Οι φίλοι μας, το δεύτερο μας βλέμμα

«Πέρα από τον φράχτη, σε μια γωνιά του λιβαδιού, η Λία έψαχνε να βρει ένα κατοικίδιο…»: για άλλη μια φορά η αρχή ενός παραμυθιού που καλλιεργεί την προσμονή μιας ιστορίας, η κλήση της ανυπομονησίας, η πόρτα που ανοίγει στην περιπέτεια της κάθε ημέρας που πάντα θα συνδέεται με την έξοδο του παιδιού από το σπίτι. Αυτή τη φορά η ηρωίδα ετοιμάζεται η ίδια να προ(σ)καλέσει τις περιπέτειές της: βγαίνει να αναζητήσει ένα ζωάκι αλλά όχι όποιο κι όποιο· θέλει έναν φίλο ακριβώς για να την συνοδεύει σε αυτές! Στην άλλη άκρη του λιβαδιού ένα λιοντάρι ψάχνει κι αυτό τον δικό του «κατοικίδιο» σύντροφο για τις δικές του περιπλανήσεις. Και αρχίζουν το ψάξιμο στα πρασινοκίτρινα λιβάδια και στην γύρω φύση όπου κρύβονται δεκάδες μικρά ζωάκια (που αποκαλύπτονται και σ’ εμάς σιγά σιγά), τα οποία όμως, για κάποιο λόγο, δεν είναι αυτά που θα ήθελαν.

Μπορεί Λία και λιοντάρι να βρίσκονται στις απέναντι άκρες των σελίδων, όμως το μυριζόμαστε πως θα βρεθούν ενώπιος ενωπίω και η στιγμή της συνάντησης και των αμοιβαίων έκπληκτων βλεμμάτων αποδίδεται περίφημα. Φυσικά στο φλέγον ζήτημα ποιος θα γίνει το κατοικίδιο τίνος υπάρχει πλήρης διαφωνία. Η Λία εκθέτει τα επιχειρήματά της -θα του μαθαίνει κόλπα, θα ζουν περιπέτειες μαζί- αλλά και το λιοντάρι αντιπαρατάσσει τα δικά του: θέλει να ζήσει τις δικές του περιπέτειες, έχει τα δικά του όνειρα. Κι όταν η Λία το ρωτά σε τι είδους περιπέτειες αναφέρεται, ο λιοντάρι της δίνει την ουσία τους: δεν τις γνωρίζει ακόμα γιατί μια καλή περιπέτεια είναι πάντα μια έκπληξη!

Αυτό ήταν, λοιπόν, θα συνεχίσει ο καθένας μόνος του; Όχι, προς το παρόν δεν αποχωρίζονται και προχωρούν διστακτικά αλλά μαζί. Η Λία φοβάται να χωθεί μέσα στα πολύ ψηλά χόρτα και το λιοντάρι την καταλαβαίνει· όχι μόνο δεν την κοροϊδεύει αλλά βρίσκει κι αυτό μια πρόφαση να μείνει πίσω. Μπαίνουν όμως παρέα από άλλο σημείο στη βαθιά βλάστηση και ανακαλύπτουν βατόμουρα, μανιτάρια, αρχαία φυτά. Λίγο αργότερα το λιοντάρι εμφανώς φοβάται την βροχή και τις αστραπές αλλά δεν το παραδέχεται και η Λία του κρατά την πατούσα του και του προτείνει να φανταστούν πως βρίσκονται σε ένα πάρτι. Και το τέλος της καταιγίδας τους αποκαλύπτει ένα λαμπερό και πολύχρωμο λιβάδι, ενώ η επιστροφή στα σπίτια τους δεν σημαίνει το τέλος της περιπέτειας γιατί είναι γεμάτη με το υπέροχο θέαμα της φύσης που ζωντανεύει. Τώρα, τι σκέφτεστε, θα ξαναβρεθούν ή δεν θα ξαναβρεθούν μαζί η Λία και το λιοντάρι;

Ολόκληρη η «ιστορία» ξετυλίγεται κυρίως με την εικονογράφηση που πάντα έχει την δική της γλώσσα, σε σημείο να μη χρειάζονται πολλές λέξεις. Και είναι μια ιστορία που υμνεί την φιλία ακριβώς όπως θα έπρεπε να είναι, αυτήν που μας παίρνει από την ατομική θέαση του κόσμου και μας ανοίγει την ματιά, δίνοντάς μας ένα δεύτερο βλέμμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Λία προσπαθεί να δει τον κόσμο από την θέση του λιονταριού δοκιμάζοντας ακόμα και τα γιγαντιαία του βήματα ή την  είσοδο του μέσα στο ψηλό γρασίδι.

Αλλά και σε γενικότερο πλαίσιο, η ζωή που την μοιράζεται κανείς επιφυλάσσει πάντα περισσότερα δώρα. Οι δυο φίλοι «αντιλαμβάνονται» τους κοινούς τους φόβους, μαθαίνουν να εμπιστεύονται και να κατανοούν ο ένας τον άλλον, αφήνονται μαζί στην ομορφιά της φύσης. Όσο για την αρχική τους διαφωνία, δεν λύνεται αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία επειδή η φιλία δεν μπορεί να μην συμπεριλαμβάνει τις διαφωνίες, την αντιπαράθεση, τον συμβιβασμό, την εύρεση των κοινών στοιχείων. Η Λία και το λιοντάρι μπορούν να παραμένουν ο εαυτός τους αλλά και να αποδέχονται πως και οι άλλοι θα παραμείνουν ο εαυτός τους, και αυτό όχι μόνο δεν χαλάει αλλά αποτελεί και την βάση της φιλίας.

Συγγραφέας και εικονογράφος, ο Λονδρέζος Al Rodin, εδώ ζωγραφίζει «ελαιογραφίες» με εμφανή ιμπρεσιονιστικά στοιχεία και επιλέγει εκτυφλωτικά και έντονα χρώματα, τα οποία όμως αποδίδουν απολύτως φυσικές εικόνες και δεν έχουν καμία «τεχνητή» χροιά. Ειδικά για εμάς που απορούμε γιατί λείπει τόσο πολύ το έντονο κίτρινο και όλες του οι αποχρώσεις από τα παιδικά βιβλία σήμερα, εδώ αποζημιωνόμαστε και με το παραπάνω.

Εκδ. Παπαδόπουλος, 2023, μτφ. Αιμιλία Γιασεμή, σελ. 40 [An adventure for Lia and lion, 2023]

Ηλικίες: 3-6

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

Η δύναμη μέσα μας

Τώρα μπαίνουμε βαθιά στη φύση, στην ανεξάντλητη τοπογραφία της  βορειοευρωπαϊκής εκδοχής της, καθώς η συγγραφέας και εικονογράφος Σάντρα Ντίκμαν γεννήθηκε στον Βόρεια Γερμανία, δημιουργούσε επί εικοσαετία στο Λονδίνο και τώρα ζει στον Εθνικό Δρυμό Peak District μεταξύ Σέφιλντ και Μάντσεστερ. Έτσι, λοιπόν, εξηγείται όλη αυτή η εικονοπλασία της φύσης, σε χρώματα όλων των αποχρώσεων αλλά κυρίως του χρυσού, του καφέ και του πράσινου. Παρόμοιο είναι και το περιβάλλον μιας οικογένειας αρκούδων, που περιλαμβάνει μια σοφή και τρυφερή μαμά, την Φωτεινή και τρία αρκουδάκια, την γενναία Αστραπή, τον παρατηρητικό Αστέρη και τον μικρότερο όλων, που δεν έχει βρει το όνομά του … γιατί στέκει αμήχανος στην άκρη και του λείπει το θάρρος, η τόλμη και όπως αλλιώς ονομάζεται εκείνη η ενέργεια που ωθεί ένα μικράκι να δοκιμάζει και να δοκιμάζεται. Δεν χορεύει μαζί με την οικογένειά του γιατί ξέρει πως δεν χορεύει καλά. Δεν τολμάει να ανέβει ψηλά στα δέντρα, φοβάται να πιάσει τα ψάρια μέσα στα ορμητικά νερά του ποταμού, μερικές φορές δεν νοιώθει ούτε ως ένας αρκούδος. Έρχεται όμως ένα βράδυ όπου κάπου έξω κυκλοφορεί η μαγεία που κρύβεται μέσα στη μέρα, γιατί πάντα φτάνει μια μαγική στιγμή που μας επισκέπτεται αν είμαστε ανοιχτοί να την καλοδεχτούμε, και τότε κάτι αλλάζει. Ένα μεγάλο πουλί έρχεται από ψηλά και του δίνει ένα «μαγικό φτερό».

Το αρκουδάκι νοιώθει έναν περίεργο ησυχασμό και κοιμάται γαλήνια. Κάποια αδιόρατη αλλαγή είναι αισθητή από το επόμενο πρωινό. Οι σκιές του δάσους εξαφανίζονται, το σώμα του αφήνεται στο χορό. Το πορτοκαλοκόκκινο φτερό μεγαλώνει στα πόδια του, τυλίγεται κάτω από το δέντρο σαν στρώμα για να τον προστατεύσει όταν θα ανέβει να δει επιτέλους τα κοράκια, γίνεται βάρκα για να πλεύσουν μαζί  στα ποταμίσια νερά. Και όταν εκεί βρίσκεται ένας παγιδευμένος λαγός, ο μικρός αρκούδος δεν θα το σκεφτεί στιγμή να βουτήξει να τον σώσει. Αλλά πάνω που πάει να του εξηγήσει πως τόλμησε χάρη στο μαγικό φτερό του, αυτό έχει κάνει… φτερά. Πώς να το είχε κρατήσει όταν ορμούσε για την σωτηρία του;

Ο μικρός αρκούδος κάνει αντίστροφα την διαδρομή για να το βρει, ρωτά όλα τα ζώα που συνάντησε στο πέρασμά του, το αναζητά στα δέντρα, ψάχνει παντού αλλά μάταια. Δάκρυα, απογοήτευση, συντριβή. Όμως η μαμά του είναι κάπου κοντά και το περιμένει για να του προσφέρει μια άλλη εκδοχή: Μερικές φορές, όταν κάτι δεν τω χρειαζόμαστε πια, το ξεχνάμε όσο χρειάζεται για να εξαφανιστεί. Του εξηγεί πως έχει πλέον κάνει το μεγάλο βήμα και μπορεί χωρίς αυτό· πως η καλοσύνη του έλαμψε σαν σπίθα και του χάρισε το όνομα και την ταυτότητα. Ο Σπίθας κοιμάται ήσυχος και ανυπόμονος για τον κόσμο που τον περιμένει για εξερεύνηση από το επόμενο πρωί. Όσο για το φτερό, ταξιδεύει μαζί με το φως του να δώσει δύναμη σε όσα άλλα πλάσματα το έχουν ανάγκη.

Υπάρχει λοιπόν πάντα μια στιγμή, μια αφορμή, μια λάμψη, ένα βήμα, μια ιδέα, κάτι τόσο μικρό αλλά τόσο μεγάλο, που μας δίνει την πολύτιμη ώθηση προς τα εμπρός, προς την τόλμη, το θάρρος, την προσπάθεια που αποτελεί το μισό των πάντων. Τότε ανακαλύπτουμε πως οι δυνάμεις που κρύβουμε εντός μας βρίσκονταν πάντα εκεί αλλά έβρισκαν κλειστές πόρτες εξαιτίας του φόβου, της ντροπής ή της έλλειψης ενθάρρυνσης. Ακόμα κι αν δεν έρθει από κάποιο βουνό ένα λαμπερό πουλί να μας δώσει το μαγικό φτερό, σίγουρα υπάρχει κάπου κοντά μας αν όχι μέσα μας!

Εκδ. Ψυχογιός, 2023, μτφ. Αντώνης Παπαθεοδούλου, σελ. 32 [Sandra Dieckmann, The magic feather, 2022].

Ιστοσελίδα της συγγραφέως: εδώ.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.