Αρχείο για 2 Ιουνίου 2011

02
Ιον.
11

Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 24 (χειμώνας 2010 – 2011)

2001-2010: τα πρώτα δέκα χρόνια

Τώρα νυστάζω, αλλά δεν θα κοιμηθώ. Θα πάρω χαρτί και πένα και θα γράψω. Νιώθω τρομερή δύναμη μέσα μου. Το σκέφτομαι συνέχεια από χθες. Θα είναι η ιστορία ενός θαυματουργού αγίου που ζει στην εποχή μας και δεν μπορεί να κάνει θαύματα. Ξέρει πως είναι θαυματουργός και πως μπορεί να κάνει όποιο θαύμα θέλει, αλλά δεν κάνει κανέναν. Τον διώχνουν από το διαμέρισμά του και ξέρει πως φτάνει να κουνήσει το δαχτυλάκι του για να ξαναγίνει δικό του, αλλά δεν το κάνει. Υπακούει και φεύγει και ζει έξω, στην πόλη, σε μια παράγκα. Έχει την ικανότητα να κάνει την παράγκα ένα όμορφο πέτρινο σπίτι, μα δεν το κάνει. Συνεχίζει να μένει στην παράγκα, ώσπου κάποτε πεθαίνει χωρίς να έχει κάνει το παραμικρό θαύμα σ’ όλη του τη ζωή.

Το παραπάνω απόσπασμα από ένα εκτενές διήγημα του Daniil Kharms σε μετάφραση Γιώργου Μπλάνα σχετίζεται με υπόγειο τρόπο με το χειμερινό αφιέρωμα του τεύχους. Πρόκειται για μια ακαριαία ακτινογράφηση της πρώτης διχίλιαρης δεκαετίας της νεοελληνικής πραγματικότητας σε καίριους τομείς, εντός κι εκτός λογοτεχνίας: μυθιστόρημα (Ελισάβετ Κοτζιά), διήγημα (Βαγγέλης Χατζηβασιλείου), πολιτική (Χρήστος Οικονόμου), τηλεόραση (Μαριάννα Τζιαντζή – «δέκα χρόνια για τα μπάζα»), εικαστικά (Μάνος Στεφανίδης). Ακόμη: Τα σκουπίδια της ιστορίας (Γιώργος Μπλάνας), Η μεγάλη ψευδαίσθηση – Αθήνα 2001-2010 (Δημήτρης Ρηγόπουλος), Tο διαδίκτυο και η εκμάθηση μέσω κινητού (Μπέττυ Τσακαρέστου), Η αδυναμία απόλαυσης διαδικτυακής λογοτεχνίας (και εδώ).

Το προαναφερθέν κείμενο δίνει και την ευκαιρία στον μεταφραστή για ένα εισαγωγικό κείμενο στο έργο του Δανιήλ Χαρμς, απ’ όπου ξεκλέβω και συνενώνω σκόρπιες φράσεις: Το 1925 μπήκε στο Κολλέγιο Ηλεκτροτεχνίας του Λένινγκραντ αλλά πολύ σύντομα αποβλήθηκε, επειδή δεν έδειχνε «επαρκή ζήλο για τις σοσιαλιστικές δραστηριότητες». / Δυο ποιήματα που δημοσιεύτηκαν σε ανθολογίες ήταν τα μόνα – εξαιρουμένων των βιβλίων του για παιδιά – γραπτά του, που θα τυπώνονταν στη διάρκεια της ζωής του. / Άρχισε να γράφει μικρά αφηγήματα, ανατρέποντας ευρηματικά την λογική ανάπτυξη της πλοκής. Αυτά τα αφηγήματα έκαναν την Άννα Αχμάτοβα να πει πως «ο Χαρμς κατόρθωσε κάτι μοναδικό: την πεζογραφία του 20ού αιώνα». / Σε «ταχυδακτυλουργίες που αποσπούν το λαό από την οικοδόμηση του σοσιαλισμού» αναφερόταν το κατηγορητήριο με βάση το οποίο εξορίστηκε στο Κιουρσκ της Σιβηρίας, το 1931. / Το 1941 συλλαμβάνεται ξανά, πιθανώς από τον προσωπικό φθόνο κάποιου κομισάριου, και πεθαίνει από την πείνα ξεχασμένος στη φυλακή, κατά την πολιορκία της πόλης από τους Γερμανούς.

Διηγήματα από Μαρία Πετρίτση, Άντα Γκούρμπαλη, Μαρία Τσάτσου, Κατερίνα Ζαρόκωστα, Marisa Silver, Ηρώ Νικοπούλου, ποίηση από Ledo Ivo, Νίκη Μαραγκού, Παναγιώτη Ράμμη, γράμματα από Λευκωσία και Ουισκόνσιν, μαγνητοφωνημένη συζήτηση με Σώτη Τριανταφύλλου. Από τις τελευταίες σελίδες στέκομαι στο σημείωμα για τον Γουστάβο Εσκανλάρ (Gustavo Escanlar, 2006-2010), μια πρόωρη απώλεια της Ουρουγουανής Λογοτεχνίας, που με τη γραφή ασχολήθηκε με τα θέματα της βράζουσας νεότητας – ροκ εντ ρολλ και άλλα μουσικά ακούσματα, αχαλίνωτος έρωτας, μεθύσια, ηδονιστικές διέξοδοι, ποδόσφαιρο, καρναβάλι, βαθιά κατάδυση στην ποπ κουλτούρα – αλλά και επιτέθηκε στους δυο πασίγνωστους συγγραφείς της Ουρουγουάης, τον Εντουάρντο Γκαλεάνο και τον Μάριο Μπενεντέτι επειδή δεν βοηθούσαν καθόλου τους νέους συγγραφείς.

Διαλέγω έναν αριθμό από τον καθιερωμένο (δε)κατοδείκτη – το 6.000. Τόσα είναι τα παιδιά που εξαφανίζονται τη Βολιβία μηνιαίως, ενώ οι άνθρωποι που εκτελέστηκαν στην Κίνα το 2009 ανέρχονται σε 1000. Και μια και μιλάμε για Κίνα, δεν είδαμε καμία διαμαρτυρία κατά του κινεζικού καθεστώτος που έχει στείλει τον βραβευθέντα με το Νόμπελ Ειρήνης κινέζο ακτιβιστή Λιου Σιαομπό σε επαρχία στα βόρεια της Κίνας να μαζεύει αχλάδια. Τι έγιναν όλα εκείνα τα γκρουπούσκουλα που κόπτονται δήθεν υπέρ της ελευθερίας της έκφρασης και του λόγου; Ένας λόγος παραπάνω ώστε η απονομή πάντως του Athens Prize for Literature στον Μα Γιανγκ για το μυθιστόρημά του Πεκίνο σε Κώμα να έχει διπλάσια  σημασία. Όπως δήλωσε ο συγγραφέας: Μέσω της λογοτεχνίας θέλησα να τιμήσω τον ιδεαλισμό και την αισιοδοξία της Γενιάς του Τιεν Αν Μεν, να αποτίσω φόρο τιμής στις χιλιάδες των νεκρών και των τραυματιών της Σφαγής και στους αναρίθμητους άλλους που μέχρι σήμερα διώκονται στην Κίνα επειδή αρνούνται να πουν ψέματα ή να ξεχάσουν.

Αύριο το αμέσως προηγούμενο τεύχος, χθες το επόμενο. Στις φωτογραφίες Daniil Kharms και Gustavo Escanlar.

Advertisements
02
Ιον.
11

Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 25 (άνοιξη 2011)

Αφιέρωμα Literatura Latinoamericana

Ζήτησα τον κανονισμό ελέγχου κι ο υποδιευθυντής μου είπε ότι εκείνη την ώρα δεν είχαν αντίτυπα, θα μου έβρισκε ένα το συντομότερο (ακόμα το περιμένω) και ότι, στο μεταξύ, ήταν σαφές και το ’ξερα: μεγάλη προσοχή με τα παλιόλογα, παροιμίες αμφίσημες ή δήθεν λαϊκές χυδαιολογίες, τα γυμνά ή τις ερωτικές «τολμηρές» σκηνές (whatever that means), τίποτα εναντίον του Κυρίου Προέδρου της Δημοκρατίας, του Κόμματος και του συστήματος γενικότερα, ουδέν το ασεβές εναντίον των ηρώων ή της πατρίδος, τίποτα, ή σχεδόν τίποτα, γύρω απ’ τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ούτε για τους αντάρτες ή τους κομμουνιστές ή αγίους της Αριστεράς όπως ο Τσε Γκεβάρα ή το Τζον Λένον, αυτού του είδους τα φυράματα, τίποτα γύρω από το ’68 ή τους χίπηδες, τίποτα για ροκενρόλ ή για περιθωριακούς νέους, για ναρκωτικά ή ναρκοεμπόρους και μεγάλη προσοχή σε θέματα της οικογένειας και της θρησκείας… λέει ο αθυρόστομος νέος που αναλαμβάνει λογοκριτής της τηλεόρασης στο διήγημα του Μεξικανού Jose Agustin Δεν υπάρχει λογοκρισία. Τι γίνεται όμως όταν αποφασίσει ν’ αφήσει δυο τρεις λέξεις αλογόκριτες, εφόσον η αφαίρεσή τους ακριβώς θα τις υπερτόνιζε, και θα είναι σ’ όλους ορατό πως μπήκε μαχαίρι, άρα υπάρχει λογοκρισία;

Όλες σχεδόν οι χώρες εκπροσωπούνται με πρεσβευτικά διηγήματα και ποίηση, σε μια σύγχρονη και πολύχρωμη εικόνα της Λατινοαμερικανικής Λογοτεχνίας. Ο Gustavo Escanlar (Ουρουγουάη) συντάσσει ένα έξυπνο Μικρό εικονογραφημένο λεξικό Spanglish, όπου τη θέση των σημασιών παίρνουν σχετικές με τη λήμμα διηγήσεις, ενώ ο José Emilio Pacheco (Μεξικό) μια ιδιαίτερα υποβλητική ιστορία εξαφάνισης. Η παρουσία της Κούβας είναι τριπλή (Virgilio Pinera, Leonardo Padura Fuentes κι ο περίφημος αντικαθεστωτικός Guillermo Cabrera Infante). Έχουμε ακόμη πεζά από τους Juan Villoro (Μεξικό), August Monterroso (Γουατεμάλα), Junot Diaz (Δομινικανή Δημοκρατία) ενώ η πορτογαλόφωνη λογοτεχνία της Βραζιλίας αντιπροσωπεύεται από έναν μεγάλο μυθιστοριογράφο (Graciliano Ramos, με απόσπασμα από το κλασικό μυθιστόρημα Vidas Secas – Άγονες ζωές) κι έναν εξίσου μεγάλο ποιητή, τον Ledo Ivo. Στο μαγνητόφωνο και ο Χιλιανός Pedro Lastra. Το πλήρες αφιέρωμα επιμελήθηκαν με κείμενα, επιλογές και μεταφράσεις οι Ρήγας Καππάτος και Γιώργος Ρούβαλης.

Η πολιτικά πολύπαθη Λατινική Αμερική αποδίδεται ειδικότερα σε δυο έξοχα διηγήματα. Στο Ενδέκατο χιλιόμετρο του Αργεντινού Mempo Giardinelli, μια παρέα φίλων – όλοι πρώην κρατούμενοι των φυλακών 11-7 της δικτατορίας – που έχει μαζευτεί για να γιορτάσει κάποια γενέθλια, αναγνωρίζει στο πρόσωπο του μπαντονεονίστα τον δεκανέα Σεγκόβια, που έπαιζε πάντα τη μελωδία του τίτλου για να καλύπτει τις φωνές των βασανιζόμενων. Ο αέρας έχει μια ρυθμική πυκνότητα σαν οι καρδιές όλων των παρευρισκομένων να χτυπούν στον ίδιο τόνο και να ακούγεται μία μόνο τεράστια καρδιά. Όλοι πλησιάζουν τον «μουσικό» και του ζητούν να το παίξει ξανά και ξανά. Καθώς το μπαντονεόν ανοίγει και κλείνει πάνω στο δεξί γόνατο του τύπου, ασθμαίνοντας σαν η φυσούνα του να ήταν ένας ασθενικός πνεύμονας από τον οποίο κρέμεται μια ροζέτα της Αργεντινής κι εκείνος αδυνατεί να τους κοιτάξει, παρά κοιτάζει κάτω σα να θέλει να αποφύγει ένα έντονο φως, όπως όταν έχει πολύ ήλιο, όλοι προβαίνουν σε μια ιδιότυπη, χωρίς βία εκδίκηση.

Το σύμφυτο με την Λατινική Αμερική κλίμα πολιτικού τρόμου κυριαρχεί και στο διήγημα της Magali Garcia Ramis (Πουέρτο Ρίκο) Μια εβδομάδα επτά ημερών, με αφηγητή ένα μικρό κορίτσι που διαβαίνει με την μητέρα του «τον κόσμο με χίλιους δρόμους και εκατό πόλεις». Σταδιακά αντιλαμβανόμαστε πως εκείνη είναι μια πολιτική αγωνίστρια που συναντά συνεχώς πολιτικούς και ερωτικούς συντρόφους, αλλά και μεγαλώνει το κορίτσι με αγάπη και τρυφερότητα. Όταν κάποια στιγμή το αφήνει για λίγες μέρες στη γιαγιά του εκείνο εξακολουθεί να την περιμένει ανάμεσα σε μέρες φόβου, διεσπαρμένα λόγια και καταλόγους με ψιλά γράμματα στις εφημερίδες, με συλληφθέντες ύποπτους αριστεριστές, την περιμένει επειδή πάντα επέστρεφε όπως του υποσχόταν, κι ας ακούγεται η φωνή μη δοκιμάσετε να την πάρετε απ’ την πόλη, ξέρουμε ότι θα ξαναγυρίσει για το παιδί κι έχουμε ένταλμα σύλληψής της…

Σε πρόσθετο πολυσέλιδο καλλιτεχνημένο υποφάκελο ανθολογούνται ποιητές της ηπείρου: ο Κολομβιανός Raul Gomez Jattin, ο Κουβανός Perto Padilla, o Χιλιανός Vicente Huidobro, η Νικαραγουανή Gioconda Belli (που έζησε και ως μέλος του κινήματος των Σαντινίστας σε διάφορες χώρες), ο Μεξικανός Homero Aridjis κ.ά. Να σημειωθεί πως ο τελευταίος έχει ζητήσει ελληνική υπηκοότητα – ο πατέρας του ήταν Μικρασιάτης Έλληνας – αλλά οι γαϊδουρινές ελληνικές διπλωματικές υπηρεσίες προφανώς τρόμαξαν από την γραφειοκρατική δουλειά και δεν τον έχουν δεχτεί ακόμα. Για άλλη μια φορά το επίσημο ελληνικό κράτος δείχνει πού έχει γραμμένους τους Έλληνες της διασποράς.

Κάπου εδώ κλείνουν τα πρώτα 25 τεύχη του περιοδικού με ανά τρίμηνο τακτική παρουσία, ενός περιοδικού που μας θυμίζει: ζαλίσαμε κεφάλια, σπάσαμε εξαρτήσεις, διασαλεύσαμε την τάξη των χρυσών ονομάτων, δυσκολέψαμε τα πράγματα για τις μετριότητες και τους λογοκλόπους, δείξαμε την αντιπάθειά μας προς τις λογοτεχνικές κλίκες και τα φιλολογικά σαλόνια, δείξαμε τη συμπάθειά μας προς ένα είδος λογοτεχνίας που κοιτάει τα πράγματα λοξά, σας γνωρίσαμε για πρώτη φορά 140 ξένους και νέους έλληνες συγγραφείς, προσπαθώντας συνεχώς να θυμόμαστε ότι δεν είμαστε ο ομφαλός της γης. Συμφωνούμε κι επαυξάνουμε, γι’ αυτό και παρουσιάζουμε κάθε τεύχος του από το πρώτο ως το τρέχον, έστω και με κάποιες καθυστερήσεις!

Στις φωτογραφίες: Mempo Giardinelli και η Νικαραγουανή Τριάδα των Rubin Dario, Gioconda Belli και Ernesto Cardinal. Τις επόμενες μέρες, τα προηγούμενα τεύχη του περιοδικού.




Ιουνίου 2011
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
« Μάι.   Ιολ. »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
27282930  

Blog Stats

  • 995.254 hits

Αρχείο

Advertisements