Όλοι ταξιδιώτες είμαστε/Στην ερημιά αυτού του κόσμου/Και το πιο πολύτιμο που βρίσκουμε/Στα ταξίδια μας/είναι ένας ειλικρινής φίλος.

… έγραφε ο συγγραφέας και περιηγητής Robert Louis Stevenson, που έγινε για πρώτη φορά γνωστός με τις … ταξιδιωτικές του εντυπώσεις. Πρόκειται για απόσπασμα από ποίημα πάνω σε πλακέτα προορισμένη να αναρτηθεί στον τοίχο και το οποίο μεταφράζεται εδώ μαζί με το Ρέκβιεμ του και άλλα τρία ποιήματα ισάριθμων ποιητών άλλων κόσμων και εποχών: των Sir Walter Scott, Leigh Hunt και Robert Herrick, σε εισαγωγή και μετάφραση Έλλης Συναδινού. Το περιοδικό όπως πάντα μετατρέπεται και σε κιβωτό σύγχρονης ελληνικής ποίησης· τις ποιητικές τους καταθέσεις αυτή τη φορά εναποθέτουν οι Γ. Αλισάνογλου, Γ. Βουρλάκος, Τ. Γαλάτης, Β. Γερόκωστα, Π. Γκολίτσης, Β. Ιωαννίδης, Ι. Καραγιάννη, Α. Καρακόκκινος, Μ. Καρδάτου, Κ. Καριζώνη, Ε. Κορνέτη, Γ. Κούκιος, Α. Κουτροκόη, Χ. Κουτσουμπέλη, Χ. Κρεμνιώτης, Σ. Λαμπαδάρη, Α. Λυμπέρη, Κ. Μανωλοπούλου, Σ. Μαφρέδας, Α. Μπακονίκα, Τ. Νικηφόρου, Ε. Παπαδοπούλου, Σ. Παστάκας, Λ.Δ. Παπαδάκης, Γ. Παπαναστασόπουλος, Κ. Ριζάκης, Α. Σιδέρης, Ε. Συναδινού και Μ. Τόκα Καραχάλιου.

Μια μεγάλη ενότητα του τεύχους που τιτλοφορείται «Ασκήσεις Γραφής» αφιερώνεται σε κείμενα γραμμένα από γυναίκες της Ομάδας Γονέων του Κέντρου Πρόληψης στον ΟΚΑΝΑ της Λάρισας. Η αμιγής γυναικεία αυτή ομάδα με την καθοδήγηση και τον συντονισμό της Ειρήνης Κουφάκη και της Κικής Τσιάτα μετεξελίχθηκε σε Ομάδα Γραφής και εν συνεχεία σε Ομάδα Θεάτρου. Το περιοδικό εκτίμησε το απαραίτητο της παροχής βήματος σ’ εκείνους που τολμούν κι ανοίγουν τα θυρόφυλλα της ψυχής τους στη δημόσια θέαση, όσο μάλλον όταν στα γραπτά τους, καίτοι πρωτόλεια, διακρίνονται αρετές της γραφής και, κυρίως, έχουν κάτι να πουν στον αναγνώστη. Γράφουν λοιπόν οι Μ. Γκουντέλου, Σ. Καΐπη, Β. Μαγουλιώτου, Ν. Παπακωνσταντίνου, Ε. Σπανού, Ι. Τούνη, Κ. Τσιάτα, Α. Τσοάκη, Μ. Χαχαμίδου, Β. Ψαριανού.

Το γράμμα της σύνταξης εστιάζει στην ευρεία ανάδραση και τα μηνύματα ενθάρρυνσης για την συνέχιση του έργου του περιοδικού, παρά τα προβλήματα, και καθιερώνει τη στήλη «Παρελθόντων αιώνων» με αναδημοσίευση κειμένων για τη Φωκίδα και τη Βοιωτία άλλων καιρών, καθώς και την εικονογράφηση κάθε τεύχους από έναν εικαστικό, με πρώτη δημιουργό την Μαργαρίτα Βασιλάκου. Στο διήγημα: Α. Βαναργιώτης, Μ. Κουγιουμτζή, Φ. Λαμπελέ, Χ. Ξυλινά, Τ. Οικονόμου και Χ. Ψαρράς, σε αυτοβιογραφικό αφήγημα η Ε. Κεχαγιά – Μιχαηλάρη (Μια Επονίτισσα 84 ετών θυμάται) και στο δοκίμιο η Β. Καμπατζά και Φ. Πιομπίνος. Η πρώτη εξετάζει την σχέση αλληλεπίδρασης Φύσης και Ανθρώπου στο ατμοσφαιρικό έργο του Δημοσθένη Βουτυρά και ο δεύτερος την μέσω της τέχνης διαφορετική πνευματική οπτική Ελλάδας και Δύσης.

Και αντιγράφω στο τετράδιο με τα αγαπημένα ποιήματα δυο που μοιάζουν απόλυτα αρχαία και σύγχρονα μαζί, προερχόμενα από δυο εποχές που δεν θα μπορούσαν να είναι μακρύτερα η μια από την άλλη:

Αποστηθίσαμε όλους τους χρησμούς/νάχει το παραμιλητό στον ύπνο μας μια συνοχή/απ’ την αμφίστομη ρομφαία των θεών/το μέλλον να γλυτώσει //Σ’ ένα μαντείο, πάντοτε η προσφυγή μας//Με την ψυχή μας θέλησες να διαπραγματευτείς/μεταρρυθμίσεις και συγχωροχάρτια/αναστηλώσεις πόλεων και ερώτων/Δρασκελίσαμε τα γκρεμισμένα τείχη – κατάλυση συμβόλων μιας κυριακάτικης εξουσίας/και ήρθαμε σε άλλες εποχές· μα εσύ δεν είχες εγκαύματα λέξεων στο κορμί/οράματα με ίχνη απελπισίας,/η μάσκα του προσώπου σου δίαυλος κρυφός των εποχών.[…] [Στέλιος Θ. Μαφρέδας – Οι χρησμοί που αποστηθίσαμε (απόσπασμα)]

Η Τζένη με φίλησε όταν συναντηθήκαμε, /Μ’ έναν πήδο ορμώντας απ’ το κάθισμά της·/Χρόνε, κλέφτη εσύ, που σ’ αρέσει να καταχωρείς/Γλυκές στιγμές στη λίστα σου, κι αυτό να βάλεις!/Πως είμαι κουρασμένος πες, πως είμαι λυπημένος,/Πως η υγεία και ο πλούτος με ξεχάσανε,/Πως γερνάω πες, μα να προσθέσεις·/Η Τζένη με φίλησε. [Leigh Hunt, Η Τζένη με φίλησε].

Αύριο το τεύχος 63-64, χωρίς να ξεχνάμε το 61-62 που θα ακολουθήσει λίγο αργότερα.  Στις εικόνες: δυο έργα της εικαστικού του τεύχους Μαργαρίτας Βασιλάκου και ο Robert Louis Stevenson από τον Joe Kubert.

Εγχείρημα λόγου, τέχνης και λοιπής φαντασίας

Να είσαι ποιητής σημαίνει να είσαι πιο ψηλά/Από τους ανθρώπους! Να δαγκώνεις σαν να φιλάς!/Να είσαι ένας ζητιάνος κι όμως να δίνεις απλόχερα/Σαν βασιλιάς στο Βασίλειο το Εδώ και του Επέκεινα Πόνου // Να έχεις χίλιες επιθυμίες στο απόγειό τους/Κι όμως να μην ξέρεις τι ακριβώς επιθυμείς!/[…]

… έγραφε στο ποίημα Να είσαι ποιητής η Φλορμπέλα Εσπάνκα (Florbela Espanca, 1894 – 1930), μια από τις σημαντικές ποιήτριες της Πορτογαλίας, που αυτοκτόνησε την ημέρα των 36^ωνγενεθλίων της, μετά από τρεις γάμους και δυο απόπειρες αυτοκτονίας. Το τεύχος μάς δωρίζει σε εισαγωγή και μετάφραση Αρετής Κελερμένου μια δίγλωσση έκθεση (πρωτότυπο και μετάφραση) τεσσάρων ποιημάτων της ερωτικότατης και υπερευαίσθητης ποιήτριας που δεν συνδέθηκε με κάποιο συγκεκριμένο λογοτεχνικό κίνημα παρά έμεινε κοντά στον νεορομαντισμό και την τεχνική των σοννέτων του Antero de Quental και του φημισμένου Camōes.

Ένα ενδιαφέρον κείμενο από τον Λ.Δ. Παπαδάκη αφορά την μοναδική συνάντηση του εξαντλημένου από την ασθένεια Κ.Π. Καβάφη και του Πατριάρχη Αλεξανδρείας Μελέτιου Μεταξάκη στο διαμέρισμα του ποιητή στη φτωχική υποφωτισμένη γειτονιά του με τα κακόφημα σπίτια. Στο ισόγειο στεγαζόταν ένας οίκος ανοχής, δυο στενά πιο κάτω ο ναός του Αγίου Σάββα που έφερνε τον ήχο από τις ψαλμωδίες και την μυρωδιά του λιβανιού. Κάτω το μπορντέλο φροντίζει για τη σάρκα· εκεί είναι η εκκλησία που δίνει άφεση στην αμαρτία κι απέναντι είναι το νοσοκομείο όπου πεθαίνουμε, ξεναγούσε τους επισκέπτες του ο τελευταίος Αλεξανδρινός. Πού θα μπορούσα να ζούσα καλύτερα;

Μεταξύ των μελετημάτων, «η μεταφυσική του Τσέχωφ (με αφετηρία το διήγημα «Θάλαμος Νο 6)»  από τον Δ.Χ. Μποσινάκη με ενέπνευσε να ξαναδιαβάσω το εξαιρετικό κείμενο. Ο μελετητής μας θυμίζει την τσεχωφική «ήρεμη» περιγραφή της φθοράς και της κατάπτωσης που ακολουθεί την ματαίωση των ανθρώπινων προσδοκιών, σε τέτοιο σημείο που και οι υγιείς φθείρονται, ασυλοποιούνται και καταλήγουν κι αυτοί να γίνουν τρόφιμοι του ασύλου, όπως ο Διευθυντής του Νοσοκομείο γιατρός Αντρέι Εφίμιτς Ράγκιν. Στη θεατρική ενότητα εκδίδεται το έργο Παλαμήδης από την Θάλεια Αργυρού. Στο εισαγωγικό της σημείωμα η συγγραφέας αναρωτιέται γιατί όλοι γνωρίζουμε τον πολυμήχανο Οδυσσέα και όχι τον σοφό Παλαμήδη και γιατί απουσιάζει ο Παλαμήδης από την Ιλιάδα του Ομήρου. Το κενό ήρθε να αναπληρώσει η παρουσία του και στους τρεις τραγικούς που έγραψαν ο καθένας τους τραγωδία με τίτλο Παλαμήδης, με διάσωση ελάχιστων στίχους, που ενσωματώνονται στο έργο της καθώς και μέρη από την Παλαμήδους Απολογία του Γοργία.

Το 1988 στον Κόλπο της Αντίκυρας Βοιωτίας, στα Άσπρα Σπίτια της Παραλίας Διστόμου, στην εργατούπολη που χτίστηκε και κατοικήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1960 από τους εργαζόμενους στο εργοστάσιο παραγωγής αλουμινίου, μια παρέα ανθρώπων του βιομηχανικού τοπίου αποφασίσαμε και εκδώσαμε το περιοδικό Εμβόλιμον κάνει τον απολογισμό του είκοσι δύο χρόνια μετά σ’ ένα σύντομο σημείωμα που σηματοδοτεί την ενηλικίωση δημιουργών και δημιουργήματος και ανησυχεί για τα συνακόλουθα ενδεχόμενα που ευτυχώς αποφεύχθηκαν. Περισσότερα για την έκδοση της μοναδικής περίπτωσης του Εμβόλιμου βλ. εδώ.

Στην ποίηση οι Ν. Καντά, Α. Κελερμένου, Κ. Κούσουλα, Χ. Κουτσουμπέλη, Ν. Μάτσης, Σ.Θ. Μαφρέδας, Γ. Μπαζούκης. Γ.Δ. Μπίμης, Ν. Μυλόπουλος, Λ.Δ. Παπαδάκης, Ε. Παρασκευοπούλου, Α. Πετρινόλη, Κ. Ριζάκης, Γ. Τσιρώνης, Σ. Τσιώρος, Λ. Χαλκιαδάκη, Α. Χάνδρας. Στα διηγήματα: Α. Δεσύλλας, Χ. Λιόλιος, Δ. Μαγουλιώτης, Χ. Ξυλινά.

Στις εικόνες: υδατογραφία της Anna Boghiguian για το διαμέρισμα του Καβάφη, FlorbelaEspanca, Γιώργος Χ. Θεοχάρης.  Αύριο το 60ό τεύχος.