Στο αίθριο του Πανδοχείου, 107. Ηλίας Παπαμόσχος

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;

Το βιβλίο ανοίγει με την ιστορία μιας γιαγιάς που αποχωρίζεται την μεγάλη της αγάπη, τον τόπο της. Είναι η ίδια γριά που κλείνει τη Λειψή Αριθμητική, η κεντρική ηρωίδα στο Φως αθέριστο. Υπάρχει μια συνέχεια, πάντα υπάρχει μια συνέχεια ή τουλάχιστον εμείς οι άνθρωποι την επιθυμούμε.

Για ποιο λόγο επιλέγετε τη φόρμα του διηγήματος;

Είναι προτίμηση που αναπτύχθηκε μέσα στην ανάγνωση, την πατρίδα κάθε συγγραφέα.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Χειρόγραφες σημειώσεις αρχικά. Πέρασμα στον υπολογιστή. Μοντάρισμα, προσθαφαιρέσεις, κυρίως αφαιρέσεις.

Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Θα κάτσω στο γραφείο όπως και να ’χει, πέντε μ’ έξι ώρες κάθε μέρα Θα διαβάσω ειδήσεις, θ’ ακούσω μουσική, θα διαβάσω λογοτεχνία, θα κρατήσω σημειώσεις. Μουσική ακούω όταν ολοκληρώσω αυτό που γράφω. Λιστ, Μπετόβεν, Μπαχ, Τσαϊκόφσκι, Μάλερ. Παλαιότερα άκουγα κυρίως ροκ. Εξακολουθώ να τρέφω απεριόριστη εκτίμηση στους Βέλβετ Αντεργκράουντ.

Δημοσιεύσατε και σειρά σύντομων πρωτότυπων κειμένων στην νέα Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας. Υπήρχε κάποια κεντρική ιδέα; Πώς ζήσατε τη συγγραφή τους;

Κείμενα ενός ιδιωτικού μπλογκ αποτέλεσαν το έναυσμα. Στη συγγραφή χρειάζεται να βάζεις στόχους κι επίσης είναι καλό, κάποτε, να υπάρχει χρονική πίεση. Μου άρεσε όλο αυτό, ήταν ωραίο όσο διήρκεσε και το καλύτερο είναι πως είχε ανταπόκριση.

Πώς είναι η πνευματική και λογοτεχνική φυσιογνωμία και κίνηση της σύγχρονης Καστοριάς; Σε μικρότερες πόλεις τα κοινά πνευματικά ενδιαφέρονται «συναντιούνται» άμεσα;

Υπάρχει η δίψα των ανθρώπων, όπου κι αν ζουν, η άμεση ανταπόκριση χωρίς πολλά λόγια κι αναλύσεις, φυσικά από εκείνους που δεν το περιμένεις. Πάντοτε υπάρχει ένας κύκλος ανθρώπων που προβληματίζονται, που δημιουργούν, που μοιράζονται.

Διαβάζω πως επιστρέψατε στη γενέτειρα μετά από δοκιμή ζωής στην Αθήνα. Πώς το σκεφτήκατε τότε, πώς εξελίχθηκε, πώς το βλέπετε σήμερα;

Στην Αθήνα δεν γινόταν να παραμείνω, δημιούργησα συνθήκες ασφυξίας εκεί. Ήξερα πως το κοίτασμα βρισκόταν στη γενέτειρα.

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Σε δουλειά χωρίς ωράριο γράφεις οπουδήποτε.

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Βιζυηνός, Χατζής, Ιωάννου, Παπαδημητρακόπουλος, Τσέχοφ, Τζόυς, Μακάρθυ Παρακολουθώ ανελλιπώς τις δουλειές φίλων συγγραφέων. Δεν θα τους αναφέρω, όσοι με ξέρουν γνωρίζουν  για ποιους μιλώ.

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Χανς Κάστορπ.

Πώς βιοπορίζεστε;

Ένα μικρό εισόδημα μου επιτρέπει να αφοσιώνομαι στο γράψιμο.

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;  

Σεφέρης. Τον αγαπώ ιδιαίτερα, τον θεωρώ δάσκαλό μου, γνώριζε βαθιά τη γλώσσα, σωματικά θα έλεγα.

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

Ο Ταρκόφσκι. Είδα πολύ πρόσφατα τις ταινίες του για πρώτη φορά. Η θυσία και η Νοσταλγία  συνθέτουν ένα Πιστεύω για τον καλλιτέχνη,  για κάθε άνθρωπο.

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Διάβασα το Last orders του Γκράχαμ Σουίφτ. Σπουδαίο βιβλίο.

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 106. Αλέξης Σταμάτης

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;

Ο Ορέστης Πολίτης είναι  ένας σχετικά επιτυχημένος προγραμματιστής ο οποίος ζει ήσυχα με την οικογένειά του σε ένα σπίτι στο κέντρο. Κάποια στιγμή δέχεται μια αναπάντεχη πρόσκληση από τα παλιά η οποία παραπέμπει σε μια εποχή όπου τα πράγματα στη ζωή ήταν εντελώς διαφορετικά από εκείνα που παρουσιάζονται σήμερα. Μια ιστορία έρωτα, τρομοκρατίας, βίας, εκδίκησης, προδοσίας που  κάνεις δεν θα φανταζόταν ότι θα μπορούσε να κρύβεται σε  ένα αθώο διαμέρισμα βιβλίο Το βιβλίο λέγεται «Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό;» και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Πρόσφατα επανεκδόθηκε το βιβλίο σας Μπαρ Φλωμπέρ, ένα από τα πιο ενδιαφέροντα έργα της σύγχρονης λογοτεχνίας. Γιατί αυτό κι όχι κάποιο άλλο; Ποιες οι προϋποθέσεις για την επανέκδοση ενός παλαιότερου έργου;

Η συγγραφή του Μπαρ Φλωμπέρ, άρχισε με κάποια ταξίδια σε πόλεις της Ελλάδας και της Ευρώπης και αφού «εγκαταλείφθηκε» από τον συγγραφέα, το ίδιο το κείμενο συνέχισε τα δικά του και σε άλλες χώρες. Γιατί τα βιβλία όταν αποχωριστούν τον δημιουργό τους, αυτονομούνται, αποκτούν τη δική τους ζωή.

Τα πιο ταξιδιάρικα από αυτά ενίοτε ξαναγυρίζουν, έτσι για μια επίσκεψη, στην Ιθάκη τους. Το βιβλίο παρουσιάζεται με τη μορφή που κυκλοφόρησε το 2000. Θεώρησα ότι δεν υπήρχε λόγος για αναθεωρήσεις. Η αλήθεια του κάθε έργου είναι στη στιγμή της σύλληψης του. Τώρα γιατί αυτό, το συγκεκριμένο; Γιατί είναι το βιβλίο που μου άλλαξε τη ζωή. Και τώρα που νιώθω πως ξαναλλάζει φαίνεται πως δεν μπορούσε να έρθει σε μια πιο συμβολική ώρα.

Θα μπορούσαμε να έχουμε μια μικρή παρουσίαση – εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά ή για όσα κρίνετε είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο επιθυμείτε;

Αυτό είναι κάτι πολύ δύσκολο… αλλά θα προσπαθήσω

Ο Έβδομος Ελέφαντας: Το αιμάτινο αντίτιμο

Μπαρ Φλωμπέρ: περιπέτεια, ρίσκο, ταξίδι, απόλαυση

Σαν τον κλέφτη μες στη νύχτα: στα βάθη του Ίψεν του ασυνείδητου, του θεάτρου.

Οδός Θησέως: Λαβύρινθοι, μίτος και Αριάδνη. Και τεχνολογία,

Μητέρα Στάχτη: Άλγεβρα και Φωτιά. Αιγαίο και αγγελικό και μαύρο φως.

Αμερικάνικη Φούγκα: Το ταξίδι – μύθος. Το εγώ ως άλλος.

Βίλα Κομπρέ: Στην καρδιά του σκότους.

Σκότωσε ό,τι αγαπάς: Πίσω και μπρος, αλήθειες και ψέμματα

Κυριακή: η κάμερα στο νου, μια μικρή προφητεία του σήμερα.

Μπορείς να κλάψεις μες στο νερό; Τίποτα δεν είναι εκείνο που φαίνεται.

Έχετε εκδώσει και ποιητικές συλλογές. Θα συνεχίσετε να ισορροπείτε ανάμεσα σε πεζογραφία και ποίηση στην ίδια αναλογία; Πώς καθορίζεται αυτή;

Έχω να βγάλω ποιητική συλλογή από το 2004. Προς το παρόν δεν βρίσκομαι σε αυτή τη θερμοκρασία.

Μετά το θεατρικό «Δακρυγόνα» και τους παλαιότερους μονόλογους ένα νέο είδος διεκδικεί μερίδιο στην γραφή σας; Με ποιο τρόπο σκοπεύετε να μοιραστείτε εντός της;

Έχω ήδη γράψει ένα νέο θεατρικό έργο, τα «Μελίσσια» που παρουσιάστηκε στις «Αναγνώσεις» του Εθνικού Θεάτρου. Θα ήθελα να ανεβεί σύντομα και σε κάποια σκηνή. Ελπίζω να γίνει σύντομα κάπου. Το θέατρο το αγάπησα, και θα το συνεχίσω. Μου αρέσει το θνησιγενές του στοιχείο, το ό,τι τίποτα δεν επαναλαμβάνεται και η άμεση επαφή με το κοινό. Για μένα, πρόκειται το πιο δύσκολο είδος γραφής.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Δεν παγιδεύω εγώ τις ιδέες, εκείνες παγιδεύουν εμένα. Επίσης η συγγραφή δεν είναι θέμα «ιδέας», είναι κάτι διαφορετικό. Μεγάλη κουβέντα, όμως. Είμαι κυρίως πεζογράφος, οπότε νιώθω εγγυτέρα στο μυθιστόρημα.

Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Όχι, απλά γράφω πρωί και μπορώ να γράψω οπουδήποτε. Μεγάλωσα με ροκ μουσική, αλλά πλέον ακούω και άλλα είδη. Η καρδιά μου όμως είναι στην ροκ.

Ποιες είναι οι σπουδές σας; Διαπιστώνετε κάποια εμφανή απορρόφησή τους στη γραφή σας (π.χ στην θεματολογία ή τον τρόπο προσέγγισης);

Οι σπουδές μου είναι στην Αρχιτεκτονική (εδώ και στο Λονδίνο), σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Με έχουν βοηθήσει πολύ, ειδικά στο μυθιστόρημα. Εδικά η εγγενής δομή που υπάρχει στην Αρχιτεκτονική κάνει την επιμέλεια μιας χαοτικής σκέψης – ιδέας πιο εύκολη για μένα.

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Ουκ έστιν αριθμός.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

Επίσης.

Αγαπημένα σας διηγήματα.

Το αυτό.

Σας έχει γοητεύσει κάποιος σύγχρονος νέος έλληνας λογοτέχνης;

Πολλοί. Θα ήταν άδικο να ξεχωρίσω κάποιον. Πιστεύω ότι έχουμε πολύ καλή λογοτεχνία και η νέα γενιά είναι πολύ ελπιδοφόρα.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Όχι δεν είμαι ψυχωσικός ακόμα :)

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Ο Άμλετ.

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Φυσικά, σε τρένα, αεροπλάνα, μπαρ, παγκάκια, ξενοδοχεία.. παντού…

Πώς βιοπορίζεστε;

Προς το παρόν … δεν βιοπορίζομαι.. το μόνο έσοδο που έχω είναι από κάποια σεμινάρια δημιουργικής γραφής που κάνω. Οι πόροι της ζωής μου προσπαθώ από εδώ και περά να είναι η ίδια η ζωή.

Αγαπημένο σας ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό, «ενεργό» ή μη; Κάποιες λέξεις για τον λόγο της προτίμησης;

Πολλά: οι Σημειώσεις, το Εντευκτήριο, η Οδός Πάνος, η Λέξη, το Δέντρο, ο Μανδραγόρας, το Διαβάζω, η Ποιητική, το Book’s Journal,  το Athens review of books, τα (δε)κατα… και ένα νέο που δεν είναι αμιγώς λογοτεχνικό ούτε θα το βρείτε εύκολα… λέγεται «Αι».

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;

Την Έμιλι Ντίκινσον. Κι εκτός λογοτεχνίας τον Ταρκόφσκι.

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

Παρακολουθώ θέατρο και σινεμά από το γυμνάσιο για να μην πω από πιο νωρίς… Με έχουν γοητεύσει πάμπολλοι σκηνοθέτες. Είμαι αρκετά «παλιός» ξέρετε…

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

“The Denial of Death” του Ernest Becker.

Τιγράφετε τώρα

Ένα νέο μυθιστόρημα. Πολύ διαφορετικό από τα προηγούμενα. Και αρκετά μεγάλο.

Οι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Πολύ θετικές. Αρκεί να το «πίνεις» και να μη σε «πίνει».

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές;

Φυσικά. Και με τους δυο τρόπους κι εδώ και πολλά χρόνια.

Θα μας γράψετε κάποια ανάγνωση σε αστικό ή υπεραστικό μεταφορικό μέσο που θυμάστε ιδιαίτερα;  [μέσο – διαδρομή – βιβλίο – λόγος μνήμης]

Στο τρένο Αθήνα – Βόλος διαβάζοντας Φόκνερ. Το «Καθώς ψυχορραγώ» Εμπειρία.

Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Αυτά τα μεφιστοφελικά γίνονται στην μυθοπλασία όχι στη ζωή. Η ζωή δεν έχει τέτοιου τύπου συναλλαγές. (Εξάλλου αιώνια νιότη; Ο Θεός να μας φυλάει! Τόση προσπάθεια κάναμε για να μεγαλώσουμε…)

Κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

“Πως αισθάνεσαι αυτό τον καιρό;” Μετά από μια δύσκολη περίοδο, έτοιμος για μια ακόμα «αναγέννηση» και γεμάτος λαχτάρα για την επομένη φάση. Η ζωή ωστόσο αποφασίζει. Πάντα.

Το ιστολόγιο του συγγραφέα εδώ.