Γράφεται βιβλίο από περισσότερα του ενός πρόσωπα και μάλιστα χωρίς σαφείς καταμερισμούς κεφαλαίων τύπου «μυθιστόρημα των τεσσέρων»; Στην Ιταλία μια ομάδα «σαμποτέρ των ΜΜΕ» με την υπογραφή Luther Blisset (που ήταν…ποδοσφαιριστής της Μίλαν) διέσπειρε ψευδείς ειδήσεις, αρθρογραφούσε, παραπλανούσε τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων, έγραψε μυθιστόρημα (Ο Εκκλησιαστής) εξαφανίστηκε, επανεμφανίστηκε ως Wu Ming Foundation, ξανάγραψε και προτείνει ένα νέο επικο-πολιτικό λογοτεχνικό σύμπαν.

Ο Μπάτμαν πέθανε, οι Σούπερ Ήρωες πνέουν τα λοίσθια, τα σχετικά comics μειώνονται και η θεματολογία θεωρείται ξεπερασμένη: ιδού η ευκαιρία για ένα τελειωτικό, πεντακείμενο αφιέρωμα. Το νου μας όμως, γιατί μια τελευταία σύναξη υπερηρωικών comics αναμένεται σύντομα στη συνοικία Comicdom της Αθήνας, και πιθανώς μας την έχουν στημένη.

Περισσότερο από το θάνατο των Υπερηρώων μ’ έπιασε η αποδημία του Νίκου Κάσδαγλη, του μυθιστοριο-διηγηματογράφου που απέδωσε με φοβερή ένταση τη βία στα κείμενά του, που ενάλλασσε παραληρηματικούς μονολόγους με τραχείς διαλόγους, που έγραψε τους ανεπανάληπτους Κεκαρμένους. Στο εξής η Μαρία θα περιηγείται μόνη της την Μητρόπολη των Νεκρών, αναζητώντας το Θολάμι, τη Νευρή, τους Ελεήμονες και τον Μηχανικό…

Βάλσαμο όμως η συνομιλία με τον Κώστα Μαυρουδή, στοχαστικού πεζογράφου, ποιητή της γενιάς του ’70 (για την οποία βάζει μερικά πράγματα στην θέση τους) και τριακονταετούς εκδότη – χειροτέχνη του περιοδικού Το Δέντρο. Από τις απαντήσεις του δεν θες να σου ξεφύγει ούτε μια λέξη, όπως άλλωστε πάντα γράφει ο Κ.Μ., πόσο μάλλον στην φρέσκια συλλογή χρονογραφημάτων και μικρών δοκιμίων που θα φιλοξενήσουμε μεθαύριο αντιμεθαύριο.

Ένας 60σέλιδος Φαρφουλάς αφιερώνεται κατά το ήμισυ στον μεγάλο διηγηματογράφο Δημοσθένη Βουτυρά (1872 – 1958) – που άλλωστε ονοματοδότησε το έντυπο – ως σπονδή λέξεων για το ιωβηλαίο της αποδημίας του. Μεταξύ των τραταρισμάτων: συνέντευξη του ίδιου του συγγραφέα από το 1925, απομαγνητοφωνημένη συνομιλία με τον ακούραστο επιμελητή των Απάντων του Βάσια Τσοκόπουλο από το ραδιο-αφιέρωμα του Καναλιού 1 του Πειραιά (περιοχή που άλλωστε βίωσε και κατέγραψε στις πιο εξαθλιωμένες στιγμές της), σεναριακή διασκευή διηγήματός του – εξαιρετική ιδέα και σύλληψη – από τον Οδυσσέα Σταυράκη, σταχυολόγηση στίχων από τα κείμενά του, πλήρης καταλόγος πορείας κ.ά. Η εικονογράφηση είναι όπως πάντα η ιδανικότερη, με αισθητική άλλης εποχής, εξώφυλλα παλαιών εκδόσεων, τις σημειώσεις του πάνω σε τσιγαρόκουτα, υπογραφές σε στρατσόχαρτα και λαδόκολλες, ακόμα και το δελτίο για ένα γεύμα φίλων στην ταβέρνα.

Το υπόλοιπο τεύχος συμπληρώνεται με κείμενο για τον Σκαρίμπα (στον οποίο πλέον μπορούμε άφοβα να συνειδητοποιήσουμε την Βουτυρική επίδραση), διηγήματα, ποίηση, παρουσιάσεις βιβλίων από αφανείς εκδοτικούς οίκους και συνοδεύεται από ξεχωριστό βιβλιαράκι με δύο διηγήματα του Βουτυρά γραμμένα σε απόσταση 50 χρόνων (1902-1950 – ειδικά το τελευταίο, Το ερειπωμένο εργοστάσιο αποτελεί σπαρακτική έκφραση της άρνησης συμβιβασμού μπροστά σε δύσκολες στιγμές μετά την αυτοκτονία του πατέρα του και την πώληση του οικογενειακού χυτηρίου.

Ο Βουτυράς παίρνει πλέον τη θέση του που του αξίζει στην λογοτεχνική μας ιστορία. Δεν είναι ο απλοϊκός ηθικογράφος όπως πίστευαν μέχρι την δεκαετία του 90, αλλά αναμφίβολα ο πρώτος Έλληνας πεζογράφος που έγραψε με έναν ανατρεπτικό μοντερνισμό, όπως οι ευρωπαίοι σύγχρονοί του, χωρίς όμως να ξέρει τα έργα τους, χωρίς καν να πολυδιαβάζει γενικώς, παρά μόνο περιδιαβαίνοντας τους δρόμους και τις ταβέρνες, μοιραζόμενος τα ίδια τραπέζια με τους χαμηλόμισθους των βιομηχανιών και τους παραπεταμένους μιας Ζωής Φτωχεμένης – γι’ αυτό και ο Άρης Μαραγκόπουλος κάποτε τον χαρακτήρισε ως τον πρώτο αριστερό μοντερνιστή – ιδιότητες που όπως καταλαβαίνετε έκαναν την μια «πλευρά» να τον απορρίψει εξαιτίας της άλλης… 

Πρώτη δημοσίευση: εδώ.