Γιώργος Παλούμπης – ΠΑΚΜΑΝ

Καλλιτεχνικός Οργανισμός Coyot
Θέατρο Χώρα – Σκηνή Μικρή Χώρα

Κόκκινοι και Πράσινοι στο Πέναλτυ, επαρχιακά ζεϊμπέκικα και τσιφτετέλια στο Επείγον, φυλακισμένοι και έμποροι ναρκωτικών στο Νο 44…και η ανελέητη (ενίοτε και σπαρταριστή) θεατρογράφηση του σήμερα από τον Γιώργο Παλούμπη (που έχει σκηνοθετήσει από Σέπαρντ και Πίντερ ως Τερζάκη και Κεχαΐδη) συνεχίζεται. Τώρα το στόχαστρο διευρύνεται ακόμα περισσότερο: σειρά έχουν οι 30, 30+. To ΠΑΚΜΑΝ γράφτηκε και σκηνοθετήθηκε αποκλειστικά στη διάρκεια των προβών, εφόσον ο συγγραφέας ακολούθησε την προσωπική του μέθοδο: έγραψε μόνο την αρχή, κι άφησε τους ηθοποιούς να πάνε προς τη συνέχεια και το τέλος αυτοσχεδιάζοντας. Όμως ήταν ακριβώς οι αντιδράσεις του καθενός με βάση τα προβλήματα και τις παθογένειες της ζωής τους που έβγαλαν το έργο.

Παρακολουθούμε στη σκηνή ταυτόχρονα τρία διαμερίσματα, όχι μόνο σε χωριστές πράξεις αλλά και ταυτόχρονα, εύρημα ομολογουμένως εξαιρετικά ενδιαφέρον, καθώς τα τεκταινόμενα στο ένα μπορεί να συμπληρώνουν ή να αντιτίθενται με του άλλου, ακόμα κι όταν τα πρόσωπα συνδιαλέγονται τηλεφωνικώς ή απλώς υπάρχουν, δείχνοντας παραλληλίες και χάσματα. Στο πρώτο σπίτι το ζεύγος είναι λαμπερό και αξιοζήλευτο, μόνο που το κινητό τους αποτελεί πλέον προέκταση του χεριού, οι διαφορές στην περί ζωής άποψη ανεβαίνουν αργά στην επιφάνεια, και η αίγλη του free attitude που τους καλύπτει σιγά σιγά διατρυπάται από τα καθοριστικά μυστικά που κρύβει ο ένας απ’ τον άλλον. Άλλοι δυο άνθρωποι πηγαινοέρχονται στο διαμέρισμα: η αδελφή της γυναίκας κι ένας φίλος του άντρα, υποτιθέμενα ιδιόρρυθμοι, αλλά όχι περισσότερο χαμένοι από το φωτεινό ζεύγος, που τους βλέπει ως πρόχειρο πεδίο πειραματισμού εφόσον έχουν επιλέξει το μοντέλο της μοναξιάς. Παραδόξως όταν μιλάνε οι «περίεργοι», αποστομώνονται «οι κανονικοί».

Εδώ έχουμε ένα έργο που δεν είναι έργο, αλλά η πραγματικότητα. Ο θεατής δεν σκέφτεται ούτε στιγμή πως παρακολουθεί γραμμένο κείμενο – μάλλον του έχει ανοιχτεί ένα παράθυρο στα 3 σπίτια. Μιλάμε για τον πλέον άμεσο ρεαλισμό και καθώς όλα αυτά συμβαίνουν τώρα, τα στόματα περνάνε όλες οι έννοιες του κυριολεκτικού σήμερα: απολύσεις, επαγγελματικοί ανταγωνισμοί, Χαρδαβέλλας, μεσημεριανάδικα, πιστωτικές, δόσεις, facebook. Ήχοι κινητών, κοινωνικές υποχρεώσεις, άγχος κι ο καθένας με το κρυφό του κόλλημα. Πώς άραγε είναι ο «κανονικός άνθρωπος»; Να το ψάξουμε στο Google. Παραδόξως τόσο άμεσα παροντικά έργα αποτελούν την εξαίρεση κι όχι τον κανόνα στη σύγχρονη ελληνική θεατρογραφία.

Ο νεοέλλην τριαντάρης (plus) υποτιμά το παρόν, βλέπει το μέλλον σα μαύρη τρύπα, θέλει να ξεχάσει το παρελθόν, συνεπώς πού βρίσκεται η ζωή του και πού πατάει; Σε μια αενάως επαναληπτική φάση όπου όλοι ζουν τα ίδια αλλά τους χωρίζουν χάη; «Όλες οι (πολυάριθμες ομολογουμένως) συνταρακτικές ιστορίες σήμερα είναι μάλλον οι εξαιρέσεις σε μια επαναλαμβανόμενη καθημερινότητα όπου τα πάντα τρέχουν χωρίς να έχουν καμιά ιδιαίτερη σημασία» γράφει ο δημιουργός στο πρόγραμμα της παράστασης. Όταν βγουν στην επιφάνεια οι επιθυμίες του καθενός, οι ασυμβατότητες είναι απόλυτες. Κι όχι μόνο: «η πραγματικότητα του καθένα είναι εντελώς διαφορετική από του διπλανού του. Ως εκ τούτου οι πραγματικότητες όλων μας διαρκώς συγκρούονται με των υπόλοιπων. Είναι αναπόφευκτο».

Ιδού το διάγραμμα της φθίνουσας αριθμητικής: 4 άνθρωποι, 3 διαμερίσματα, 2 οπτικές, 1 σύμπτωση – και 0 συνεννόηση. Άραγε ποια είναι τα δικά μας και τα δικά σας ΠΑΚΜΑΝ που τρώνε αργά αλλά σίγουρα την καθημερινή μας ζωή;

Κείμενο – σκηνοθ.: Γιώργος Παλούμπης, Σκην.-κοστ.: Λουκία Μινέτου, φωτ.: Βασίλης Κλωτσοτήρας. Παίζουν: Mάνος Κανναβός, Θάνος Αλεξίου, Εκάβη Ντούμα, Ειρήνη Μαργαρίτη. / Τετ. – Σαβ.: 21.00, Κυρ. 19.00/ 87΄/Αμοργού 18-20, Κυψέλη/www.choratheater.gr, http://www.coyot.gr.

Πρώτη δημοσίευση: εδώ.

Ερίκ Βεστφάλ – Εσύ και τα σύννεφά σου

 

Αγγέλων Βήμα

Η συνείδηση που μας έδωσαν κυλάει στο πετσί μας σαν καυστικό δηλητήριο.

Η «περι-γραφή» της ψυχοπάθειας και της τρέλας έχει σαφώς διαγράψει πολλαπλές τροχιές στην λογοτεχνική – θεατρική σφαίρα, σε σημείο να αντιμετωπίζει, πλέον, ως θέμα, συγκρίσεις και κορεσμούς. Όμως υπάρχουν πάντα χαραμάδες για νέους φωτισμούς στο σκοτεινό της κόσμο και πίσω από μια ακόμα στήθηκε ο Westphal: την οικιακή της περίφραξη, την προστασία του «συννεφιασμένου» από ένα αγαπημένο πρόσωπο, την αφοσίωση σε μια τραυματισμένη ψυχή (που βγάζει σύνολο δύο τραυματισμένες ψυχές) με κάθε τίμημα. Εν τέλει την επιθυμία για όσο το δυνατό πιο «κανονική» ζωή, που όμως κόβεται βίαια από τα τρομερά κεραυνοειδή ξεσπάσματα της ασθένειας.

Δυο ώριμες αδελφές ζουν απομονωμένες, σχεδόν έγκλειστες στο πατρικό σπίτι. Στα πρώτα λεπτά παρακολουθούμε την μικρότερη Αντέλα να επιστρέφει σπίτι απ’ τα ψώνια, μεταφέροντας στην Ερνεστίνα τα φευγαλέα «νέα» του έξω κόσμου. Εκείνη χαράζει την πραγματικότητα με έξυπνες, κοφτερές φράσεις. Ακόμα κι όταν αναφέρεται στο μυθιστόρημα που διαβάζει: Αν ο ήρωας δεν ξέρει τι θέλει, πώς εγώ να βγάλω συμπέρασμα; Μοναδική τους κοινωνική επαφή και φίλος του αποθανόντος ζωολόγου πατρός (που όσο ζούσε κανόνιζε τα πάντα αλλά απέφευγε το ουσιώδες) είναι ο Ζομπρόβιτς, που σταδιακά αντιλαμβανόμαστε πως προμηθεύει κάθε φορά την Ερνεστίνα με έναν πίθηκο από τα εργαστήριά του. Εξίσου κλιμακωτά αποκαλύπτεται η ζοφερή οικιακή συνθήκη: η διασαλευμένη αδελφή (που όμως έχει διαλείψεις εκπληκτικής διαύγειας, ή μήπως συμβαίνει το αντίστροφο;) χρησιμοποιεί το άτυχο ζώο για να ασκεί εξουσία και όταν εκείνο δεν υπακούσει ξεσπάει πάνω του μοιραία και μέχρι να πάρει σειρά ο επόμενος. Όταν όμως σταματήσει η ενοχική τροφοδοσία, τότε ένας ανυποψίαστος περιοδεύων πλασιέ κινδυνεύει να βρεθεί στη θέση τους.

Με τα ίδια κρίσιμα εκρήγματα χαρακώνεται και η σχέση των δύο γυναικών. Για την Αντέλα η Ερνεστίνα υπήρξε το μόνο σημαντικό πράγμα της ζωής της. Απαρνήθηκε τα πάντα για να βρίσκεται δίπλα της κι έμεινε κι εκείνη αφίλητη, αχάιδευτη, αφλέρτιστη, αταξίδευτη και ανεπάγγελτη. «Αγία της μοναξιάς» που δεν επιθυμεί επιβεβαίωση, αλλά ούτε και τις ανελέητες ειρωνείες και την σκληρότητα με την οποία την διαποτίζει στις κρίσεις της. «Ιδού η θυσιαζόμενη Αντέλα, άξια του παραδείσου ή ένας ακόμα ρόλος για να γεμίσει η ζωή της» λέει η μία, «Μήπως η χαριτωμένη τρέλα σου είναι πλαστή, ένα παιχνίδι, μια μάσκα;» απαντά η άλλη, σε μια αντίστροφη Baby Jane σχέση, όπου οι δυο πρωταγωνίστριες ηθοποιούν ιδανικά.

Η τρίτη κατά σειρά παραγωγή του σχήματος «Αγγέλων Βήμα» αποτελεί ένα ακόμη δύσκολο εγχείρημα: ένα κείμενο σκληρό από τη μία, ποιητικό από την άλλη, δραματικό από την τρίτη, ανέλπιστα κωμικό σε σημεία, σαν κλινικό πείραμα με ανθρώπους ενίοτε, σαν παιδικό παιχνίδι ακόμα, τρομακτικό στο βάθος του, κι ας μένει η εφιαλτική κάμαρα των πιθήκων κλειστή στην άκρη της σκηνής, κι ας ανάβουν τα φώτα μόνο όταν η βία έχει ήδη ξεσπάσει και δεν διακρίνεται τίποτα, γιατί όταν έρχονται τα σύννεφα, η καταιγίδα συχνά είναι βουβή και αξέσπαστη, αλλά πάντα τραγική. Γιατί σε τέτοιες βαθύτατα αιμοδεσμικές σχέσεις, η αγάπη γίνεται σαρκοφάγα και η όποια αυτοθυσιαζόμενη ύπαρξη κινδυνεύει να βρεθεί στη θέση του πειραματόζωου.

Σκηνοθ. – σκην. – κοστ.: Κοραής Δαμάτης, μτφ.: Χαρά Μπακονικόλα, μουσ.: Χρίστος Θεοδώρου. Παίζουν: Αντιγόνη Βαλάκου, Σμαράγδα Σμυρναίου, Αντώνης Θεοδωρακόπουλος, Δημήτρης Μπικηρόπουλος. / Αγγέλων Βήμα, Σατωβριάνδου 36, Ομόνοια /Τετ. και Κυρ.: 19:15, Πέμ. – Παρ.: 21:15, Σάβ. 18:15 και 21:15.

[Éric Westphal – Toi et tes nuages, 1969] 

Πρώτη δημοσίευση: www.mic.gr