Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 18 (καλοκαίρι 2009)

Αφιέρωμα Έρως

Αιτία πολέμου και ανακωχής, ανεξάντλητη πηγή σοφίας, νόημα όλων των μυστηρίων (και πολλά πολλά άλλα που δεν γράφονται) ο έρως έχει την τιμητική του στα Θερινά Ανάκτορα των Δεκατιστών. Στο χολ σε μια από τις αγαπημένες του συνεντεύξεις ο Norman Mailer συζητάει περί ηθικής και πορνογραφίας με τον συνιδρυτή του σεξειδικευμένου περιοδικού Puritan, πιο μέσα o David Foster Wallace παρακολουθεί μια απονομή πορνοβραβείων (Λας Βέγκας, 1988) και ιερόδουλες – μέλη της πανκ σκηνής εξομολογούνται στο περιοδικό Re/Search. Πιο ψύχραιμος ο Louis de Bernieres αποσυνδέει αγάπη και σεξ και κατορθώνει να μην βάλει τα όνειρά του σε λίστα αναμονής όπως ο ήρωας της Κόρης του παρτιζάνου.

Στα κυρίως δώματα οι Άρης Μαραγκόπουλος, Γιάννης Ευσταθιάδης, Κώστας Ακρίβος, Αμάντα Μιχαλοπούλου και πλήθος νέοι φερέλπιδες κι ευέλπιδες της γραφής προσπαθούν να τιθασεύσουν τον ατιθάσευτο στα διηγήματά τους και ποιητές από διάφορες χώρες φτιάχνουν μια ερωτική ανθολογία. Ακόμη, κλεφτά μυθιστορημένα αποσπάσματα από John Updike και Rosa Walker, αφηγήματα, δοκίμια, οδηγίες απολαυστικού έρωτος, και φωτογραφίες – μα τι φωτογραφίες!

Από τις πάντα διεγερτικές πίσω σελίδες με τα ανελέητα βιβλιακά, πολιτικά και φιλοσοφημένα σχόλια δε μπορώ να μην απανθίσω σκόρπιες φράσεις από ένα σημείωμα του Μάνου Στεφανίδη: Η τηλεόραση κι όταν ακόμα σοβαρεύει εξακολουθεί να βγάζει γέλιο αβίαστο. Έβλεπα -και λυπόμουν – τον υπεύθυνο της σειράς «Οι Μεγάλοι Έλληνες» και δεν πίστευα στ’ αυτιά μου. Εφόσον η ψηφοφορία – δημοκρατικές διαδικασίες δηλαδή, συν τζόγος, το εθνικό μας άθλημα, πλας ριάλιτι, το εθνικό μας πάθος – ανέδειξε στις θέσεις 82, 83, 84 και 85 τους: Ιουστινιανό, Λαζόπουλο, Ηρόδοτο, Βέγγο! Κύριε Παπαχελά μου ανεπιγνώστως συλλάβατε την πιο καλτ και πιο ποστ μόντερν ελληνική κωμωδία έβερ. Επιβάλλοντας στο κοινό την υποχρέωση να σας κάνει αδιαπραγμάτευτη πλάκα. Εφόσον δεν μπορεί, περί πλάκας πρόκειται η ψήφος στον Ζαγοράκη, τον «Άγνωστο Στρατιώτη», τον Πλάτωνα κλπ. (Αφήνω τον Γιώργο Παπαδόπουλο). Προτού εφαρμόσουμε καλλιστεία οφείλουμε να μορφώσουμε και να ενημερώσουμε τους «κριτές». Αλλιώς θα ανακατεύουμε εποχές, μεγέθη και αντιλήψεις με μια κουτάλα που απ’ τη μια γράφει «σωβινισμός» κι απ’ την άλλη «ηλιθιότητα». [σελ. 192]

Πρώτη δημοσίευση: εδώ.

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 10. Νίκος Παναγιωτόπουλος

 

Αγαπημένοι σας διαχρονικοί και σύγχρονοι συγγραφείς.
Τι θα προσέθετα στη δόξα τους αν αράδιαζα ονόματα όπως Κάφκα, Μπόρχες, Σεμπρούν, Σάλιντζερ, Πεσόα, Φόκνερ κ.ο.κ. Και τι θα αποκάλυπτε, άραγε, για μένα αυτή η λίστα με τα αυτονόητα; Επιτρέψτε μου να ξεφύγω από την άχαρη απαρίθμηση, λέγοντάς σας πως εδώ και κάμποσα χρόνια διακατέχομαι από αμείωτο δέος για τον όγκο και την ποιότητα του έργου του Φίλιπ Ροθ και του Μάριο Βάργκας Λιόσα. Ευτυχώς για όλους μας γράφουν ασταμάτητα.

Αγαπημένα σας διαχρονικά και σύγχρονα βιβλία.
Το βιβλίο της ανησυχίας, Το κιβώτιο, Ταξίδι στην άκρη της νύχτας, Φως τον Αύγουστο, Το πράσινο σπίτι, Ο δεύτερος θάνατος του Ραμόν Μερκαντέρ, Αμερικάνικο ειδύλλιο, Το σύνδρομο Πόρτνοϊ, Ο φύλακας στη σίκαλη, Ζωή – Οδηγίες χρήσεως, μαζί με δεκάδες άλλα…

Αγαπημένα σας διηγήματα
Σπάνιο να σου τύχει καλός άνθρωπος, της Φλάνερι Ο’Κόνορ.

Σας έχει γοητεύσει κάποιος σύγχρονος νέος έλληνας λογοτέχνης;
Η Ιωάννα Μπουραζοπούλου, με το υπέροχο Τι ειδε η γυναίκα του Λώτ;

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας;
Ο Δον Κιχώτης.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;
Μονάχα η ψυχανάλυση θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί οι ήρωες των βιβλίων μου ολοκληρώνουν τον κύκλο της ζωής τους μέσα σ’ αυτά. Παραδόξως, εξακολουθώ να βλέπω στον ύπνο μου, πού και πού, τον James Wright από το Γονίδιο της Αμφιβολίας. Κι αυτό συμβαίνει κάθε φορά που πέφτω να κοιμηθώ τον ύπνο του δικαίου, έχοντας γράψει μια δυο καλές σελίδες. Περιττό να αναφέρω ότι τον βλέπω να μου χαμογελάει με κατανόηση…

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;
Φυσικά. Ένα πανάλαφρο λάπτοπ είναι μια πολυτέλεια που επέτρεψα χωρίς δεύτερη σκέψη στον εαυτό μου.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;
Γράφω στον υπολογιστή. Στα αρχικά, ωστόσο, στάδια, καταφεύγω σε μικρά καλαίσθητα σημειωματάρια. Σπανίως ξαναδιαβάζω τις σημειώσεις αυτές. Ό,τι αξίζει να διασωθεί γαντζώνεται με τρόπο ανεξήγητο στη μνήμη.

Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;
Όταν γράφω, δεν ακούω μουσική. Είμαι φανατικός οπαδός της διατύπωσης του Κάφκα, για τον οποίο «ποτέ δεν ήταν αρκετή η νύχτα, ποτέ δεν ήταν αρκετή η σιωπή…» Το ίδιο κι όταν διαβάζω.
Επιτρέψτε μου να ξεφύγω και πάλι από την απαρίθμηση λέγοντάς σας πως στις ζόρικες στιγμές με συντροφεύουν τροβαδούροι σαν τον Μπομπ Ντίλαν, τον Τομ Γουέιτς, τον Βαν Μόρισον, τον Ντέιβιντ Μπόουι και τον Θανάση Παπακωνσταντίνου. Τις υπόλοιπες ώρες ακούω καλή μουσική…

Μια μικρή παρουσίαση/εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά [ή για όσα κρίνετε]. Είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε γράφοντας για το πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν. Τυγχάνει κάποιο περισσότερο αγαπημένο των άλλων;
Θα ήταν εξαιρετικά άστοργο εκ μέρους μου να κάνω τέτοιες διακρίσεις και μάλιστα δημοσίως. Κάθε βιβλίο μου έχει ξεχωριστή σημασία για μένα τον ίδιο. Ολοκλήρωσα τα διηγήματα της Ενοχής των υλικών ενώ εργαζόμουν σκληρά για τον επιούσιο, κι αυτό μου επέτρεψε να συντηρήσω την ψευδαίσθηση πως το γράψιμο ήταν για μένα ανάγκη και όχι καπρίτσιο. Με το πρώτο μου μυθιστόρημα, το Ο Ζίγκι απ’ τον Μάρφαν – Το ημερολόγιο ενός εξωγήινου, απέδειξα κάτι διόλου αυτονόητο στον εαυτό μου, ότι διέθετα δηλαδή την απαραίτητη αυτοπειθαρχία, ενώ ταυτοχρόνως ξεκαθάριζα τους προσωπικούς μου λογαριασμούς με τη θρυλική χώρα της παιδικής ηλικίας. Το γονίδιο της αμφιβολίας μου έδωσε τη βεβαιότητα πως όσα γράφω αφορούν και άλλους εκτός από τους γείτονες τους γνωστούς και τους φίλους. Την Αγιογραφία αναγκάστηκα να την ξαναγράψω σχεδόν εξαρχής, αναζητώντας τη σωστή γλώσσα για τον αφηγητή μου, διαδικασία που μου επέτρεψε να συνειδητοποιήσω τι θα πει να βουτάς στα βαθιά.

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;
Η Αγιογραφία είναι η εξομολόγηση ενός αγίου. Την τελευταία νύχτα της ζωής του, λίγο πριν τον λιντσάρουν εκείνοι που δυο μέρες πριν ζητούσαν την ευχή του, εξιστορεί όσα τον οδήγησαν ως εκεί στον άνθρωπο που το επόμενο πρωί θα κατηγορηθεί για τον φόνο του. Εξήντα τόσα χρόνια μετά από τη νύχτα αυτή, ο φερόμενος ως φονιάς του αγίου μας δίνει τη δική του μαρτυρία…

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Μόλις άφησα απ’ τα χέρια μου το συγκλονιστικό μυθιστόρημα του Βασίλη Γκουρογιάννη, Κόκκινο στην πράσινη γραμμή. Τόσο η σύλληψη όσο και η εκτέλεσή του, προκαλούν ρίγη γνήσιας αναγνωστικής συγκίνησης. Ένα σπάνιο βιβλίο!

Τι γράφετε τώρα;
Τα τελευταία πέντε χρόνια γράφω ένα μυθιστόρημα που τελειωμό δεν έχει… Και να σκεφτείτε πως δεν αρχίζω να γράφω αν δεν έχω το βιβλίο ολοκληρωμένο στο μυαλό μου…

Έχετε δημιουργήσει παιγνιώδη προσωπική ιστοσελίδα. Ποιες οι εμπειρίες σας από το ιστοσελιδοποιείν;
Η ιστοσελίδα δημιουργήθηκε με τη γενναιόδωρη συνδρομή ενός καλού φίλου. Όπως καταλαβαίνετε η εμπειρία μου ήταν μάλλον ξεκούραστη, οπότε συνιστώ σε όλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά μου…

Δημοσίευση και εδώ.