… ή με άλλα λόγια, εκτόξευση στους αιθέρες και πάλι πίσω, με σκάφος πλήρως καλωδιωμένο και αεροηχητικό. Κυβερνήτες στην δεύτερη τροχιά τους οι Andy Hung και Benjamin John Power. Όσοι πήραν είδηση την πρώτη καταιγιστική πτήση του 2008άρικου Street Horrrsing είχαν ήδη υποσημειώσει την τάση για οργανικά ντελίρια, εντελώς μέσα σε ηλεκτρονικά καλώδια και οξείς ψηφιακούς τροπισμούς. Αυτή τη φορά οι στροφές σε γωνίες θα αποφεύγονται για πιθανές συγκρούσεις (σε ανίες ή επαναλήψεις), οι κιθάρες μπαίνουν στα θηκάρια τους, το ταμπλό αυτή τη φορά έχει σχεδόν μόνο πλήκτρα. Οι διαδρομές θα είναι κυκλικές και υπερταχείες. Και μελωδικότερες.

Απογειωνόμαστε. Surf Solar: βιομηχανίζων ήχος με ποπ ψυχή και εθιστική επαναληπτικότητα. Rough Steez: μια ματιά προς την φυσούνα της απογείωσης, ατσάλινος ήχος, σχεδόν industrial. Ανάγλυφη η μεταβολή στο The Lisbon Maru: σαν να κάνουν οι μηχανές slow down και να μένει ο απόηχος, σαν αιθέρας καπνού μέσα σε περιβαλλοντικό (ambient) φόντο να σε ανεβάσει σε άλλα, γλυκύτερα ύψη. Εκεί πάνω, ξεκινάει νέα εμβατηριακή πτήση που είναι αδιάφορο πόσο στάσιμη μένει: αρκεί να πετάς. Ίσως σε άλλη περίπτωση το Olympians να ακουγόταν δακρύβρεχτο, όμως τώρα, στο τέταρτο σκαλί προς τους αιθέρες μετατρέπει την ψευδο-ηρωική του μανιέρα σε υμνικό έπος. Μόνο που σε τέτοια ύψη έρχεται το ρίγος, συνεπώς μετά την ευφορία έρχεται η αφύπνιση με την νέα μηχανολογική κατατομή του Phantom Limb ως τεστ αντοχής. Τα ικάρια φτερά πρέπει να λιώσουν εδώ. Αλλά προτού πέσουμε, μια χαμηλότερη πτήση με την μάλλον πιο σαουντρακική σύνθεση του δίσκου με μια ιδέα συνεχούς ανολοκλήρωτης έναρξης (Space Mountain) και μια τελευταία ανύψωση, όπου οι ψηφιαστές τρέχουν πλέον κι ακούγονται σαν παραμορφωτικές κιθάρες (Flight of the Feathered Serpent).

Πίσω στη γη ξανά. Τερματικός της κυκλικότατης, χωρίς την παραμικρή ανατάραξη τροχιάς, προφανώς βασισμένης σε τετραγωνισμένη ρυθμολογία και αλλεπάλληλες στρώσεις ιδεών, που αλλάζουν ανεπαίσθητα ή μη ένα κομμάτι σε δυο μισά ή τρία τρίτα. Ποιος είναι ο μηχανολόγος μηχανικός του οχήματος; Μας λέει τίποτα το όνομα Andrew Weatherall; Weatherall…. Weatherall…μπα…. Τα υπόλοιπα φιλολογικά του ντουέτου για ταρώ αθλήσεις ακούγονται βερεσέ. Δεν χρειάζεται κάθε φορά η ηλεκτρονική μουσική να έχει σωρείες νοημάτων ούτε έχει ανάγκη όλη αυτή την – καθόλου πειστική – θεωρητική νομιμοποίηση. Ένα προτελευταίο συζητήσιμο θέμα: το μάκρος των συνθέσεων. Δικαιολογείται. Ένα τελευταίο συζητήσιμο θέμα: ο αριθμός των κομματιών. Δεν δικαιολογείται.

Πρώτη δημοσίευση: εδώ.

Τι να πει κανείς για τα κλίμα της Σεβάν; Το χρυσό νόμισμα του κονιάκ στο μυστικό ντουλαπάκι του βουνίσιου ήλιου.

Αν ο πιο αγαπημένος μου ταξιδευτής (όχι ταξιδιωτικός) συγγραφέας είναι ο Μπρους Τσάτγουιν, ο πιο αγαπημένος μου ρώσος ποιητής είναι ο Όσιπ Μαντελστάμ (1891 – 1938). Ο πρώτος μου γνώρισε τον δεύτερο: το Ταξίδι στην Αρμενία ήταν ένα από τα δυο βιβλία που πάντα φρόντιζε να παίρνει στα ταξίδια του ο Τσάτουιν (το άλλο ήταν Χέμινγουεϊ, Στον καιρό μας). Πώς βρέθηκε ο Μαντελστάμ βρέθηκε στην Αρμενία; Μέσω μιας «κομαντιρόφκα», της περιήγησης εργασίας που πραγματοποιούσαν στις αρχές του ’30 συγγραφείς με την εντολή να συγγράψουν εγκωμιαστικά άρθρα για την πρόοδο της τεχνολογίας.

Φυσικά ο ποιητής αγνόησε την εντεταλμένη υπηρεσία και ύμνησε τα ακριβώς αντίθετα, τη φύση, τα τοπία, την ρώσικη ψυχή, την γλώσσα των ανθρώπων, την αρχιτεκτονική τους, την καθημερινότητά τους, την ελευθερία τους. Ζώντας σ’ έναν αέναο νομαδισμό χωρίς συγκεκριμένο προορισμό, όλα τον έστρεψαν ξανά στην ποίηση (μετά από πενταετή σίγαση), ενώ η γνωριμία του με τον ένθερμο βιολόγο νεολαμαρκιστή Μπορίς Σεργκέγιεβιτς Κούζιν του διεύρυνε το ενδιαφέρον για τις επιστήμες της φύσης, ανοίγοντας ακόμα περισσότερο την βεντάλια της όρασής του. Ο φίλος της Αχμάτοβα και του Παστερνάκ, ο αγαπημένος της Τσβετάγιεβα, εκείνος που έκανε παρατεταμένα γέλια ακόμα και στις πιο ζοφερές καταστάσεις αποκρυπτογραφούσε τώρα εκ νέου την μαγεία του κόσμου.

Αυτό το πλανευτικό και υπέρτατα ποιητικό κείμενο που ειδολογικά ανήκει παντού και πουθενά (επιστήμη, ποίηση, πρόζα, βιολογία, αυτοβιογραφία, ταξιδιογραφία, περιήγηση, φιλοσοφία, πολιτική, γεωγραφία) ήταν το τελευταίο που είδε τυπωμένο. Αργότερα προειδοποιήθηκε να το αφαιρέσει από την έκδοση των απάντων του και να το αποποιηθεί, ενώ ο διευθυντής του περιοδικού Ζβεζντά (όπου δημοσιεύθηκε) είχε ήδη χάσει τη δουλειά του. Η επιστροφή στη Μόσχα ήταν η βίαιη προσγείωση στην σοβιετική πραγματικότητα: εξορία το 1934 στο Τσέρντιν, απόπειρα αυτοκτονίας, νέα εξορία στο Βορόνιεζ με εθελοντική συντροφιά της γυναίκας του, επιστροφή το 1937 αλλά απαγόρευση εισόδου στη Μόσχα, καταδίκη το 1938 σε καταναγκαστικά έργα για αντεπαναστατική δράση, θάνατος λίγο αργότερα σε στρατόπεδο συγκέντρωσης. Αλλά όπως έλεγε συχνά, ζούσε «πάντα έτοιμος για τον θάνατο».

Η έκδοση αυτού του αφηγήματος των λίγων και τόσο άπειρων μέσα στην πυκνότητά τους σελίδων συνοδεύεται από επιστολές, έντονα συγκινησιακό πρόλογο του μεταφραστή, ερμηνευτικές σημειώσεις και 7 μαυρόασπρες φωτογραφίες.

Εκδόσεις Ίνδικτος, 2007, μτφ. Γιώργος Χαβουτζάς, σελ. 240.

Ήπια νοερά στην υγεία της νεαρής Αρμενίας με τα σπίτια από πορτοκαλένια πέτρα, για τους ασπροδόντηδες λαϊκούς της κομισάριους, για τον αλογίσιο ιδρώτα και το ποδοβολητό των ουρών αναμονής, αλλά και για την ρωμαλέα γλώσσα της, την οποία είμαστε ανάξιοι να μιλήσουμε… Δεν υπάρχει τίποτα πιο ωφέλιμο και ευχάριστο από το να βυθιστείς σε μια παρέα ανθρώπων εντελώς άλλης φυλής, την οποία σέβεσαι, με την οποία συμπάσχεις, με την οποία, όσο ξένος και να είσαι, αισθάνεσαι υπερήφανος…Η αγάπη για τους ξένους δεν συγκαταλέγεται γενικά ανάμεσα στις αρετές μας. Οι λαοί της Ε.Σ.Σ.Δ. συμβιώνουν όπως οι μαθητές. Γνωρίζονται μόνο στο θρανίο της τάξης και στο μεγάλο διάλειμμα, όσον καιρό διαρκούν τα μαθήματα. (σ. 51-52)

Πρώτη δημοσίευση σε συντομότερη μορφή: εδώ.