Τι μπορούν να μας πουν, λοιπόν, οι διάφοροι ονειροκρίτες / οι μελετητές των ονειρικών ενδείξεων και των οιωνών, /οι γιατροί με τα ντιβάνια της ψυχανάλυσης – / Εάν κάτι βγαίνει αληθινό / είναι συμπτωματικό, / για έναν και μόνο λόγο:/ ότι μέσα από αυτά τα όνειρα, / τις φωτοσκιάσεις και τις αναλαμπές τους, / τις αναπαραγωγές και τις ασυναρτησίες τους, / τις τυχαιότητες και το σκόρπισμά τους, / είναι δυνατόν, παρά ταύτα, / ένα ολοκάθαρο νόημα, κάπου κάπου, / να ξεγλιστρήσει.

… μας εφιστά την προσοχή στα Όνειρα η Βισουάβα Σιμπόρσκα, σε απόδοση Βασίλη Καραβίτη, προτού μας πάρει αγκαζέ ο Χαρούκι Μουρακάμι στο περιπατητικό – περιπλανητικό κείμενο Χαρούκι Μουρακάμι. Μια βόλτα στο Κόμπε [μτφ. Γιάννης Θεοδοσίου] είναι για τον συγγραφέα ένας περίπατος στη μνήμη. Διατρέχω το κείμενο και αριθμώ δίπλα τι παρέμεινε στη θέση του – το δημοτικό σχολείο, το στάδιο, το ποτάμι, ο μεγάλος ναός και η πέτρινη γέφυρα, έστω και κατεστραμμένη, και τι όχι: η θάλασσα. Και οπωσδήποτε η νεότητα. Η δική μας ταξιδογράφος, πάλι, η Βάνα Χαραλαμπίδου, γράφει για την Ινδία, ως ένα άτυπο συμπλήρωμα στο ωραιότατο ταξιδευτικό της βιβλίο που θα έβγαλε στις εκδόσεις του Εντευκτηρίου και θα παρουσιάσουμε σύντομα.

Η Ινδία δεν είναι τα μνημεία της! Το πιο συγκλονιστικό της μνημείο είναι οι άνθρωποί της, ή μάλλον τα ερείπια των ανθρώπων της, αυτών των μειλίχιων μελαχρινών με τα μεγάλα, κατάμαυρα υγρά μάτια και τη στωική έκφραση, τα σαν κάρβουνο μαλλιά, το ανυπόκριτο χαμόγελο, τη παντελή απουσία οποιασδήποτε έπαρσης, τα πολύχρωμα, εκτυφλωτικά πανιά γύρω από τα σώματα των γυναικών, τα ξυπόλητα και νηστικά παιδιά της.

Σχεδόν σε κάθε τεύχος το Εντευκτήριο μας γνωρίζει κάποιον άγνωστό μας συγγραφέα – αυτή τη φορά ο Τόντορ Τοντόροβ παρουσιάζεται και μεταφράζεται από την Ζντράβκα Μιχαΐλοβα. Αλιεύω από μια ζηλευτή παράγραφο, όπου ο λόγος περί γυναικών: Στα όνειρά του έβλεπε γυναίκες – με κοντά καλοκαιρινά φορέματα, με πτυχωτές παλιομοδίτικες φούστες, με τα εσώρουχά τους μόνο, αλλά πιο συχνά γυμνές. Γυμνές και διεγερμένες. Λεπτές με καμπυλωτούς γοφούς, με λεπτή μελαχρινή, τσιγγάνικη επιδερμίδα, κορμιά με γεύση που ξεραίνει το στόμα. Στην αρχή έβλεπε στον ύπνο του όλες τις ερωμένες που είχε κάποτε στη ζωή του, και έκανε έρωτα παθιασμένα και αχόρταγα μαζί τους – ξανά και ξανά. Ύστερα άρχισε να επισκέπτεται στον ύπνο του τις γυναίκες στο Σαιν Μπρε. Τη στιγμή που τελείωνε το τελευταίο μπουκάλι κρασί, είχε ήδη αποκτήσει άγνωστες ερωμένες σε όλη τη Γαλλία, στις οποίες αφιέρωνε τα ατέλειωτα ζεστά του απογεύματα.

Παραμένουμε στην επικράτεια των γυμνών σωμάτων, και ακούμε την συζήτηση για την μοναδική ατμόσφαιρα των ερωτικών σκηνών στα βιβλία του Ρομπέρτο Μπολάνιο. Η μεταφράστριά του Νατάσα Γουίμερ αναφέρεται στο γεμάτο αδιαφορία και μαύρο χιούμορ ύφος του συγγραφέα, και στην αίσθηση απόστασης και ψυχρότητας που κάνει τις ερωτικές σκηνές του ταυτόχρονα πεζές, και περιέργως, ρεαλιστικές και συγκινητικές, ενώ απαντά και σε ενδιαφέρουσες περί μετάφρασης ερωτήσεις.

Όλα αυτά στο ανοιχτό Εντευκτήριο, μαζί με πεζογραφία [Παυλίνα Μάρβιν, Κωνσταντίνος Τζαμιώτης, Στάθης Κοψαχείλης, Αντώνης Νικολής, Jelena Lengold – μτφ. Ισμήνη Ραντούλοβιτς, Γιώργος Κιζλάρης], ποίηση [Pierluigi Capello, Joachim Sartorius – παρ. –μτφ. Σπύρος Μοσκόβου), Αντιγόνη Κατσαδήμα, Χρήστος Σιορίκης, Λευτέρης Βασιλόπουλος, Γιώργος Λίλλης, Βαγγέλης Χρόνης, Αχιλλέας Κατσαρός, Πέτρος Γκολίτσης, Αλέξιος Μάινας κ.ά.], δοκίμιο [Θωμάς Λιναράς για τον Βάλτερ Μπένγιαμιν], φωτογραφία [από την πρόωρα χαμενη Κατερίνα Νούκα, στην οποία αφιερώνει ένα κείμενο η Αρχοντούλα Διαβάτη]. Ο Αριστοτέλης Σαΐνης παρουσιάζει το 360άρι του Αχιλλέα Κυριακίδη με τον πλέον σπάνιο και τον πλέον επιθυμητό τρόπο: σε υπόγειες συναρτήσεις με προηγούμενα βιβλία του συγγραφέα και ο Ντίνος Πετράτος κοσμεί εικαστικά το τεύχος.

Αναχώρηση, πάντα με την απόλυτη σχετικότητα του τόπου και του χρόνου, που κάποτε μας την υπενθυμίζει η γραφή, τώρα δια χειρός και πάλι της Βάνας Χαραλαμπίδου: Στην Ινδία των ακραίων αντιφάσεων δεν μπορείς να παραμείνεις θεατής. Η Ινδία σε σημαδεύει, σε συντρίβει, σε διαλύει, σε εκμηδενίζει, σε κάνει να νιώθεις βάρβαρος και γελοίος, εσύ και η φωτογραφική σου μηχανή, εισβολέας και παρείσακτος, εκπρόσωπος των λευκών δυτικών που τη ρήμαξαν, ανοίκειος, ξένος, φορέας ενός κάλπικου πολιτισμού. Η Ινδία σε φέρνει αντιμέτωπο με το εαυτό σου, τις ανάγκες σου, τις συνήθειες σου, καταργεί τις βεβαιότητες και τις αυταπάτες σου, γελοιοποιεί την καθημερινότητά σου… [σελίδες 176].

Στις εικόνες: Κάποτε η Σιμπόρσκα, οι εξουθενωμένοι εραστές (από εδώ) και ο κεντρικός δρόμος του Katputly στο Νέο Δελχί.

Πολύ θα θέλαμε με κάποιον τρόπο το φετινό Μουντιάλ να στιγματιστεί από τον εξωαγωνιστικό παράγοντα: να καθυστερήσει ας πούμε ένας αγώνας γιατί απεργοί έχουν μπλοκάρει τους δρόμους και δεν μπορούν να φτάσουν στο γήπεδο οι ομάδες. Ή να εμφανιστεί μια εθνική ομάδα με περιβραχιόνια διαμαρτυρίας για τα όσα έγιναν έξω από τα στάδια. Ή να σκοράρει ο Νειμάρ και να σηκώσει μπλούζα έχοντας από κάτω ατάκα «νίκη στους απεργούς». Όμως πολύ δύσκολα θα δούμε τέτοιες καταστάσεις, γιατί όπως προείπαμε όλα έχουν γίνει πολύ τυπικά και προβλεπόμενα στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, και δεν υπάρχουν παίκτες που θα τολμούσαν να «ξεπεράσουν τα ποδοσφαιρικά όρια». Δεν υπάρχει πλέον ούτε ένας Σόκρατες να δείξει το δρόμο…

… γράφουν οι συνεργάτες στο συγκινησιακό editorial τους, που συμπορεύεται με τις τρέχουσες ραδιοφωνικές εκπομπές τους Μουντιάλ Αλλιώς και μια οπτική που εστιάζει στη κοινωνική σημασία των αθλητικών στιγμών. Τα παραδείγματα είναι αμέτρητα και από την ταύτιση του μεταξύ Ιταλίας – Γερμανίας ημιτελικού του 1970 με την αμφισβητούσα γενιά του ’60 μέχρι το αργεντινό μουντιάλ του Βιντέλα και την σημερινή τραγική πραγματικότητα στην Βραζιλία, είναι πια αδύνατο να βλέπεις το ποδόσφαιρο ως το συναρπαστικότερο αθλητικό θέαμα και μόνο. Εδώ και ένα χρόνο η Βραζιλία φλέγεται από κοινωνικές διαμαρτυρίες και προς τιμήν τους παλαίμαχοι ποδοσφαιριστές – είδωλα, όπως ο Ριβάλντο και ο Ρομάριο, παίρ­νουν το μέρος των διαδηλωτών, ενώ ακόμα και εν ενεργεία παίκτες της Σελεσάο (πχ. Νταβίντ Λουίζ, Χουλκ) δείχνουν την κατανόησή τους σε όσα συμβαίνουν εκτός γηπέδων. Η FIFA εδώ είναι ανεπιθύμητη καθώς υποτιμά με τον χειρότερο τρόπο την ζωή των πολιτών. Το Μουντιάλ πλέον έχει αλλάξει οριστικά και αμετάκλητα.

…ειδικά από τη δεκαετία του 90 και μετά, κάθε Παγκόσμιο Κύπελλο, όπως και οι Ολυμπιακοί Αγώνες αλλά και ο Γύρος της Γαλλίας, (επανα)σκηνοθετούνται πλέον σε απόλυτο τηλεοπτικό και σήμερα πλέον μηντιακό – διαδικτυακό περιβάλλον. Ένα επί πλέον πρόβλημα, ίσως το πιο σημαντικό από την υπαγωγή του αθλήματος σε τηλεοπτικό θέαμα, είναι το γεγονός, ότι το ποδόσφαιρο, σε επίπεδο τακτικής, έχει υποταχθεί πλήρως στη σκοπιμότητα των συστημάτων, που συχνά παραπέμπουν στον λειτουργισμό του Πάρσον και τη συστημική θεωρία του Λούμαν…

… γράφει μεταξύ άλλων ο Κώστας Καλφόπουλος σε μια από τις τέσσερις ερωτήσεις που απευθύνονται στους συνεργάτες του περιοδικού και αποτελούν μέρος του Φακέλου Brasil 2014 που δικαιωματικά καλύπτει αρκετές σελίδες του τεύχους. Ο ίδιος συγγραφέας προτείνει μια εντεκάδα ελληνόγλωσσων και ξενόγλωσσων μουντιαλικών αναγνωσμάτων (τα δυο ελληνόγλωσσα, των Μονταλμπάν και Perryman παρουσιάσαμε παλαιότερα εδώ και εδώ). Περιλαμβάνονται κείμενα που παρουσιάζουν με ποιο τρόπο το Παγκόσμιο Κύπελλο θα επιβαρύνει το περιβάλλον, με ποιο τρόπο δεν ανορθώνει την οικονομία της Βραζιλία κ.ά.

Πιστεύουμε σε έναν καλύτερο κόσμο, έναν κόσμο χωρίς παγκοσμιοποίηση, εμπλουτισμένο με τις πολιτιστικές διαφορές και τα έθιμα των ανθρώπων. Γι’ αυτόν τον λόγο, θέλουμε να στηρίξουμε τον αγώνα σας και είμαστε αποφασισμένοι να αγωνιστούμε για τα ιδανικά σας που είναι και δικά μας…

…έγραφε σε επιστολή του προς τους Ζαπατίστας ο Χαβιέρ Ζανέτι, αυτός ο σπουδαίος Αργεντινός αμυντικός της Ίντερ που μόλις πριν ένα μήνα κρέμασε τα παπούτσια του. και το προς τιμήν του δισέλιδο μας γνωρίζει μια σε πολλούς άγνωστη πλευρά του. Εκτός από τις πολιτικά «ορθές» του επιλογές – διευθύνει ίδρυμα για παιδιά χτυπημένα από τη μοίρα στην Αργεντινή, είναι πρεσβευτής των Special Olympic sκαι των χωριών SOS Children’s Villages στην πατρίδα του – ο Ζανέτι έχει σχετιστεί με το κίνημα των Ζαπατίστας. Όταν τον Ιούνιο του 20044 έγινε η γνωστή επίθεση των παραστρατιωτικών στο χωριό Caracol de Oventicμε αποτέλεσμα την καταστροφή του, ο Ζανέτι φρόντισε να μεταβεί εκεί ο Bruno Bartolozzi, γενικός αρχηγός της Ίντερ προσφέροντας υλικά για τη ανοικοδόμηση των κατεστραμμένων σπιτιών, ασθενοφόρο, αθλητικό υλικό κλπ. Σε μια σουρεαλιστική του απάντηση, ο Υποδιοικητής Μάρκος προσκάλεσε την ομάδα της Ίντερ σε φιλικό με μια επίλεκτη εντεκάδα των Ζαπατίστας και διαιτητές τους Μαραντόνα, Βαλντάνο, Αγκίρε και Σόκρατες. Ο αγώνας τελικά δεν έγινε, αλλά ο Μάρκος έστειλε στην GazettadelloSportκαι ευχαριστήρια επιστολή στον Ζανέτι ξεκινώντας το μήνυμά του με μια παράφραση: Hasta La Victoria Inter…

Έχουν συμβεί πάρα πολλά από την εποχή που ο Πιερ Πάολο Παζολίνι έγραφε πως το ποδόσφαιρο αποτελεί την τελευταία ιερή παράσταση των καιρών μας, κατά βάθος μια ιεροτελεστία, τη μοναδική που έχει απομείνει όταν οι άλλες ιερές παραστάσεις, από το θέατρο ως τη θεία λειτουργία έχουν χάσει το αρχικό τους περιεχόμενο. Σήμερα περισσότερο από ποτέ το ποδόσφαιρο συνδέεται με την κουλτούρα του σώματος, ένα από τα στοιχεία που αναδεικνύει η εικαστική έκθεση F is For Football.

Τα υπόλοιπα θέματα: Groundhopping: Από την εξωτική Καλιφόρνια στο βιομηχανικό Τορίνο. Φωτογραφικό οδοιπορικό στις «ακτές» της Πειραιώς. 20 λεπτά στο Ράκερ Παρκ του Χάρλεμ: το ταξίδι ενός πιτσιρικά από την άλλη άκρη των ΗΠΑ για ένα μονό στο πιο διάσημο ανοιχτό γήπεδο μπάσκετ της Νέας Υόρκης. Ο επαγγελματίας μπασκετμπολίστας είναι η βιτρίνα του μαύρου σώματος. Ici c’ est Paris: Συζήτηση με μέλη του VirrageAuteil της PSG. Graig Hodges: στην ελίτ των σουτέρ και στην πρώτη γραμμή των αντιπολεμικών διαδηλώσεων στην Αμερική. Μια ματιά στο αμερικάνο soccer: συνέντευξη με τον Αλέξανδρο Κιτρόεφ. Και μετά το Μουντιάλ, το Μουντομπάσκετ: 5 ερωτήσεις σε 4 (μπασκετικούς) αναγνώστες μας. 84 χρόνια για 87 λεπτά: Λαίλαπας Χίου εναντίον Καρσίγιακα. Το espectáculo των Dracs της Μπαρτσελόνα και η μπασκετική κόντρα Μπάρτσα – Ρεάλ.

Είναι εμφανές ότι ετούτο το απολαυστικό και τροφοδοτικό της σκέψης τριμηνιαίο περιοδικό «για το κοινωνικό και πολιτικό νόημα των σπορ, την εμπειρία του γηπέδου, την οπαδική κουλτούρα και τον κόσμο της κερκίδας» φωτίζει και τις πίσω πλευρές του αθλητισμού, χωρίς να ξεχνάει λεπτό την αιώνια μαγεία του [76 σελ. μεγάλου μεγέθους]

Εισητήριο: http://www.humbazine.gr.

Πρώτη δημοσίευση: Mic.gr / Βιβλιοπανδοχείο, 160 / Μουντιάλ εντός και εκτός.