Αγαπημένοι σας διαχρονικοί και σύγχρονοι συγγραφείς
Έχω μεγαλώσει με την κλασική Ρωσική λογοτεχνία. Αγαπημένοι είναι οι περισσότεροι μεγάλοι Ρώσοι – ο Γκόγκολ – προπομπός της σουρεαλιστικής γραφής – με το διήγημα «Η μύτη», όπου ένας κουρέας κατά λάθος κόβει την μύτη του πελάτη και η μύτη του αρχίζει την δική της αυτόνομη ζωή, σαν κανονικός κύριος!!! Ο Λεβ Τολστόι, ο μεγάλος Ντοστογιέφσκι, μετά ο Τσέχοφ, ο Γκόρκι, ο Σόλοχοβ, κι ο Βασίλη Σούκσιν. Υπάρχουν και ποιητές που έχουν γράψει σπουδαία πεζογραφία – ο Πούσκιν (διηγήματα του Μπέλκιν) και το μυθιστόρημα του σε στίχους Ευγένιος Ονέγκιν κι ο Λέρμοντοβ – με τον «Ηρωας της εποχής μας».
Η άλλη μεγάλη σχολή του 19του αιώνα είναι η Γαλλική – βεβαίως, με τον Μπαλζάκ, Στενδάλ, Ουγκό, Φλομπέρ, Ζολά, Μοπασάν («Ο Φιλαράκος»!!!) Κι ο κάπως παρεξηγημένος Αλέξανδρος Ντουμά – που όλοι τον θυμούνται μοναχά με τους «Τρεις σωματοφύλακες» και τον «Κόμη Μοντεχρίστο», που όμως έχει κάνει μια από τις καλύτερες περιγραφές της Γαλλικής Επανάστασης με το πολύτομο μυθιστόρημά του «Ο Ιππότης του Μεζόν Ρουζ» Βέβαια, πάντα παραμένει εκπρόσωπος του ρομαντισμού, οι χαρακτήρες του είναι συνήθως σε άσπρο/μαύρο και ποτέ δεν θα πει πως η βασίλισσα είχε εραστή! Θα τον ονομάσει «αφοσιωμένο θαυμαστή» και την σχέση τους – «σχέση αμοιβαίου σεβασμού». Άλλωστε, έχει καταφέρει μια υπόθεση μοιχείας (της βασίλισσας) κι εσχάτης προδοσίας – που ουσιαστικά διαπράττουν οι τρεις σωματοφύλακες, να την παρουσιάσει σαν προσπάθεια υπονόμευσης του θρόνου από τον καρδινάλιο Ρισελιέ.
Αγαπημένα σας διηγήματα.
«Το μπάνιο του Αλιόσα Μπεζκονβόϊνη» του Βασίλη Σούκσιν, που το μετέφρασα στα ελληνικά για το «Δέντρο».
Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας;
Ο Φάλσταφ, με όλες του τις αντιθέσεις. που ίσως είναι από τους πιο ολοκληρωμένους χαρακτήρες του Σαίξπηρ. Νομίζω, όπως στους ηθοποιούς αρέσει να υποδύονται τους πολύπλοκους κι αρνητικούς χαρακτήρες, τους «κακούς», έτσι και στους συγγραφείς αρέσει να τους πλάθουν. Εκεί, μπορούν να μεγαλουργήσουν.
Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;
Οι συγγραφείς αναγκαστικά «αντιγράφουν» από την ζωή. Π.χ. πρότυπο του χαρακτήρα του γέρου κόμη Μπεζουχόβ, που αναγνωρίζει το νόθο γιο του Πιέρ, στο «Πόλεμος και Ειρήνη» του Τολστόι, ήταν ο Μέγας Καγκελάριος της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, ο κόμης Μπεζμπορόντκο!!! Η μικρότερη αδερφή της γυναίκας του Τολστόι η Τατιάνα Αντρέεβνα Μπερς, ήταν το πρότυπο για την Νατάσσα Ροστόβα. Συνήθως οι αντιδράσεις των πραγματικών ηρώων για τον τρόπο που τους έχουν απεικονίσει είναι αρνητικές. Θυμάμαι μια αφήγηση του Χάσεκ για το πρότυπο του στρατιωτικού ιερέα – μεθύστακα Ότο Κατς, που όταν αναγνώρισε τον εαυτό του, πήγε οργισμένος στο σπίτι του συγγραφέα, απειλώντας να τον σύρει στα δικαστήρια. Ο Χάσεκ κατάφερε να τον μεθύσει κι έτσι λύθηκε η παρεξήγηση. Ναι, έχω δει πως μεγαλώνουν ή γερνάνε κάποιοι «ήρωές» μου. Πάντα υπάρχει ενδιαφέρον, όταν ξεφεύγουν από τα αρχικά χαρακτηριστικά τους, προσφέροντας εκπλήξεις – γι’ αυτό και τα πιο απίθανα σενάρια τα δημιουργεί η ίδια η ζωή.
Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;
Έτυχε, δεν με πειράζει αρκεί εκείνη τη στιγμή να είμαι απομονωμένος.
Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις
Την ώρα του γραψίματος η μουσική με αποδιοργανώνει. Δεν μπορώ να συγκεντρωθώ, ακριβώς επειδή ακούω την μουσική. Συνήθως η μουσική με αναστατώνει. Π.χ. αν οδηγώ κι ακούω το Speed king ή το Highway star των Deep purple, ασυνήθιστα πατάω περισσότερο γκάζι. Η μουσική δεν είναι ηχητική ταπετσαρία, ώστε σε αυτό τον φόντο να κάνεις κάτι άλλο κι όμως, για πολλούς λειτουργεί ακριβώς έτσι. Μου φαίνεται περίεργο όταν ακούω, πως χειρουργούν ακούγοντας μουσική. Παραξενεύτηκα επίσης όταν διάβασα ότι υπάρχει σαν είδος η «μουσική των αεροδρομίων», ή των «σουπερμάρκετ», ή των «ασανσέρ». Οι μουσικές μου προτιμήσεις είναι ανάλογα με την διάθεση μου – ποικίλουν από την κλασική μέχρι την ραπ ή την τσιγάνικη ή κάποια δημοτικά – γενικά όλα τα είδη.
Μια μικρή παρουσίαση/εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά [ή για όσα κρίνετε]. Είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε γράφοντας για το πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν. Τυγχάνει κάποιο περισσότερο αγαπημένο των άλλων;
Η πρώτη μου συλλογή διηγημάτων είναι: «Το παλιό κτίριο» από τις εκδόσεις «Νεφέλη». Στο πρώτο μέρος περιέχει ιστορίες με Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες στην Βουλγαρία. Είναι ρεαλιστική αφήγηση, χωρίς ηρωισμούς και εγκώμια. Η πραγματική ζωή, στον υπαρκτό σοσιαλισμό.
Ακολουθεί το μυθιστόρημα «Κιθαρίστας σε ταβέρνα» που είχε βραβευθεί στον διαγωνισμό διηγήματος του Δήμου της Φιλιππούπολης και του εκδοτικού οίκου «Χ.Γ. Δάνοβ» το 1990 στην Φιλιππούπολη. Το βιβλίο έπρεπε να εκδοθεί τον επόμενο χρόνο, κάτι που δεν έγινε για οικονομικούς λόγους. Εκδόθηκε στην Ελλάδα από τις εκδόσεις «Πατάκη». Στην Βουλγαρία εκδόθηκε μόλις το 2007 από τις εκδόσεις «Balkani» Βρήκε θερμή υποδοχή από την κριτική στις δύο χώρες. Οι Βούλγαροι το θεωρούν Το βουλγάρικο μυθιστόρημα γραμμένο από Έλληνα. Πρόκειται για τα βιώματα ενός νεαρού κιθαρίστα στην Σόφια την δεκαετία του 70, τα χρόνια δηλαδή που αρχίζει η παρακμή του Συστήματος.
Μετά είναι «Οι περιπέτειες του Μπρέγκα» – πάλι από τις εκδόσεις «Πατάκη» και πάλι για του Έλληνες πολιτικούς πρόσφυγες, όμως της δεύτερης γενιάς, που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν εκεί. Με χιούμορ και ρεαλισμό παρουσιάζονται τα γεγονότα που φέρανε την διάλυση του Ανατολικού μπλοκ. Το σπουδαίο είναι πως πρόκειται για προσωπικές μαρτυρίες κι ίσως αυτή να είναι η ιδιαίτερη συμβολή του βιβλίου, είναι η ματιά από μέσα, οι εκτιμήσεις Ελλήνων που μπόρεσαν να βιώσουν αυτές τις εμπειρίες. Προτάθηκε για το βραβείο μυθιστορήματος του περιοδικού «Διαβάζω»
Ακολουθούν η συλλογή με διηγήματα «Φώτο Βέριτας» εμπνευσμένη από την σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα – που κι αυτή προτάθηκε για το βραβείο συλλογής διηγημάτων του «Διαβάζω»
Το θεατρικό «Οι εφιάλτες του δήμιου Σανσόν» εκδόσεις «Μανδραγόρας» – θεατρικό – με θέμα τη σύγκρουση του ατόμου με την εξουσία.
Το τελευταίο μου βιβλίο «Μια εταίρα θυμάται» – από τα «Ελληνικά γράμματα» ένα μη ηρωικό μυθιστόρημα, για την στρατοκρατούμενη Σπάρτη και την Κρυπτεία κατά την διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου. Η προσέγγιση του θέματος είναι εντελώς διαφορετική από την συνηθισμένη ηρωική ή μεγαλοπρεπή παρουσίαση στα σχολικά βιβλία και στα διάφορα ιστορικά μυθιστορήματα. Το βιβλίο διαβάζεται «με κομμένη την ανάσα», έχει αγωνία, χιούμορ και γρήγορο ρυθμό.
Πώς βιοπορίζεστε;
Είμαι ιατρός – μικροβιολόγος – Δ/ντης Μικροβιολογικού τμήματος στο Γ.Ν. Κομοτηνής.
Τι διαβάζετε;
Το περίεργο είναι ότι διαβάζω περισσότερο ιστορικά κείμενα, ή απομνημονεύματα, παρά λογοτεχνικά
Τι γράφετε τώρα;
Περιμένω, αν όλα πάνε καλά, το Νοέμβρη να βγει το μυθιστόρημά μου «Κάπου αλλού είναι η γιορτή» από τις εκδόσεις «Τόπος» με ήρωες -νέους από τα εργατικά προάστια της Θεσσαλονίκης της δεκαετίας του 80. Παιδιά που αναζητούν τον δρόμο τους στη ζωή, μα βλέπουν πως πάντα κάπου αλλού είναι η γιορτή, εκεί που δεν έτυχε να γεννηθούν οι ίδιοι.
Ετοιμάζω και μια συλλογή διηγημάτων τα περισσότερα από τα οποία έχουν εκδοθεί στο περιοδικό «Μανδραγόρας»
Αγαπημένο σας ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό, «ενεργό» ή μη; Κάποιες λέξεις για τον λόγο της προτίμησης;
Ο «Μανδραγόρας». Με τον εκδότη του, τον Κώστα Κρεμμύδα εδώ και αρκετά χρόνια είμαστε φίλοι κι έχω την τιμή να συνεργάζομαι με το περιοδικό του.
Γράψατε ποτέ ποίηση – κι αν όχι, για ποιο λόγο;
Οι περισσότεροι γράφοντες αρχίζουν με ποίηση, μετά περνάνε στα άλλα είδη. Συνεχίζω που και που να γράφω ποίηση. Τώρα με την ραπ μουσική η ρυθμική ποίηση με ομοιοκαταληξία, πήρε επιτέλους την ρεβάνς της. Τόλμησα να γράψω ραπ και να το παρουσιάσω σε ποιητική εκδήλωση στο Ωδείο Αθηνών. Ο πιανίστας που συνόδευε τα ποιήματα των άλλων κατενθουσιάστηκε και ζήτησε να επαναλάβω το ποίημα ενώ ο ίδιος αυτοσχεδίαζε. Αργότερα αυτό το ποίημα – ραπ βγήκε στον «Μανδραγόρα», πρόκειται για το «Ραπ του Κόκκινου στρατού» και σχολιάστηκε αρκετά. Έγραψα ραπ και στα βουλγάρικα το «Ραπ για το μούτρο και το πρωινό» Η λέξη «μούτρο» πρόσφατα απέκτησε νέα έννοια στην βουλγαρική. Χαρακτηρίζει τους πρώην παλαιστές, σωματοφυλακές κ. λπ. με τις βαριές χρυσές καδένες στο λαιμό και τα τζιπ πολλών κυβικών, που έχουν εξελιχθεί 
σε επιχειρηματίες, με τις γνωστές τους μεθόδους. Το ποίημα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Ορφέας» – του μεγαλύτερου εν ζωή Βούλγαρου ποιητή – Λιουμπομήρ Λέβτσεβ κι άρεσε πολύ.
Ναι, αν ήμουν τώρα δεκαοχτώ χρονών θα ήθελα να είμαι ράπερ!
Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;
Ευχαρίστως θα έγραφα για τον Νίκο Καζαντζάκη. Είναι πολύ μεγάλος συγγραφέας – παγκόσμιας κλάσης. Με την συνεχή αναζήτηση του θείου, μοιάζει με τους μεγάλους Ρώσους, έχει Δυτική κουλτούρα κι ανήσυχη Ελληνική ψυχή.
Πλήρης εργογραφία και κριτικογραφία εδώ.
