Γκράχαμ Σουίφτ, Εσαεί, εκδ. Εστία, 1999, μτφ. Αλέξης Εμμανουήλ, σ. 290, 294-295 (Graham Swift, Ever after, 1992).

Πόσες διαδρομές με ταξί; Πόσα σελίνια στο ταξίμετρο; Πόσα ταξίδια, τόσο σύντομα όλα, μέσα από τους έρημους δρόμους, μέσα από τις νυχτερινές, ντροπαλές ώρες του έρωτα, πριν καν τολμήσουμε να ξεστομίσομε τις μαγικές λέξεις; Ίσως η αγάπη να είναι περισσότερο από το άθροισμα δυο ανθρώπων. Ίσως η αγάπη να είναι ένα τρίτο πράγμα, που χορηγείται με τρόπο μυστηριώδη, πολύτιμο κι εύθραυστο, σαν κάποιο σπάνιο, ζεστό αβγό. Ευχόμασταν και φοβόμασταν να την επισπεύσουμε. Τη φροντίσαμε σαν επιμελείς θεματοφύλακες, περιμένοντας την ωρίμανση του φορτίου μας. Ο καιρός θα ερχόταν όταν (…) η στενόχωρη γεωγραφία των ζωών μας θα συστελλόταν στην εκστατική γεωγραφία ενός μοιρασμένου κρεβατιού (για ν’ ακριβολογούμε, ενός στρώματος στο πάτωμα).

Δεν παριστάνω τον επηρμένο, αλλά ξέρω τι σημαίνει, καθισμένος εδώ σε αυτό τον μισοσκότεινο κήπο, να μην είσαι βέβαιος για το ποιος είσαι. Λένε πως οι ηθοποιοί είναι αληθινά ακαθόριστοι, μισοσχηματισμένοι, άυλοι άνθρωποι. Πεισμωμένοι εξαιτίας της μη ικανοποιητικής αίσθησης ταυτότητας κι από μια έλλειψη προσωπικότητας, προσπαθούν να ανταπεξέλθουν παλεύοντας να γίνουν αυτοί οι άλλοι άνθρωποι. Όμως γιατί να μην αρχίσουμε από την άλλη υπόθεση; Πως δηλαδή οι ηθοποιοί έχουν περίσσευμα προσωπικότητας: γι’ αυτό τη σκορπάνε τριγύρω. Και γιατί να μην εκκινήσουμε από την υπόθεση – θα ήταν λογικό και δίκαιο και όμορφο, ακόμα κι αν ολοφάνερα δεν είναι έτσι – ότι η φύση έχει προικίσει τον καθένα μας με μια ισοδύναμη, καθορισμένη και επαρκή προσωπικότητα;

Στην Λένα Κιτσοπούλου

Το πρόβλημα με τη νεωτερικότητα είναι ότι οι ταυτότητες δεν είναι σταθερές, ότι το υποκείμενο συγκροτεί μόνο του την ταυτότητά του. Αλλά αυτό που επιλέγουμε ως «ταυτότητα» είναι ρευστό, αλλάζει με τη ροή των γεγονότων και αυτό είναι που μου φαίνεται πολύ ενδιαφέρον, λογοτεχνικά. Η πεζογραφία μου δεν εδράζεται στα ίδια τα γεγονότα, αλλά στις σκέψεις και στη συνείδηση των ηρώων μου που εξελίσσεται διαρκώς, κάτω από την επίδραση των γεγονότων. Ό,τι νομίζουμε ότι είμαστε δεν μένει το ίδιο. Το μόνο που μένει είναι η εκ των υστέρων αφήγηση των γεγονότων. Στην ταινία Στο πέρασμα του χρόνου του Βιμ Βέντερς, που ο τίτλος της ήταν προμετωπίδα στο πρώτο μου βιβλίο, ο πρωταγωνιστής λέει: “ich bin mein gesicht” («είμαι η ιστορία μου»).

Μνήμη Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη.