Τώρα έχουν στρατόπεδα για παιδιά που οι γονείς τους το έσκασαν, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που βγάζουν αφρούς από το στόμα και βαράνε κλωτσιές στον αέρα, στρατόπεδα για τους ανθρώπους με μεγάλο κεφάλι και για ανθρώπους με μικρό κεφάλι· στρατόπεδα για τους ανθρώπους που δεν έχουν τρόπο να συντηρηθούν, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που τους έδιωξαν από τη χώρα, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που ζουν στους υπονόμους, στρατόπεδα για τα κορίτσια του δρόμου, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που δεν ξέρουν πόσο κάνει δύο και δύο, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που ξεχνάνε τα χαρτιά τους στο σπίτι, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που ζούνε στα βουνά και ανατινάζουνε γεφύρια τις νύχτες. Ίσως τελικά αρκεί και με το παραπάνω να είσαι έξω από τα στρατόπεδα, έξω από όλα τα στρατόπεδα ταυτόχρονα. Ίσως από μόνο του αυτό είναι για την ώρα μεγάλος άθλος. Πόσοι άνθρωποι έχουν μείνει που να μην είναι κλεισμένοι πίσω από τα σύρματα ή που να μη φυλάνε σκοπιά στην πύλη;

… έγραφε ο Τζ. Μ. Κουτσί στο βιβλίο του Βίος και Πολιτεία του Μάικλ Γ και το απόσπασμα έχει ιδιαίτερη θέση σε ένα ενδιαφέρον μέλετημα για τον Χώρο και τη Φύση στο έργο του συγκεκριμένου συγγραφέα, ιδίως όπως εμφανίζονται στα έργα του Θέρος, Ημερολόγιο μιας κακής χρονιάς, Η παιδική ηλικία του Ιησού και στο προαναφερθέν [Μαρία Λιλιμπάκη – Σπουροπούλου]. Από την ουτοπία στη δυστοπία μας κινεί άλλο εκτενές και εξαιρετικά ενδιαφέρον εικοσασέλιδο εστιάζοντας η ανατροπή των αξιών του Διαφωτισμού μέσα από το 1984 (1949) και Όρυξ και Κρέικ (2003), των Τ. Όργουελ και Μ. Άτγουντ αντίστοιχα. Το κείμενο εδώ εκκινεί από τις πρώιμες ουτοπικές απεικονίσεις των Francis Bacon και Henry Neville και τις περί ουτοπίας απόψεις των Ernst Bloch, Walter Benjamin και καταλήγει στην δυστοπική τους μετάλλαξη στα δυο λογοτεχνικά έργα αλλά και γενικότερα στον χώρο της θεωρίας και των ιδεών [Δημήτρης Μανούκας].

Γυναίκες, που σας είδα σ’ ένα τραίνο/τη στιγμή που κινούσε γι’ άλλα μέρη/γυναίκες που σας είδα σ’ άλλου χέρι/με γέλιο να περνάτε ευτυχισμένο/γυναίκες, σε μπαλκόνια να κοιτάτε/στο κενό μ’ ένα βλέμμα ξεχασμένο/η από ένα πλοίο σαλπαρισμένο/μ’ ένα μαντήλι αργά να χαιρετάτε:/να ξέρατε με πόση νοσταλγία, /στα δειλινά τα βροχερά και κρύα, /σας ξαναφέρνω στην ανάμνησή μου./γυναίκες, που περάσατε μιαν ώρα/απ’ τη ζωή μου μέσα – και που τώρα/κρατάτε μου στα ξένα την ψυχή μου!

…έγραφε στης Περαστικές ο Κώστας Ουράνης, ένα ποίημα που η Αγγελική Δημουλή εντάσσει στη δική της μελέτη για το ποιητικό «εγώ» ως επινόηση στους νεορομαντικούς ποιητές. Η ερευνήτρια εδώ μέσα από την ποίηση του Ν. Λαπαθιώτη, του Κ. Ουράνη, του Ζ. Παπαντωνίου, του Α. Μελαχρινού, του Α. Μπάρα, του Τ. Άγρα, του Ρ. Φιλύρα, του Γ. Σκαρίμπα, του Κ. Καρυωτάκη και άλλων νεορομαντικών και μετασυμβολιστών ποιητών του Μεσοπολέμου, εστιάζοντας ιδιαίτερα στα ποιητικά υποκείμενα του περιπλανώμενου περιπατητή και του παλιάτσου.

La mort subite. Ο αιφνίδιος θάνατος. Είναι και το όνομα μιας παλιάς μπυραρίας στις Βρυξέλλες. Σε μια γωνία, σ’ ένα από τα σκοτεινά και παγερά στενά του κέντρου της πόλης. Πριν τον κατακλυσμό των γραφειοκρατών και των τουριστών στον Αιφνίδιο Θάνατο σύχναζαν οι ποιητές. Στον τοίχο με τις αναμνήσεις η ασπρόμαυρη φωτογραφία του μεγάλου Ζακ μ’ εκείνο το σπαρακτικό χαμόγελο. Ο Ζακ Μπρελ δεν πέθανε από αιφνίδιο θάνατο. Γνώρισε τη μακρόσυρτη και βασανιστική εκδοχή του καρκίνου που ξεφτιλίζει την ανθρώπινη ύπαρξη μέχρι να τη λιώσει ολάκερη. Kαι βέβαια πάλεψε. Όχι ότι δεν τον πήρε το παράπονο. «Γιατί σε μένα, γιατί τώρα;» έγραψε σε ένα από τα πιο συγκλονιστικά του τραγούδια. Μετά πήγε να πεθάνει στην κόλαση. Στα εξωτικά νησιά των Marquises, στη γαλάζια τρύπα του Ειρηνικού. Εκεί όπου είχε καταφύγει ένας άλλος ποιητής, που παράτησε στα πικρά χώματα των Παλαιών Χωρών, τη δουλεία του χρηματιστή, τα έξι του παιδιά και τη Δανέζα σύζυγο, αναζητώντας τον έρωτα και την ομορφιά…

γράφει στο εισαγωγικό του σημείωμα το εκδότης του περιοδικού και των φερώνυμων εκδόσεων Γιώργος Γιαννόπουλος, συνδέοντας τους Μπρελ και Γκωγκεν με τους αποδράστες των Βούρλων και τα χέρια που σήμερα κινούν την Ιστορία. Το τεύχος συμπληρώνεται με διηγήματα, ποίηση, εκτενείς κριτικές βιβλίων, δοκίμια, μελέτες, συνομιλίες και άλλα. Τα πλήρη περιεχόμενα εδώ, από το ιστολόγιο του περιοδικού. [242 σελ.]

Στις εικόνες:  J. M. Koetzee, Jacques Brel.

Χρέος. Το γνωστό και το άλλο

Και με το χρέος; Τι γίνεται με το χρέος; ΠΟΙΟ ΧΡΕΟΣ; / Οι Έλληνες φαίνεται να αναγνωρίζουν ΜΟΝΑΧΑ ΕΝΑ ΧΡΕΟΣ. Αυτό του κράτους απέναντί τους. / Όσο οι απαιτήσεις του κράτους θα αυξάνονται, τόσο μεγαλύτερη θα γίνεται η παραβατικότητα των Ελλήνων. / Όσο θα αυξάνεται ο Φόρος Προστιθέμενης Απαξίας, τόσο λιγότερες θα είναι οι αποδείξεις νομιμότητας που θα κόβονται. / Όσο θα σκληραίνουν τα φορολογικά μέτρα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η φοροδιαφυγή. / Το ελληνικό έθνος πορεύεται σε πείσμα του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ, το οποίο ενώ καν δεν το αντιπροσωπεύει, αντιμετωπίζει τη δημόσια περιουσία σαν ιδιοκτησία του. / Και για άλλη μια φορά το ιστορικό ένστικτο, το καταγωγικό συμβάν της αντιπαλότητας με την αλλότρια κεντρική εξουσία, επαναφέρει το ζήτημα της εντιμότητας και της ίδιας της νομιμότητας του κράτους. / Θα συμφωνήσετε νομίζω πως κάθε φορά που νιώθουμε έναν κίνδυνο, στρεφόμαστε προς το 1821. / Γιατί άραγε;/….

…γράφει ο Γιώργος Μπλάνας στο χειμαρρώδες ποίημά του – κατάθεση στο θεματικό τεύχος του περιοδικού για το Χρέος, που εμπνέει διηγήματα [Κατερίνα Ζαρόκωστα, Μάκης Ανδρονόπουλος, Κώστας Χατζηαντωνίου, Άκης Παπαντώνης], αφήγημα [Κωνσταντίνος Μπούρας], ταξιδογραφήματα [Μηνάς Ε. Βιντιάδης, Χρήστος Οικονόμου], ανάλυση [C.J. Polychroniou – για μια περίπτωση νεοϊμπεριαλιστικής λεηλάτισης και την κατάρρευση της κοινωνικής Ευρώπης], άρθρο [Νάνος Βαλαωρίτης], έρευνα [Γιάννης Στρούμπας – περί «Επανανοηματοδότησης της «επαναδιαπραγμάτευσης» – μα τι ωραίες λέξεις!], ιστορικό άρθρο [Δημήτρης Μπασαντής], απόψεις σε μορφή διαφόρων κειμένων [Δέκα συγγραφείς απαντούν στην ερώτηση «Όταν ακούτε τη λέξη χρέος τις σας έρχεται στο νου;»], σχόλια [Affonso Romano de Sant’ Anna]….

…., γράμματα [Ρήγας Καππάτος] και φυσικά ποιήματα [Nazim Hikmet, Αγγελική Σιδηρά, Παναγιώτης Βούζης, Κλαίτη Σωτηριάδου] αλλά και το σκούρο επίγραμμα της ίδιας της Κοινωνίας των (δε)κάτων: Όσο χρωστάμε δάνεια, τόσο θα δανειζόμαστε χρέη. Όσο για τον (δε)κατοδείκτη, ξέρετε, αυτό το δισέλιδο με τις αδιανόητες αριθμητικές πληροφορίες, αυτή τη φορά στέκει και ως αυτόνομο περί χρέους και «χρέους» κείμενο. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας κάθε χρόνο στον κόσμο αυτοκτονούν ένα εκατομμύριο άνθρωποι – που αντιστοιχούν σε μία αυτοκτονία κάθε σαράντα δευτερόλεπτα. Τρεις ανά δίλεπτο δηλαδή. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ πιο σκληρή, πιο ανεπιθύμητη πληροφορία απ’ όσες έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια.

Στις αχρεώστητες επικράτειες ο Gabriel Garcia Marquez καταθέτει ένα νεκρολογικό αλλά καθόλου νεκρολογικό κείμενο για τον φίλο του τον Άλβαρο Μούτις, με τον οποίο είχαν συμφωνήσει ποτέ να μη μιλούν δημόσια ο ένας για τον άλλο, ούτε καλά ούτε άσχημα, σαν μια προστασία κατά της επιδημίας των αμοιβαίων εγκωμίων. Εδώ πάλι στα καθ’ υμάς, τέτοιες συμφωνίες κατασπανίζουν. Ακόμα αναμνήσεις του Στάθη Γούργουρη πάνω στο τρίπτυχο Καβάφης, Μέριλ, Μετάφραση, διηγήματα από τους Leonardo Padura, Breece D’J Pancake, Κατερίνα Μπαρτζώκα, Συμεών Τσακίρη, Κυριάκο Χαλκόπουλο και άλλα ποιήματα. Στην γαλαρία, μεταξύ άλλων, ένα πυκνό κείμενο της Ελένης Καρρά για το διαρκώς ανοιχτό θέμα της λογοκλοπής και των ορίων της διακειμενικότητας.

Ο Ρόμπερτ Γκρέιβς είχε πει πως δεν υπάρχει χρήμα στη ποίηση αλλά ούτε και ποίηση στο χρήμα. Όμως, συνεχίζει πάνω στον συλλογισμό ο Κύκλος των Ποιητών στο ανασκοπικό του σημείωμά για το 1^ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, η μονεταριστική κοινωνία δεν είναι ο πραγματικός κόσμος. Πραγματικός είναι ο κόσμος της έκφρασης και της δημιουργίας, της ευαισθησίας και της φαντασίας που με τρόπο μοναδικό εκφράζει η ποιητική τέχνη. Κι επειδή κάθε τεύχος μας ταξιδεύει όχι μόνο στα κείμενα αλλά και στους ανά τον κόσμο τόπους, ιδού ένα εικονικό θραύσμα από το ταξιδιωτικό κείμενο του Γιώργου Βέη για το Ανόι:

Ως συνήθως, εκτός από έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό τουριστών, κανείς άλλος δεν μελετά με προσοχή τις επιφάνειες των ανδριάντων, αφιερωμένων σε εγχώριους ή αλλοδαπούς ήρωες. Προφανώς διότι με τον καιρό δεν συνιστούν πλέον τα μεγαλοπρεπή χειροτεχνήματα μιας εύλογης συναισθηματικής έξαρσης, αλλά τα εξαιρετικά βολικά παραρτήματα μιας κατεστημένης εικονοποιίας. Στο παράστημα του απόντος – παρόντος συντρόφου Βλαντιμίρ έχουν ασφαλώς εναποθέσει τις ελπίδες τους πολλοί από τους οραματιστές του απελεύθερου Βιετνάμ. Η παρακαταθήκη αυτής ακριβώς της ελπίδας έχει προσδώσει στον ανδριάντα, πέρα από την ομολογούμενη μουσειακή τους αξία, τη σημασία ενός λάβαρου, που ενώ φθίνει με τον καιρό, επιμένει να αφηγείται νοερώς… [192 σελ.]

Στις εικόνες: Leonardo Padura, Alvaro Mutis και ο Λένιν στο Βιετνάμ.