Η μνήμη της αγάπης 

Μπαίνουμε εξ αρχής σ’ έναν κόσμο παράξενο και μαγικό, βουτηγμένο στο γαλάζιο και το πετρόλ της θάλασσας καθώς και στο γκρίζο και το υπόλευκο του χειμωνιάτικου ουρανού. Ένα νησί στη μέση του ωκεανού, ένα κορίτσι συντροφιά μ’ ένα μπλε σαλιγκάρι που έπεσε από τον ουρανό μια βροχερή μέρα και η γιαγιά της, που συνήθιζε να φτιάχνει τραγούδια για να διώξει τον χειμώνα, γεμίζοντας το νησί με μελωδίες. Η ίδια φαίνεται να μην είναι πια μαζί τους, αλλά ο χειμώνας παραμένει, αποτελώντας το τέταρτο πρόσωπο της ιστορίας. Και πως όχι, αφού κάθε χρονιά καταφτάνει παίρνοντας τα τραγούδια για να τα κρύψει στις ραφές από το πανωφόρι του. Είναι η εποχή που γιαγιά και εγγονή αποχαιρετούν τους πελαργούς που φεύγουν προς τα νότια…

… και μια τέτοια εποχή φεύγει και η γιαγιά, αναζητώντας, τι άλλο, κάτι νότες που βρίσκονταν κάπου τριγύρω. Αλλά τα αποδημητικά πουλιά επιστρέφουν χωρίς αυτήν, και όσο κι αν την αναζητά το κορίτσι, αδυνατεί να την βρει. Έτσι, παίρνει μια βάρκα για να φτάσει στην κοντινότερη στεριά, πάντα μαζί με το μπλε σαλιγκάρι. Η νύχτα την βρίσκει στη μέση της θάλασσας αλλά ευτυχώς πάντα λάμπουν τα αστέρια του ουρανού και τα φώτα του βυθού. Και το ταξίδι δεν τελειώνει, μόνο συνεχίζεται από θάλασσα σε θάλασσα μέχρι να φτάσει σε μια παγωμένη χώρα όπου διακρίνει το τεράστιο πανωφόρι του χειμώνα και ακούει τις μελωδίες που ξεφεύγουν από τις ραφές του.

Τότε το κορίτσι, με μια θεαματική πράξη, σκαρφαλώνει αθόρυβα, ξηλώνει τις ραφές, τυλίγει τις μελωδίες στο κασκόλ του και ξαναγλιστράει στο νερό για το μακρύ ταξίδι της επιστροφής. Στο μικρό του νησί, πλέον, αφήνει τις μελωδίες να ξεχυθούν παντού, από τα ψηλότερα δέντρα και τα πουλιά του ουρανού μέχρι τα βάθη του βυθού. Και από τότε ο χειμώνας πλησιάζει μέχρι τις ακτές του νησιού και βλέπει το κορίτσι από μακριά, να ζει σ’ εκείνο το μικρό νησί που το λένε Ανάμνηση.

Θα μπορούσε κανείς να αρκεστεί στις υπέροχες ζωγραφιές της συγγραφέα και εικονογράφου, που από μόνες τους διηγούνται και την παραπάνω και άλλες ιστορίες. Αλλά πρέπει να σταθούμε στην ιδιαίτερη υφή που υφαίνει ένα παραμύθι με όλη τη σημασία αλλά και μια παραμυθία, με την έννοια της παρηγοριάς που όλοι αποζητούμε μετά από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου. Έχω την αίσθηση πως εδώ υπάρχουν περισσότερες από μία αναγνώσεις: το κορίτσι ως η ίδια η μνήμη, η μουσική ως φορέας αυτής της μνήμης, το ταξίδι του κοριτσιού ως ταξίδι στο παρελθόν των αναμνήσεων αλλά και, αντίστροφα, το ίδιο το μικρό νησί ως αναλλοίωτος τόπος των αναμνήσεων, αφού δεν αγγίζεται ούτε επηρεάζεται από τον οποιοδήποτε χειμώνα,  ή ως προσωπικός σαν κουβαρίστρα (όπως παρομοιάζεται) κόσμος που έφτιαξε το κορίτσι με την γιαγιά του και, από την άλλη, ένας διαφορετικός κόσμος, η ζωή του κοριτσιού, εμπλουτισμένος όμως από την μνημονική παρουσία της γιαγιάς του. Γλυκόπικρο, αναπόφευκτα μελαγχολικό αλλά τελικά τόσο αισιόδοξο βιβλίο – εικόνισμα για την αγάπη ενός προσώπου που μπορεί να έφυγε αλλά στο βάθος ενοικεί μέσα μας.

Ηλικίες: 5+

Εκδ. Παπαδόπουλος, 2024, σελ. 40

Ιστοσελίδα της συγγραφέα και εικονογράφου: εδώ.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

Υποθαλάσσιες περιπέτειες σε σπαρταριστή ποίηση

Πρώτη προειδοποίηση: Οι αναγνώστες που είναι επιρρεπείς σε εθισμούς να απομακρυνθούν. Το βιβλίο σε εθίζει χωρίς να το καταλάβεις και ο λόγος δεν είναι η περίφημη ιδέα της ευφάνταστης καθημερινότητας μιας σειράς ψαριών και δη ορισμένων λιγότερο προβεβλημένων, ούτε η ολοζώντανη εικονογραφική τους απόδοση τους σε βυθούς χρωμάτων και λεπτομερειών. Θα μπορούσαν να είναι και τα παραπάνω αλλά αυτό που σε απορροφά στη δίνη του είναι η ίδια η ποιητική γραφή που παίζει συνεχώς με τις ομοιοκαταληξίες.

Βουτάμε λοιπόν στα βαθιά και συναντούμε έναν ολόκληρο πληθυσμό από θαλασσινά, τα οποία έχουν από μία ιδιότητα, επάγγελμα και ασχολία και ικανοποιούν το εκάστοτε προσωπικό τους γούστο: ένα λαβράκι που γράφει σε μπλοκάκι, ένα καβούρι που του αρέσει το χουζούρι, ένα μύδι που ονειρεύεται να βγει στο σανίδι, ένα καλαμάρι που φεύγει για το φεγγάρι, μια γλώσσα που θα μείνει στα Λιόσα (προς στιγμή ανησύχησα πως μπορεί να διαβάζει τον Λιόσα!), μια ζαργάνα με μαλλί αφάνα, ένα καλκάνι που πάει εκδρομή στη Μάνη, ένα καπόνι που μαθαίνει τρομπόνι, μια σαρδέλα που το έχει με τα πινέλα, ένας χάνος που οδηγεί χωρίς κράνος, ένα χέλι που τρώει γιαούρτι με μέλι, ένα μυλοκόπι διάσημο στην Ευρώπη, μια πεσκανδρίτσα που ξύνεται σε μια γκλίτσα, ένας ροφός πολύ σοφός και άλλοι και άλλες και άλλα.

Όμως οι ομοιοκαταληξίες δεν αρκούνται σ’ ένα ζευγάρωμα με την ονομασία του κάθε πλάσματος, αλλά συνεχίζουν στο κάθε πεντάστιχο, σε σχήματα πλεχτά και σταυρωτά. Για παράδειγμα, ένας καρχαρίας, ο Ζαχαρίας,/διευθυντής μεγάλης εταιρίας,/πουλάει ένα πιάνο/(ενοχλούνται οι από πάνω)/και το δίνει σε τιμή ευκαιρίας, και εννοείται ότι ο πιανίστας εμφανίζεται να παίζει, κάπως αγχωμένος, είναι η αλήθεια, το ωραίο του πολύχρωμο πιάνο, σε κόκκινο δάπεδο και μπροστά σ’ έναν τοίχο γεμάτο διπλώματα.  Κοινώς, τα πάντα εκεί κάτω είναι δυνατά: όλα αυτά τα υδρόβια δαιμόνια οδηγούν μηχανή, διασχίζουν γέφυρες, πάνε σε γάμους, παίζουν θέατρο, μεθούν με χυμό νεκταρίνι, παίρνουν το ΚΤΕΛ, βολτάρουν στη βροχή (άρα τελικά τα ψάρια γνωρίζουν ότι βρέχει), κρυολογούν, διαβάζουν, κι ένα χταπόδι που το λεν Ηρώδη/και τρελαίνεται για χυμό από ρόδι,/μακαρόνια έχει βράσει,/για να φάει να χορτάσει,/και να κοιμηθεί σαν το βόδι.

Αλλά χωρίς να το καταλάβουμε, ο εθισμός έχει φτάσει αργά και ανεπαίσθητα. Δηλαδή μπορούμε κι εμείς να σκαρώσουμε ανάλογα στιχουργήματα με όποιον υποθαλάσσιο ήρωα θέλουμε αναζητώντας τις σχετικές ομοιοκαταληξίες, άρα γνωρίζοντας τον αστείρευτο πλούτο των λέξεων; Και γιατί όχι και με πτηνά και όλα τα ζώα; Και θα την γλιτώσουν και οι συγγενείς και φίλοι; Σειρά μετά να μην έχουν και τα άψυχα αντικείμενα; Μετά από την ανάγνωση του βιβλίου οι ποιητικές φλέβες ξεχειλίζουν στο σπίτι και καταλήγουμε να μιλάμε μόνο με τον τρόπο του βιβλίου! Συνεπώς, επειδή ο δρόμος δεν έχει γυρισμό, καλείται ο συγγραφέας να συνεχίσει με τις παραπάνω επεκτάσεις, κατά προτίμηση με την ίδια εικονογράφο, τα έργα της οποίας ταιριάζουν γάντι με τις ιστορίες: αναπαριστά τους ήρωες με εξίσου σπαρταριστό τρόπο και πλημμυρίζει με χρώμα την ατομική τους σελίδα. Τελευταία σημείωση: Εμείς προειδοποιήσαμε. Τώρα ο καθένας δεν μπορεί να πει ότι δεν γνώριζε.

Εικονογράφηση: Ιφιγένεια Καμπέρη

Έργα της εικονογράφου, εδώ.

Εκδ. Παπαδόπουλος, 2024, σελ. 32

Ηλικίες: 5+

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.