Ευφάνταστες κυκλικές αφηγήσεις αξιαγάπητων ηρώων
Οι ευφάνταστες αφηγήσεις με το Γκρούφαλο και την ευρύτερη συγγενική πανίδα του εικονογράφου Άλεξ Σέφλερ (ο οποίος, θυμίζουμε, έχει δημιουργήσει και τους Τικ και Τέλα) δεν χαρακτηρίζονται μόνο από ιδιαίτερη ευφυΐα αλλά και μια απολαυστική κυκλικότητα της ιστορίας – η οποία καθώς εξελίσσεται μοιάζει να διαγράφει έναν κύκλο προτού επιστρέψει στην αρχή της, έχοντας όμως προσφέρει πολύτιμες εμπειρίες στον εκάστοτε ήρωα. Σε αυτό τον υπερπολύτιμο τόμο βλέπουμε συγκεντρωμένες όχι μόνο τις δυο πρώτες ιστορίες του Γκρούφαλου αλλά συνολικά οκτώ αυτοτελείς ιστορίες η καθεμιά με την δική της ιδιαίτερη περιπετειώδη χροιά. Και πρόκειται για ιστορίες που προκαλούν το γέλιο, την έκπληξη αλλά και ωθούν σε επιδοκιμασία των ηρώων τους.
Ποια να διαλέξω για παρουσίαση; Οπωσδήποτε την πρώτη, με το υπέροχο ποντικάκι που για να αντιμετωπίσει λεκτικά τις επικείμενες επιθέσεις μερικών ζώων (της αλεπούς, του φιδιού και της κουκουβάγιας) επινοεί την ύπαρξη του Γκρούφαλου, ενός τέρατος το οποίο τον έχει προσκαλέσει και έχει ως αγαπημένο του γεύμα ακριβώς το είδος τους. Μάλιστα το περιγράφει με πλήρη στοιχεία, σε σημείο αυτά να επιστρέψουν για προστασία στην φωλιά τους. Τι συμβαίνει όμως όταν πράγματι ένα τέτοιο πλάσμα ακριβώς όπως περιγράφτηκε και με τέτοιο όνομα εμφανιστεί να απειλήσει το ποντικάκι, που μάλλον δεν γνώριζε την δύναμη της αφήγησης, ή μάλλον την γνώριζε ως προς τα πειστικά αποτελέσματά της αλλά δεν σκέφτηκε και το ζωντάνεμα των ηρώων του; Είναι η ώρα για το δεύτερο ευφυές του εύρημα, ακριβώς να του ζητήσει να το ακολουθήσει, ώστε εκείνο να δει με τα μάτια του πώς το φοβούνται οι προαναφερθέντες ένοικοι του δάσους, οι οποίοι βέβαια εξαφανίζονται ακριβώς επειδή βλέπουν μαζί του το Γκρούφαλο!
Παρεμφερής και εξίσου απολαυστική η δεύτερη ιστορία με «Το Μικρό Γκρούφαλο», στην οποία, αντίστροφα, για να το προστατεύσει ο πατέρας του τού περιγράφει ένα τρομακτικό Ποντικό που το Γκρουφαλάκι τελικά αναζητά με περιέργεια κρυφά μέσα στη νύχτα, ενώ τα άλλα ζώα ενισχύουν την τρομερή του φήμη. Για άλλη μια φορά το μικρό ποντικάκι πρέπει να επιστρατεύσει την ευφυΐα του ώστε όλοι να πάνε για ύπνο ευτυχείς και αρτιμελείς. Μια άλλη χάρμα οφθαλμών λύση συλλαμβάνει η μάγισσα της τρίτης ιστορίας («Μια σκούπα, μα τι σκούπα!»), που διαδοχικά προσκαλεί στο εναέριο όχημά της μια σειρά ζώων που φρόντισαν να της βρουν το καθένα και κάτι διαφορετικό που της έπεσε στο έδαφος, αλλά απειλείται από έναν ουράνιο δράκο. Καθώς όλη η συντροφιά γκρεμίζεται στον βούρκο, χάρη στη λάσπη του σχηματίζουν ένα τέρας που τον στρέφει σε φυγή ενώ όλοι στο τέλος συνεισφέρουν στην θριαμβική χορτοφαγική σούπα. Στα «Μαϊμουδομπερδέματα» οι ατελείς περιγραφές μιας μικρής μαϊμούς που αναζητά την μητέρα της οδηγεί την αρωγό πεταλούδα σε διαφορετικές μαμάδες, σε ένα πρωτότυπο ταξίδι γλωσσικής ακρίβειας ανάμεσα στα δέντρα.
«Η φάλαινα και το σαλιγκάρι» αποτελεί κατά τις μετρήσεις μου το πλέον αγαπημένο κομμάτι των αναγνωστών. Από την μία υπάρχει η ιστορία του μικρού σαλιγκαριού που επιθυμεί να φύγει από τον μικρόκοσμό του και να ταξιδέψει στις θάλασσες πάνω στη ράχη μιας φάλαινας κι από την άλλη η συγκινητική ιστορία της διάσωσής της από το ίδιο, που σπεύδει με τις περιορισμένες του αλλά τελικά απεριόριστες δυνάμεις στο γειτονικό σχολείο, καθώς εκείνη εξοκείλει στην στεριά. «Ο ομορφότερος γίγαντας στην πόλη» είναι ο αξιαγάπητος «ανθρώπινος» ήρωας του τόμου, καθώς αποφασίζει να ντυθεί από πάνω ως κάτω με καλά ρούχα, τα οποία όμως κατά την βόλτα του χαρίζει διαδοχικά σε διάφορα ζώα που τα χρειάζονται – το κασκόλ στην καμηλοπάρδαλη που έχει πονόλαιμο, το πουκάμισο στην κατσίκα για πανί στη βάρκα της, το παπούτσι για νέο σπίτι σε μια οικογένεια ποντικών, την κάλτσα για υπνόσακο στην αλεπού και την ζώνη για γέφυρα στον σκύλο, με αποτέλεσμα να μείνει πάλι χωρίς ρούχα αλλά χάρη στην τύχη που ευνοεί τους καλόκαρδους βρίσκει ξανά τα παλιά του και χρίζεται αγαπημένος βασιλιάς των ζώων που βοήθησε.
Και πώς να μην ξεκαρδιστεί κανείς με το «Χωράει δε χωράει», όπου μια γριούλα παραπονιέται σ’ έναν γερό σοφό πως το σπίτι της είναι μικρό και εκείνος την συμβουλεύει διαδοχικά, σε κάθε της ανάλογο παράπονο, να προσκαλέσει μια κότα, μια κατσίκα κι ένα γουρούνι; Και έτσι όπως ο χώρος όχι απλώς στενεύει αλλά και καταρρέει από τις ζημιές τους, η αντίστροφη απομάκρυνσή τους κάνει το σπίτι να μοιάζει μεγαλύτερο από ποτέ κι εμάς να συμπεραίνουμε την παγίδα του δεδομένου. «Η ιστορία του Ηλία που αγαπούσε τα βιβλία» είναι, τέλος, η πιο «λογοτεχνική» του βιβλίου, έτσι όπως ο πρωταγωνιστής ανοίγει ένα βιβλίο μέσα στο οποίο ο πειρατής ανακαλύπτει ένα βιβλίο για μια χρυσομαλλούσα που διάβαζε το αγαπημένο της βιβλίο όπου ένας ιππότης διάβαζε στον δράκο ένα βιβλίο που τον έκανε να γελά, για έναν βάτραχο που διάβαζε ένα βιβλίο δανεισμένο από την βιβλιοθήκη και ούτως καθ’ εξής, μέχρι την καταληκτήρια εικόνα, όπου τελικά όλοι οι χαρακτήρες των βιβλίων έρχονται και συντροφεύουν τον μικρό αναγνώστη, γιατί έτσι συμβαίνει με την ανάγνωση, ακριβώς έτσι!
Όλες αυτές οι ιστορίες, γραμμένες από το 1999, οπότε και πρωτοκυκλοφόρησε το Γκρούφαλο, και το οποίο βγήκε τότε άμεσα από τις εκδ. Πατάκη, έως το 2005, και οι οποίες κυκλοφόρησαν σε ξεχωριστά βιβλία από τις ίδιες εκδόσεις, εκτός από όλο αυτό τον πλούτο αλλά και την ποιητική τους, καθότι γραμμένες με ομοιοκαταληξίες, έχουν, το ξανατονίζουμε, την χαρακτηριστική και τόσο αγαπητή εικονογράφηση του Σέφλερ.
Εκδ. Πατάκη, 2020, [τέταρτη εκτύπωση: 2024], σελ. 240, μτφ. Φίλιππος Μανδηλαράς [Julia Donaldson/Alex Scheffler, The Gruffallo and other stories, 2020].
Ηλικίες: 3+
Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.





