Λογοτεχνείο, αρ. 122

Στήβεν Βιζίνσεϋ, Εγκώμιον ωρίμων γυναικών. Οι ερωτικές αναμνήσεις του Άντρας Βάιντα, εκδ. Αλεξάνδρεια, 2003, μτφ. Άννυ Σπυράκου – Κώστας Πόταγας, σ. 214 – 215 [Steven Vizinczey, In Praise of Older Women. The amourous recollections of Andras Vajda, 1965]

Σ’ αυτό μοιάζω με τους περισσότερους σκεπτικιστές συγχρόνους μου: από τη στιγμή που πάψαμε να τα βάζουμε με τον εαυτό μας για την αδυναμία μας να προσαρμοζόμαστε σε απόλυτες ηθικές επιταγές, αυτοτιμωρούμαστε με τη ράβδο της ψυχολογικής ανάλυσης. Όταν πρόκειται για έρωτα απορρίπτουμε τη διάκριση μεταξύ ηθικού και ανήθικου υπέρ της διάκρισης μεταξύ «αληθινών» και «επιφανειακών» συνθημάτων. Έχουμε υπερβολική κατανόηση ώστε να καταδικάσουμε τις πράξεις μας· στη θέση τους, καταδικάζουμε τις προθέσεις μας. […]

Απορρίψαμε τη θρησκευτική ηθική επειδή έβαζε τον άνθρωπο σε διαμάχη με τα ένστικτά του και τον ισοπέδωνε κάτω από το βάρος της ενοχής για αμαρτίες που δεν ήταν παρά οι μηχανισμοί των νόμων της φύσης. Δεν έχουμε ωστόσο πάψει να εξιλεωνόμαστε για τη Δημιουργία: προτιμάμε να θεωρήσουμε τους εαυτούς μας αποτυχημένους παρά να προδώσουμε την πίστη μας στο εφικτό της τελειότητας. Κρεμόμαστε από την ελπίδα του αιώνιου έρωτα αρνούμενοι ακόμα και την πρόσκαιρη ισχύ του […] να δεχτούμε πολύ απλά ότι ο έρωτας είναι μια εφήμερη αίσθηση, για λόγους που διαφεύγουν από τον έλεγχό μας και απ΄ την προσωπικότητά μας. Ποιος όμως καθησυχάζει με τις ίδιες του τις εκλογικεύσεις; […] Προδίδουμε ακόμα και τη ζωή.

Λογοτεχνείο, αρ. 121

Θόρντον Ουάιλντερ – Το αίμα του Καίσαρα, εκδ. Ζαχαρόπουλος, 1992, μτφ. Ν., σ. 209 [Thornton Wilder, The Ides of March, 1976].

Ακόμα και νέος, Λούκιε, είχες την ικανότητα να διακρίνεις, χωρίς να γελαστείς, την αναπόφευκτη ερώτηση και την αναπόφευκτη συνέπεια. Δεν έχανες τον καιρό σου παρακαλώντας να ’ναι αλλιώτικα τα πράγματα. Από σένα έμαθα, αλλά σιγά – σιγά, ότι υπάρχουν μεγάλες σφαίρες εμπειρίες που η προσδοκία μας δεν μπορεί ν’ αλλάξει και οι φόβοι μας δεν μπορούν ν’ αποτρέψουν. Για χρόνια καλλιεργούσα ένα σωρό αυταπάτες, την πεποίθηση ότι η φοβερή ένταση του μυαλού μπορεί να σου φέρει ένα μήνυμα από κάποιον που αγαπάς χωρίς ανταπόκριση και πως η αγανάχτηση μπορεί από μόνη της να εμποδίσει το θρίαμβο ενός εχθρού. Το σύμπαν προχωρεί αδυσώπητα και δεν μπορείς να κάνεις σχεδόν τίποτα για ν’ αλλάξεις την πορεία του. Θυμάσαι πόσο σοκαρίστηκα όταν είπες παιχνιδιάρικα: Η ελπίδα δεν άλλαξε ποτέ τον καιρό της άλλης μέρας». Υο λιβάνισμα των άλλων με διαβεβαιώνει διαρκώς πως «πέτυχα το ακατόρθωτο» και «ανέτρεψα τη φορά των πραγμάτων». Δέχομαι αυτούς τους επαίνους κλίνοντας με σοβαρότητα το κεφάλι, αλλά επιθυμώντας συγχρόνως να βρίσκονταν εκεί οι καλύτεροι φίλοι μου για να μοιραστούν μαζί μου την περιφρόνησή μου.