Αρχείο για Ιουνίου 2011

28
Ιον.
11

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 55. Ζέφη Κόλια

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Οι πιο αγαπημένοι μου συγγραφείς είναι είτε παραμυθάδες είτε κάτι αυθάδεις τύποι που συνήθως αναστάτωναν τα φιλολογικά σαλόνια: Ο Όσκαρ Ουάιλντ, ο Μπωντλέρ, η Κολέτ, ο Μπορις Βιάν, ο Σελίν, ο Μπουκόφσκι, ο Κέρουακ, ο Μάρκ Τουαίην, ο Μαγιακόφσκι. Επίσης αγαπώ και κάποιους που μέσα απ τα γραψίματά τους φώτισαν πολλές σκοτεινές γωνιές του μυαλού μου: Πάκο Ιγκνάσιο Τάιμπο, Λουις Σεπούλδεβα, Οκτάβιο Παζ, Χάουαρντ Ζίντ, Ρομπέρτο Σαβιάννο, Χούλιο Κορτάσαρ, Εδουάρδο Γκαλεάνο. Όλους το ίδιο τους ευχαριστώ. Και όχι μόνο αυτούς. Ευτυχώς, πολλούς ακόμα.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

Πολλά και ετερόκλητα, δεν βγάζεις συμπέρασμα: ’Τρυποκάρυδος’’ του Τομ Ρόμπινς,  ‘’Ταξίδι στην άκρη της νύχτας’’ του Σελίν, ‘’Στο δρόμο’’ του Κέρουακ, ‘’Θεογονία’’ του Ησίοδου, ‘’Δικαίωμα στην Τεμπελιά’’ του Λαφάργκ, ’’Η τελευταία έξοδος για το Μπρούκλιν’’ του Σέλμπυ, η ‘’Οδύσσεια’’ του Ομήρου (και όχι ο ‘’Οδυσσέας’’ του Τζόυς, γιατί ποτέ δεν κατάφερα να τον διαβάσω και ούτε θα) και φυσικά ‘’Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων’’ του Λιούις Κάρρολ.

Επίσης πολλά, εκατοντάδες comics με πιο αγαπημένα: ‘’Το μεγάλο ρεμάλι’’ του Reiser, ‘’Είμαι ένας μαλάκας’’ του Altan, ‘’Οι εναλλακτικές περιπέτειες των Freak Brothers’’ του Shelton.

Και άπειρα pulp με τα οποία – αν εξαιρέσουμε την κλασσική σπιτική βιβλιοθήκη με  Σαίξπηρ, Τολστόι, Κρόνιν, Λουντέμη, Καζαντζάκη και τα τοιαύτα – ουσιαστικά μεγάλωσα (ακόμα και J.B.Ballard σε εκδόσεις bell πρωτοδιάβασα).

A, και  Asterix, που τα έχω όλα.

Αγαπημένα σας διηγήματα.

‘’Ο Μπιντές’’ του Μάριου Χάκκα,  τα τζαζ διηγήματα του Σκωτ Φιτζέραλντ, τα  γοτθικά του Ε. Α. Πόε, οι σαλεμένες ιστορίες του Ίρβιν Γουέλς και η συλλογή ‘’Κάτι θα γίνει, θα δεις’’ του Χρήστου Οικονόμου.

Σας έχει γοητεύσει κάποιος σύγχρονος νέος έλληνας λογοτέχνης;

Μου αρέσει πολύ η Νικόλ Ρούσσου: έγραψε ένα μυθιστόρημα, το ‘’Πες στη Μορφίνη ακόμα την ψάχνω’’ και μετά σχεδόν εξαφανίστηκε, αλλά εγώ λέω, Νικόλ, ξαναγράψε! Με γοητεύει να διαβάζω ό, τι γράφει η Σώτη Τριανταφύλλου, μερικές φορές ακόμη κι απ’ τα χειρόγραφα. Διασκεδάζω πάντα με τη γραφή της Λένας Διβάνη, του Αύγουστου Κορτώ, του Σάκη Σερέφα και του Λένου Χρηστίδη και μένω άφωνη μπροστά στους αλλόκοτους ήρωες του Δημήτρη Σωτάκη. Μου αρέσουν αρκετοί σύγχρονοι έλληνες συγγραφείς και μερικοί απ αυτούς με γοητεύουν και προσωπικά: είναι φίλοι μου.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Ναι, η Ελπινίκη, η εξόριστη νεράιδα από το ‘’Ποπ Καφέ, το στέκι των παράξενων πλασμάτων’’, ενός βιβλίου που έγραψα για παιδιά, αλλά το διαβάζουν περισσότερο οι γονείς τους. Η Ελπινίκη είναι κουτσομπόλα και μου λέει συχνά τα νέα του Δάσους των Παραμυθιών, ενώ ο Βελόνιους – Λη (το φάντασμα της R’N’B) μερικές φορές περνάει τους τοίχους και μπαστακώνεται δίπλα μου με το κασετόφωνό του σε τέρμα ένταση .

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Συνήθως με γοητεύουν οι flaneur, οι οδοιπόροι, οι αναχωρητές, τα ρεμάλια.  Κυρίως όμως τα ατίθασα και ξεροκέφαλα κορίτσια, όπως η Λολίτα του Ναμπόκωφ, η Νανά του Ζολά, Το Παλιοκόριτσο του Μάριο Βάργκας Λιόσα, η Μελαγχολική Καουμπόισσα με τον υπερτροφικό αντίχειρα του Τομ Ρόμπινς, η Γυναίκα της Πάτρας του Χρονά και η κοκκινομάλλα σουφραζέτα Μόλλυ Γιάρροου από το ‘’Άλμπατρος’’ της Σώτης.

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Πρόσφατα στο Σπίτι της Λογοτεχνίας, στην Πάρο. Τώρα που το ξανασκέφτομαι, εκτός σπιτιού έχω γράψει μόνο σε νησιά και μόνο στις Κυκλάδες: Στην Ίο, την Ικαρία, την Πάρο, την Σχοινούσα.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Οι καλύτερες ιδέες μου έρχονται όταν βάζω ηλεκτρική σκούπα. Κάτι περίεργο με τη ροή των ηλεκτρονίων στην ατμόσφαιρα  ίσως, δεν ξέρω. Κατά τ’ άλλα οι περισσότεροι συγγραφείς κυκλοφορούμε με μπλοκάκια στις τσέπες, σαν τους παλιούς μπακάληδες. Μόλις περάσει η ιδέα, χράπ! τη γραπώνουμε στον αέρα.

Μια μικρή παρουσίαση/εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά [ή για όσα κρίνετε]. Είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε γράφοντας για το πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν. Τυγχάνει κάποιο περισσότερο αγαπημένο των άλλων;

Το πρώτο μου βιβλίο, το ‘’Όταν όλα κλείνουν, ο έρωτας διανυκτερεύει’’ ήταν χτισμένο –όπως συνηθίζεται – με προσωπικό υλικό: Η πορεία της γενιάς μου, από τη δεκαετία του΄60 ως το 2.000 μέσα απ τα βιώματα μιας ηρωίδας που μου μοιάζει.

Έχω γράψει τρία μυθιστορήματα και αρκετά διηγήματα. Αλλά αυτό που αγαπώ περισσότερο είναι το ‘’Ποπ Καφέ, το στέκι των παράξενων πλασμάτων’’, ένα βιβλίο για μικρά, μεσαία και μεγάλα παιδιά εικονογραφημένο με εκπληκτικά κόμικς από τον Γιώργο Δημητρίου, που το έγραψα όταν ο γιος μου ήταν έφηβος και ρίξαμε πολύ γέλιο παρέα.

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;

To x- αίματος, είναι ένα βιβλίο για το χάσμα των γενεών που υπάρχει ακόμα κι εκεί που εμείς δεν το βλέπουμε. Είναι ένα σκληρό βιβλίο δρόμου, με μια μαμά που δεν ήθελε ποτέ της να γίνει μαμά και ένα παιδί που δεν ένιωσε ποτέ του παιδί: Μια ιστορία – τατουάζ στο μπράτσο της μητρότητας.

Πώς βιοπορίζεστε;

Έχω σύζυγο, τον οποίο έχω χρίσει σπόνσορα, χορηγό και χρηματοδότη μου.

Τους καλούς καιρούς γράφω κανένα βιβλίο/ διήγημα/ άρθρο/μετάφραση και έτσι κάνω κι εγώ τα κουμάντα μου. Τους κακούς, τα κάνουν άλλοι (τα οικονομικά, εννοώ).

Ασχολείστε με την παρουσίαση – κριτική βιβλίων. Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Σας κλέβει συγγραφικό χρόνο ή εξαργυρώνεται με κάποιο τρόπο; Τι σας ευχαριστεί, τις σας δυσκολεύει;

Γράφω μόνο για βιβλία και συγγραφείς που μου αρέσουν. Το άλλο είναι σκέτη ξινίλα και δεν είναι και η δουλειά μου στο κάτω-κάτω, δεν είμαι φιλόλογος. Αν ένα βιβλίο μου αρέσει, έχω μεγάλη αγωνία να το διαδώσω σε όλους’ να τους πω ότι το ξετρύπωσα. Σαν παιχνίδι το βλέπω, όπως παλιά ανταλλάζαμε κόμικς.

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;

Θα μου άρεσε να γράψω για την παρέα των Φωβ, ‘’το κλουβί με τα αγρίμια’’,  των ζωγράφων που προκάλεσαν σκάνδαλο στο Φθινοπωρινό Σαλόνι του 1905 στο Παρίσι: Ματίς, Βλαμενκ, Ντερέν, Μανγκέν, Καμουέν, Μπρακ, τη θρυλική παρέα της Μονμάρτρης και του Μπατώ Λαβουάρ.

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης ή ταινία;

Μου άρεσε το Rockenrolla του Γκάι Ρίτσι για την ωμότητα της αλήθειας του. Βλέπω πάντα τις ταινίες του Γούντυ Άλλεν-ακόμα τις φόλες του- , όπως και του Ταραντίνο, του Αλμοδόβαρ και του Σπάικ Λη. Πριν λίγο καιρό είδα στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος την ταινία του Πήτερ Γουώτκινς ‘’Η Κομμούνα’’ διάρκειας 6 ωρών, η οποία με συγκλόνισε – για δικούς μου λόγους όμως.

Γράψατε ποτέ ποίηση – κι αν όχι, για ποιο λόγο;

Ναι, κι έχω πάρει και ένα Ολυμπιακό μετάλλιο: είχε διοργανωθεί ‘’μαραθώνιος ποίησης’’ στην γκαλερί Γιαγιάννος ενώ απ έξω περνούσε ο κανονικός Μαραθώνιος της Ολυμπιάδας του 2004. Πρώτη φορά το ομολογώ δημόσια, και  όσο το θυμάμαι τόσο πιο αστείο μου φαίνεται.

Γενικά με τους ποιητές έχω κάποια θέματα. Κατά κάποιον τρόπο πιστεύω ότι ‘’καλός ποιητής, ο νεκρός ποιητής’’: οι ποιητές που μου αρέσουν έχουν σχεδόν όλοι αυτοκτονήσει.

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Διαβάζω μόνο βιβλία που χρησιμοποιώ ως πηγές στο νέο μου μυθιστόρημα. Σ’ αυτό το πλαίσιο διάβασα πρόσφατα την ‘’Οικογένεια Μάρξ’’ του Χουαν Γκοϊτισολο, το graphic novel ‘’Η Κραυγή του Λαού’’ των Ταρντί – Βωτρέν, το ‘’Περιπατητής των δυο όχθεων’’ του Απολινέρ και την ‘’Κομμούνα του 1871’’ της Έλλης Παππά. Και φυσικά επιστρέφω στα βιβλία των Λαφάργκ, Μαρξ, Ένγκελς, Προυντών, Μπακούνιν, κλπ, κλπ…

Τι γράφετε τώρα; 

Πειραματίζομαι με ένα δύσκολο και απαιτητικό είδος, κάτι σαν μυθιστορηματική βιογραφία –αν είναι δόκιμος ο όρος. Γράφω για την διπλή αυτοκτονία του ζεύγους Πωλ Λαφάργκ – Λώρας Μάρξ (της κόρης του Καρλ Μαρξ) που έγινε επειδή ο Λαφάργκ είχε υποσχεθεί στον εαυτό του ότι δεν θα αφήσει να τον καταβάλει το γήρας και θα θέσει τέλος στη ζωή του όταν φθάσει εβδομήντα ετών. Το αν ήθελε να τον ακολουθήσει και η Λώρα – στην οποία εφάρμοσε πρώτα την μοιραία ένεση- έχει παραμείνει ιστορικά άγνωστο: Την ίδια μέρα είχε ψωνίσει  καινούργιο καπέλο! Μέσα όμως από την ταραχώδη ζωή αυτού του ζευγαριού έχω την ευκαιρία να περιγράψω μια ολόκληρη εποχή, από τα μέσα του 19ου αιώνα ως τις αρχές του20ου, με όλα εκείνα τα σπουδαία πρόσωπα και γεγονότα που την πλαισίωσαν.

Φυσικά είναι το μεγαλύτερο συγγραφικό ρίσκο που έχω πάρει ως τώρα, αλλά ήθελα να την πω όπως-δή-πο-τε αυτή την ιστορία.

Οι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Θετικές, κυρίως ως προς το κομμάτι της αναζήτησης- του Google-  που το θεωρώ το πλέον καινοτόμο εργαλείο της εποχής μας. Θα πω κάτι που έχω αναρτήσει και στο facebook: Φοβάμαι ότι ο ιστορικός του μέλλοντος θα καταγράψει ως φιλόσοφους του 21ου αιώνα τους ιδρυτές των ηλεκτρονικών μέσων δικτύωσης.

Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν αυτή τη συναλλαγή;

Δεν με ενδιαφέρει η αιώνια νιότη, εμπεριέχει πολύ μοναξιά που δεν είναι του τύπου μου. Θα δεχόμουν μια τέτοια συναλλαγή με αντίτιμο να είναι υγιείς οι άνθρωποι που αγαπώ και να πεθάνουμε όλοι σε βαθύ γήρας στον ύπνο μας ή σ ένα πάρτι: Υπέροχοι και έξαλλοι ροκ εσχατόγεροι! 

26
Ιον.
11

Ιγνάσιο Ραμονέ – Πόλεμοι του 21ου αιώνα. Νέοι φόβοι και νέες απειλές

Ο ισπανικής καταγωγής Ιγνάσιο Ραμονέ (1943) είναι διευθυντής της Le Monde Diplomatique και συγγραφέας εξαιρετικών δοκιμιακών βιβλίων σχετικά με όψεις της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής κατάστασης. Οι τίτλοι δυο άλλων έργων του – H Γεωπολιτική του Χάους και Μάρκος: η εξεγερμένη αξιοπρέπεια (εκδ. Πόλις και Εικοστού Πρώτου αντίστοιχα) – είναι ενδεικτικοί της ζεματιστής του θεματολογίας, όπως άλλωστε και το παρόν βιβλίο, ένα σύντομο, απλά γραμμένο πλήρες διάγραμμα  ενός αόρατου, μέχρι πρόσφατα, χάρτη νέων «πολέμων», φόβων και απειλών.

Το πρώτο βασικό σύγχρονο γεωπολιτικό γνώρισμα που διακρίνει ο συγγραφέας είναι η έκφραση της στρατιωτικής υπεροχής όχι πια μέσω εδαφικών κατακτήσεων (που είναι οικονομικά δαπανηρές και μεντιακά καταστροφικές) αλλά με άλλους, αφανέστερους τρόπους. Πρωταγωνιστές της επέκτασης δεν είναι πλέον τα κράτη αλλά οι επιχειρήσεις, τα συγκροτήματα, οι ιδιωτικοί χρηματιστικοί και βιομηχανικοί όμιλοι (κυρίως απ’ το τρίγωνο ΗΠΑ-ΕΕ-Ιαπωνία). Αλλοτινές θεμελιώδεις γεωπολιτικές έννοιες (κράτος, εξουσία, κυριαρχία, δημοκρατία, σύνορα) δεν έχουν πια την ίδια σημασία. Σε πλανητική κλίμακα πρωταγωνιστούν πλέον οι ενώσεις κρατών, οι παγκόσμιες επιχειρήσεις, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις (ΜΚΟ) παγκόσμιας εμβέλειας. Με το πέρασμα στο τεχνολογικό και ψηφιακό στάδιο η «δεύτερη καπιταλιστική επανάσταση» είναι γεγονός. Η αγορά, που έχει την τάση να διαχειρίζεται όλες τις ανθρώπινες δραστηριότητες, έχει αλώσει και τις ηλεκτρονικές επικοινωνίες, άσχετα αν οι υπερβολές της επικοινωνίας φυλακίζουν το πνεύμα. Η κατακτητική επιχείρηση της παγκοσμιοποίησης έχει οδηγήσει στη στενότερη δυνατή αλληλεξάρτηση των οικονομιών όλων των χωρών. Όπως αναγραφόταν σε αφίσα που γέμισε τους διαδρόμους δεκάδων ευρωπαϊκών αεροδρομίων: Καπιταλιστές όλων των χωρών ενωθείτε!

Η χρηματιστική παγκοσμιοποίηση δημιούργησε ένα δικό της υπερεθνικό κράτος, με δικούς του μηχανισμούς, δίκτυα επιρροής και μέσα δράσης. ΔΝΤ, Διεθνής Τράπεζα, ΟΟΣΑ [Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης], ΠΟΕ [Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου]. Πρόκειται για παγκόσμιο κράτος με υπερεθνικές εξουσίες πέρα από κάθε έλεγχο της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, ενώ οι υφιστάμενες κοινωνίες απομένουν χωρίς εξουσία. Είναι πλέον φανερό: η φιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση δεν κατευθύνεται από τα κράτη. Τα προνόμιά τους, μπροστά στις εταιρείες κολοσσούς, χάνονται το ένα μετά το άλλο. Οι εταιρείες γίνονται γίγαντες και τα κράτη νάνοι.

Η συρρίκνωση του ρόλου των ενεργών δημοσίων παραγόντων, ξεκινώντας από τα κοινοβούλια, είναι πλέον δεδομένη. Οι παραδοσιακές αντι-εξουσίες (κόμματα, συνδικάτα, ΜΜΕ) μοιάζουν ελάχιστα αποτελεσματικές: είναι λιγότερο αξιόπιστες, υπερβολικά γενικευτικές, πολύ τοπικές και συχνότατα συνένοχες. Οι αληθινοί κύριοι του κόσμου δεν είναι εκείνοι που κρατούν την επίφαση της πολιτικής εξουσίας αλλά αυτοί που ελέγχουν τις χρηματιστικές αγορές, τους μεντιακούς ομίλους, τις λεωφόρους της επικοινωνίας, τις πληροφορικές βιομηχανίες, τις γενετικές τεχνολογίες και πάνω από όλους το παγκόσμιο διευθυντήριο των 4 οργανισμών, «η πραγματική κυβέρνηση του κόσμου».

Στο πολιτικο-ιδεολογικό πεδίο, η άνοδος των νεοφασισμών συνυπάρχει με την φθορά της αριστεράς. Τυπικό παράδειγμα της πνευματικής παραίτησης της σοσιαλδημοκρατίας: ο Χαβιέ Σολάνα και άλλα επιφανή της στελέχη αδιαφόρησαν για το γεγονός ότι οι βομβαρδισμοί της Σερβίας θα προκαλούσαν το θάνατο πολλών αθώων και την καταστροφή μιας ολόκληρης χώρας. Αποφάσισαν χωρίς την παραμικρή διεθνή νομιμοποίηση και χωρίς καν να είναι ικανοί να εμποδίσουν την επέκταση των βαλκανικών συγκρούσεων. Τουλάχιστο η Μάντλεν Ολμπράιτ, πρώην υπουργός εξωτερικών του Κλίντον το είχε δηλώσει απροκάλυπτα: Το δίκτυο CNN είναι το δέκατο έκτο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.

Ο Ραμονέ δίνει μεγάλη έμφαση στην 11η Σεπτεμβρίου, που πρόσφερε στις ΗΠΑ έναν αντίπαλο που είχε στερηθεί από το 1991 με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ. Η τρομοκρατία ταυτίζεται με τον ριζοσπαστικό ισλαμισμό, σε μια μοντέρνα εκδοχή του μακαρθισμού. Ο όρος τρομοκρατία είναι βέβαια βολικότατα ασαφής και χρησιμοποιείται για να χαρακτηρίσει αδιακρίτως όσους καταφεύγουν, δίκαια ή άδικα, στη βία για να αλλάξουν μια πολιτική τάξη. Η 11/9 δεν έπληξε μόνο σε ζωές και υλικές ζημιές αλλά και τα σύμβολα της αυτοκρατορικής ηγεμονίας αλλά και στο πεδίο των μίντια. Με ένα είδος τηλεοπτικού πραξικοπήματος ο Μπιν Λάντεν κατέλαβε τις οθόνες και επέβαλε τις εικόνες του, θέτοντας στην υπηρεσία του όλες τις τηλεοράσεις των ΗΠΑ για να αποδείξει μέσα στα αμερικανικά σπίτια την ευάλωτη πλευρά της υπερδύναμης. Συνεπώς όλα είναι έτοιμα για την εμφάνιση ενός «Μεντιακού Μεσσιανισμού», ενός είδους ηλεκτρονικού προφήτη που θα έχει πρόσβαση σε όλες τις οθόνες του κόσμου για να μεταδώσει το μήνυμά του. Ο Ραμονέ έχει ιδιαίτερα επεκταθεί στο θέμα στο βιβλίο του Η Τυραννία της Επικοινωνίας (La Tyrannie de la communication, στα ελλ. Η τυραννία των ΜΜΕ, εκδ. Πόλις).

Ειδικό κεφάλαιο αφιερώνεται στη Μέση Ανατολή και τον νέο της εκατονταετή πόλεμο. Από την αποκάλυψη του θεμελιακού ψεύδους του αποικιακού συνθήματος «μια γη χωρίς λαό για ένα λαό χωρίς γη» ως την παροιμιώδη αναποφασιστικότητα των ΗΠΑ απέναντι στην αδιαλλαξία των ισραηλινών αρχών ένα πράγμα είναι ξεκάθαρο: στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα υπάρχει ολοφάνερη αρνησιδικία της διεθνούς κοινότητας απέναντι στα στοιχειώδη δικαιώματα των Παλαιστινίων. Σε κάθε άλλη περιοχή του κόσμου, μια ανάλογη κατάσταση θα είχε προκαλέσει την αγανάκτηση των διανοουμένων, που σε άλλες περιπτώσεις εθνοτικών – θρησκευτικών συγκρούσεων, όπως στη Βοσνία, το Κόσοβο ή την Τσετσενία είναι λαλίστατοι. Η πολιτική λύση της συνύπαρξης δυο κρατών είναι μονόδρομος.

Οικολογικές καταστροφές τεράστιου μεγέθους, μαζικές εκδασώσεις, ξέφρενη παραγωγιστική πολιτική με υπερκατανάλωση φυτοφαρμάκων και ρυπογόνων ουσιών, σιωπηλές συμφορές (ενδεικτικά: στη Γαλλία θάνατος 10.000 εργατών το χρόνο από αμίαντο) είναι ορισμένες μόνο από τις όψεις ενός Οικοσυστήματος σε Κίνδυνο, που ο Ραμονέ παρουσιάζει με στοιχεία και αριθμούς. Σε άλλο κεφάλαιο (Γεωπολιτική της Πείνας) παρατηρεί πως, ενώ ποτέ άλλοτε τα διαθέσιμα διατροφικά προϊόντα δεν ήταν τόσο άφθονα, η πείνα εξακολουθεί να θερίζει πληθυσμούς ολόκληρους, γιατί απλούστατα αποτελεί πολιτικό όπλο. Στο εξής, κανένας λιμός δεν είναι τυχαίος. Μια αληθινή στρατηγική πείνας μπορεί να καθοδηγείται από ηγέτες ή οργανώσεις που η λήξη του ψυχρού πολέμου άφησε χωρίς έσοδα. Δεν είναι πλέον οι εχθρικοί ή προς κατάκτηση λαοί εκείνοι που λιμοκτονούν αλλά οι ίδιοι πληθυσμοί εκείνων που θέλουν να τους εκμεταλλευτούν προς όφελος τους. Ο Αμάρτια Σεν είχε ήδη γράψει: ένα από τα πιο αξιοσημείωτα γεγονότα της τρομερής ιστορίας της πείνας, είναι ότι ποτέ δεν σημειώθηκε σοβαρός λιμός σε καμία χώρα με δημοκρατική μορφή διακυβέρνησης και με σχετικά ελεύθερο τύπο. Διόλου άσχετο και το κεφάλαιο για την Γεωγραφία του AIDS (: Η Πανούκλα των Φτωχών).

Οι ιστορικοί των νοοτροπιών θα διακρίνουν διαφορετικούς φόβους μέσα στη νέα χιλιετία: λιγότερο πολιτικο – στρατιωτικής τάξης (συγκρούσεις, διωγμοί, πόλεμοι) και περισσότερο οικονομικού – κοινωνικού χαρακτήρα (χρηματιστηριακές καταρρεύσεις, υπερπληθωρισμός, χρεωκοπίες επιχειρήσεων, μαζικές απολύσεις, αβεβαιότητα, νέα φτώχια) καθώς και βιομηχανικής και οικολογικής φύσεως (διαταραχές περιβάλλοντος, μολύνσεις κάθε είδους), αλλά και προσωπικού επιπέδου (ποιότητα διατροφής, γενετική μηχανική κλπ.).

Κι όμως, στον επίλογό του ο Ραμονέ δεν είναι απαισιόδοξος. Μια διεθνής κοινωνία πολιτών, που συγκεντρώνει δεκάδες ΜΚΟ, συλλογικά όργανα και δίκτυα από πολλές χώρες, αποδεικνύεται ιδιαίτερα ενεργητική. Όσοι αντιστέκονται έχουν πειστεί ότι ο σκοπός της φιλελεύθερης παγκοσμιοποίησης είναι η καταστροφή του συλλογικού και η οικειοποίηση της δημόσιας και κοινωνικής σφαίρας από την αγορά και τον ιδιωτικό τομέα. Αν η φιλελεύθερη ιδεολογία κατασκευάζει μια εγωιστική κοινωνία, τότε είναι απολύτως απαραίτητο να επαναφέρουμε το συλλογικό στοιχείο σε κάθε μορφή της ζωής μας. Οι διαδηλωτές οικοδομούν μια νέα αντι-εξουσία προς ένα χώρο παγκόσμιας εκπροσώπησης όπου η διεθνής κοινωνία των πολιτών θα κατέχει κεντρική θέση. Όπως συμβαίνει με τους «Ονειρευτές του απόλυτου»: Στο Πόρτο Αλέγκρε, μια εμβληματική πόλη της νότιας Βραζιλίας αποτέλεσε ένα είδος κοινωνικού εργαστηρίου με συμμετοχικό προϋπολογισμό των κατοίκων των συνοικιών, που μπορούν να παρακολουθούν αναλυτικά την εξέλιξη των εργασιών και τη διαδρομή των χρηματικών κονδυλίων. Ένα επιτυχημένο πολιτικό πείραμα σε ατμόσφαιρα πλήρους δημοκρατικής ελευθερίας.

Εκδ. του Εικοστού Πρώτου, 2003, μτφ. Στάθης Γκίνης, 235 σελ. με δισέλιδη βιβλιογραφία (Ignacio Ramonet, Guerres de XXIe siècle, 2002).

Πρώτη δημοσίευση: mic.gr. Στις φωτογραφίες: Νομάδας στην Αμερική, Ανήλικες Πόρνες στο Μπαγκλαντές, Εκλεισμένοι στη Γάζα, Παλιά και Νέα Σαγκάη.




Ιουνίου 2011
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Blog Stats

  • 1.128.956 hits

Αρχείο