α λα Wire «απλότητα» του ‘Εmpire State (Son House in Excelsis)’ σφιχταγκαλιάζεται με τον σαπουνοπερατισμό του ‘Sudden ray of hope’. Τα γνωστά ανορθόδοξα ποπ έπη κρύβονται πιο κάτω από τις συνήθεις ροκ εμμονές κι όλα μπολιάζονται ναρκοληπτικές διαθέσεις, ντανταϊστικούς στίχους, κυκλοθυμική διάθεση. Νομίζω πως κάπου εδώ είναι που ο μελωδικός ήχος κερδίζει εις βάρος του σαματά – είναι η ώρα που οι Mercury ετοιμάζονται για την επικίνδυνη κλειστή στροφή προς τις ονειροχώρες των μελωδιών. Με άλλα λόγια: εδώ βρίσκονται οι απαρχές των ‘Deserter’s songs’ και ‘All is dream’.
Κι εδώ βρίσκονται δύο από τα καλύτερα tracks τους: ένας ύμνος στις αστρόφωτες νύχτες (‘A kiss from an old flame’) και το αγαπημένο μου, ακαταμάχητο ‘Everlasting Arm’: τι βιολιά από δω, τι διακεκομμένες χορωδίες από κει, τι σφυρίγματα από πέρα, σαν κάτι παλιά αιθέρια dark pop του ’80 (τύπου Jesus could’t drum, τύπου πολλών και μη αναφερτέων). Για το οποίο μάλιστα λέγεται ότι γράφτηκε για τον Baker… Κι ένα τρίτο, το δοσμένο ‘Racing the tide’, γιομάτο ερωτικά lines: I’m so close/ I’m almost inside. [9/10]. Στο μεταξύ μάλλον δεν υπάρχει δίφραγκο ούτε για ταξί αλλά η δημιουργική διάθεση καλά κρατεί. Κάτω από το όνομα Harmony Rockets οι Donahue – Grasshopper κυκλοφορούν δυο Εps: ένα 40λεπτο ambient noise (‘Paralysed mind of the Archangel Void’, το 1995) κι ένα ψιλοχορευτικό (‘Golden Ticket’, το 1997). Λίγο αργότερα ο Grashopper θα βγάλει το ‘The Orbit of Eternal Race’. Δεν έχω ιδέα τι παίζει σ’ αυτά.
Deserter’s Songs (V2, 1998)
Ιnto a dream, I took a turn / and promise I return. Για όλες τις υποσχέσεις που αθετήσατε, άκαρδοι! Έφτασε λοιπόν η στιγμή όπου ξαναθυμηθούμε οριστικά τα προαναφερθέντα στον πρόλογο 70s…και να ακούσουμε την νέα τους εκδοχή από γλυκεριακά άσματα και αιθέριες μπαγαποντιές τους, όλα βγαλμένα από το ψυγείο των άλλων δεκαετιών αλλά με διαλογή των φρεσκότερων και πέταμα των σάπιων. Από το νανούρισμα ‘Endlessly’ (επιτρέπεται σε ροκ μπάντα;) στο βαλσοειδές ‘Τοnite It Shows’, από την απίστευτη ερωτοελεγεία του ‘Into a dream’ (λιώστε είπαμε!), στον ύμνο στη Ζωή στο Δρόμο ‘Goddess on a highway’ – ο δίσκος είναι διαμάντι. Και μέσα στον σιροπιαστικό καταιγισμό και τα υπονομευτικά οργανάκια η κάθαρση φτάνει με ένα αστικό πορτοκαλόχρωμο άλτο σαξόφωνο για το ‘Hudson Line’ – και χρόνια έψαχνα ένα κομμάτι που να αποδίδει ίσες κι όμοιες τιμές και στον Lou Reed και στον John Cale της μετά, πολύ μετά Velvet εποχής. Missionaries flood my favorite AM station/flowing in their futures/washed out in this delta rag/look the other way pocket all the pieces/tripping up the strawhat tumble into the wind (Delta Sun Bottleneck Stomp) [8.5/10]
All Is Dream (V2, 2001)
Εδώ ήμασταν προετοιμασμένοι μετά το ‘Deserter’s’, αλλά και πάλι είναι χαρά ν’ ακούς έναν δίσκο που το ανταγωνίζεται ισάξια. Τι έχει λοιπόν το πακέτο κι εγγυάται νέο διψήφιο αριθμό ακροατικών ωρών; Δύο διαφορετικά μέρη: αλλόκοτη συμφωνική ποπ στο πρώτο, ευτυχή και λαμπερή ανοιχτωσιά στο δεύτερο, λες και βγάζει από πάνω της όλες τις μαύρες στιγμές του παρελθόντος. Βέβαια όταν πλησιάσεις και προσέξεις δεν είναι έτσι, αποτελεί πάντως έκπληξη απ’ όλες τις πλευρές, όχι το ότι δεν επανασκλήρυναν, αλλά το ότι είναι ακόμα πιο μελάτοι απ’ το προγονό τους. Όλη η εμφάνιση του All is dream, από την παράξενη λαϊκή τέχνη του κολλάζ- εξωφύλλου ως τα παραμυθένια κομμάτια είναι εκτός. Εκτός τόπου, χρόνου, λογικής, αλληλουχίας. Πέρα από το ροκ εντ ρολλ, το σκηνικό τους, τις καταβολές τους, την πόλη τους. Πέρα από το ίδιο τους το παρελθόν. All is dream στο All is dream. (8/10)
Η προσωπική τους μυθολογία
Κανείς μας, υποθέτω, δεν έχει όρεξη να καταναλώνει τις πιπεράτες ιστορίες των μελών κάποιας αγαπημένης μπάντας. Το βιο-βιβλίο τους όμως περιλαμβάνει πολλές κι απίστευτες ιστορίες που δεν θα πρέπει να αγνοήσει ο άτυχος που θα αναλάβει την βιογραφία τους· ιστορίες που μαρτυρούν αλλοπρόσαλλες προσωπικότητες που φτάνουν ως την ψυχωτική, αυτοκαταστροφική συμπεριφορά και περιλαμβάνουν συνεχείς μεταξύ τους συγκρούσεις (απαγορευόταν για καιρό να ταξιδεύουν με αεροπλάνο γιατί ο Donahue κυνηγούσε μ’ ένα κουτάλι τον Grasshoper για να του βγάλει το μάτι) αλλά και το φτάσιμο στα όρια της ανέχειας, σε σημείο να αναγκαστούν να εργαστούν σε βάρβαρες δουλειές μέχρι και να υποστούν ιατρικά πειράματα. Ύστερα από αυτά, το ξόδεμα σε μια μέρα ολόκληρων προκαταβολών από τις εταιρείες τους, τα κοψίματα επί σκηνής από τους υπεύθυνους των φεστιβάλ εξαιτίας του απίστευτου θορύβου ή το απλό κόψιμο (στη μέση) τραγουδιών επί σκηνής από τον Donahue για να πιεί το ποτό του μάλλον μοιάζουν με πταίσματα.
Βάλε μου τα τραγούδια σου να δω τις επιρροές σου
70s κλπ.: τα είπαμε στην αρχή – αν μας διαβάζετε ανάποδα, ανεβείτε και ξανακατεβείτε. / Syd Barrett, Pink Floyd της καλής αρχής, Sonic Youth και Pixies του πάντοτε, Velvet Underground του λευκού θορύβου και της λευκής ηρεμίας. / Οι νέοι που ακούνε Dinosaur Jr, Spacemen 3 και Pavement πρέπει να τους δοκιμάσουν. /Αδελφό συγκρότημα οι Flaming Lips της τελευταίας τους και καλύτερης φάσης. Είναι και φίλοι και παίζουν παρέα, γενικώς πολλές οι σχέσεις μεταξύ τους, εκτός από το ex- κοινό μέλος και τις ανταλλαγές μελών και παραγωγών. / ‘Stupid’ progressive: Έτσι λέγανε μερικοί μερικοί μερικούς μερικούς και ως φαν των ΕLO απλώς χαμογελώ, έτσι, out of the blue. / Όταν γίνεται θόρυβος: ο καλύτερος θόρυβος των 80s – βρετανικός (Jesus and Mary Chain) και αμερικάνικος (Butthole Surfers) λένε οι υπερβολικοί. Γιατί ξεχνάνε τους Suicide που προηγήθηκαν, άρα και τον Glenn Branca; Ο κάποτε μέντοράς τους Tony Conrad, βασικός ενθαρρυντής για τη συνέχεια, έχει καταδουλέψει με Faust, John Cale, La Monte Young. Και κάποιος πέταξε ότι η φωνή του τού θύμισε τον τραγουδιστή των Pavlov’s Dog! Oι Red Crayola ξυπνούν και παίζουν ποπ. Μην το πάρετε τοις μετρητοίς, αύριο μπορεί να το έχω μετανιώσει (όπως έχω σίγουρα μετανιώσει για όσα γράφω εδώ και δημοσιεύω χρόνια αργότερα. Τόσα πολλά λόγια για μουσική…). Αδύνατο να βγάλουμε άκρη, οι τύποι είναι μία συνεχής εν κινήσει εγκυκλοπαίδεια.
Πες μου τα tributes σου για να σου πω ποιος είσαι.
Ισχύει; Ας δούμε τι έχει να πει η πράξη: την εποχή του πρώτου δίσκου διασκεύαζαν τα αδιασκεύαστα – εκεί τσίμπησαν οι πρώτοι υποψιασμένοι. Για παράδειγμα το ‘Shhh’ του Miles Davies ή το ‘If you want me to stay’ του Sly Stone – ιερά της ορθοδοξίας κειμήλια. Πρέπει όμως να σταθούμε στις συμμετοχές που δηλώνουν στα μαζικά διασκευαστήρια – άλλος ένας καθρέφτης των μουσικών ειδών που θέλουν ενσωματώσουν στο λαμπρό τους μέλλον ή που το έχουν κάνει ήδη κι εμείς μόλις τώρα το καταλάβαμε. Πρώτη επιλογή υπήρξε φυσικά ο D. Bowie, στο tribute ‘Crash Course for the Ravers’, με το ‘The Sun Machine (Memory of a Free Festival)’. Μετά ο … James Brown (‘Superbad at 65 – A Tribute to James Brown’) με ένα απρόσμενο ‘It’s a man’s man’s man’s world’. Και, τέλος, κάτι για κάποιον άλλον Rev – συγκινούμαι. Συμμετέχουν στο ‘Your invitation to Suicide. A tribute to the songs of Martin Rev and Alan Vega’ με τον ύμνο ‘Bring in the year 2000’. Όχι ως Mercury Rev αλλά ως Zenith, που ήταν οι Donahue και Grasshopper, μαζί με τον J. Ashton των … Psychedelic Furs και … Rick Ocasek των Cars (Για τον τελευταίο δεν αιφνιδιαζόμαστε – εδώ μιλήσαμε για Chicago, οι Cars θα μας ξένιζαν;). Ιδιαίτερη είναι η σχέση τους με πολλά άλλα σχήματα όπως π.χ. με τους Chemical Brothers: ο Johnathan έπαιξε στο ‘Private Psych Real’ από το «Dig your own hole’, αλλά και στο ‘Dream On’ του ‘Surrender’, που άλλωστε συ-συνέθεσε. Για να μη μιλήσουμε για τα ρημίξ που επιλέγουν να μαγειρέψουν από φιλικά και μη σχήματα.
Μας φτιάχνετε στα γρήγορα ένα best;
Όχι.
Δημοσιευμένο στο αφιερωματολόγιο του mic.gr [18/02/2002], εδώ.
Τέσσερα από την Βιντεοθήκη: Tonite It Shows, Endlessly, Godess On A Highway, Everlasting Arm [κι αυτό σε διαφορετική εκτέλεση, από σέσσιον του Peel].
Πανδοχείο 