Αρχείο για Ιανουαρίου 2014

31
Ιαν.
14

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 142. Παύλος Κάγιος

pavlos-xathΠερί γραφής

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα των βιβλίων σας;

Η αρχή  έγινε το 1971 όταν ήμουν 19 χρονών όπου πρώτο-δημοσιεύτηκε το διήγημά μου «Προσπαθώντας» από τις  εκδόσεις Κάλβος στο βιβλίο Διήγημα 1971. Ακολούθησαν σποραδικές δημοσιεύσεις σε περιοδικά. Το 1995 εκδόθηκε το πρώτο μου μυθιστόρημα «Και ξαφνικά χιόνισε χρόνια». Ακολούθησαν τα μυθιστορήματα «Σε είδα  να’ σαι αόρατος» -2000- «Δεν υπάρχει ελευθερία μακριά σου» -2005-«Και με κλειστά μάτια θα βλέπω»-2009- «Μη μ’ αφήσεις να χαθώ» -Δεκέμβρης 2013. Όλα από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Θα μοιραστείτε μια μικρή παρουσίαση – εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά (είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε γράφοντας για το πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν);

b14273Το  διήγημα «Προσπαθώντας» το 1971, τότε που ήμουν 19 χρονών και μόλις είχα βγει από τη Σωτηρία όπου έμεινα ένα χρόνο άρρωστος από φυματίωση. Τα χρόνια πέρασαν γράφοντας σποραδικά ποιήματα και προσπαθώντας να βγάλω τον επιούσιο δουλεύοντας και σπουδάζοντας. Από το 1984 μέχρι το 2010 εργαζόμουν στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ ως μόνιμος συντάκτης στο  καλλιτεχνικό ρεπορτάζ –με ειδικότητα στο σινεμά. Ώσπου το 1991, ένα τροχαίο ατύχημα στο οποίο  χάθηκε ο καλύτερος φίλος μου, ο Λευτέρης Κυπραίος, κι εγώ «πήγα και ήρθα», με έκανε να πω: Ή τώρα, ή ποτέ. Έτσι άρχισα να γράφω το πρώτο μου μυθιστόρημα, το «Και ξαφνικά χιόνισε χρόνια», που εκδόθηκε το 1995 από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Τον Θανάση Καστανιώτη τον είχα γνωρίσει από τον Λευτέρη Κυπραίο, την εποχή που έβγαζε το περιοδικό Μετρό της χαρισματικής και χαμένης –επίσης – Λουκίας Ρικάκη. Το «Και ξαφνικά χιόνισε χρόνια» έκανε 13 εκδόσεις  και μου έδωσε μεγάλη χαρά, όχι γιατί έγινε μπεστ-σέλερ, αλλά γιατί μου πρόσφερε τη χαρά να «επικοινωνήσω»  με τόσο κόσμο.

Το δεύτερο μυθιστόρημά μου, το «Σε είδα να ’σαι αόρατος»,  κυκλοφόρησε το 2000. Είναι η ιστορία μιας παρέας αθηναίων φίλων που αποφασίζουν να μείνουν όλοι στην ίδια πολυκατοικία στο Κεραμεικό.

Το τρίτb42052ο μυθιστόρημά μου, το «Δεν υπάρχει ελευθερία μακριά σου», κυκλοφόρησε το 2005. Είναι η ιστορία ενός μεγάλου έρωτα που «καίγεται». Και τα τρία πρώτα μυθιστορήματά μου είναι αφιερωμένα στη μνήμη του Λευτέρη Κυπραίου, του φίλου που με σημάδεψε η γνωριμία μου μαζί του. Τα εξώφυλλα τα έχει επιμεληθεί η ζωγράφος Μαρίλη Ζαρκάδα.

Το τέταρτο μυθιστόρημά μου, το «Και με κλειστά μάτια θα βλέπω», κυκλοφόρησε το τέλος του 2009. Είναι αφιερωμένο στους γονείς μου. Είναι μια μυθιστορηματική μυθοπλασία της ζωής τους –από τα χρόνια του Μεσοπολέμου μέχρι τις αρχές  του 21ου αιώνα. Τολμώ να πω πως θέλω να είναι και η ιστορία  των φτωχών και αφανών ηρώων της σκληρής καθημερινότητας της  Ελλάδας. Των ανθρώπων που έγραψαν την αληθινή ιστορία αυτής  της χώρας.

Το πέμπτο μυθιστόρημά μου, το «Μη μ’ αφήσεις να χαθώ», κυκλοφόρησε το Νοέμβρη του 2013. Όλα έχουν εκδοθεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. «Μη μ’ αφήσεις να χαθώ» μου είπε η μάνα μου το 2010, αλλά ύστερα από λίγες μέρες έφυγε από τη ζωή . Στη μνήμη της μάνας μου, της μούσας της ζωής μου, έχω αφιερωμένο αυτό το βιβλίο μου.

b88964Από το 1973 μέχρι σήμερα, πάνε 40 χρόνια. Τα πρώτα, μετά  την Μεταπολίτευση του ’74, ήταν χρόνια αθωότητας, αγώνων, πάθους, αλλά και κρυμμένων, από τους ίδιους του εαυτούς μας, μυστικών…  Μετά ήρθε η ενηλικίωση και τα χρόνια της ευθύνης που αρκετοί από μας τα τραβήξαμε με βερμπαλιστική και βολική ανευθυνότητα. Αυτά τα 40 χρόνια που είναι τα πιο ώριμα και συνειδητά της ζωής μου, ξεδιπλώνονται στο «Μη μ’ αφήσεις να χαθώ». Μέσα τους είμαι εγώ και η δικιά μου Ελλάδα  όπως έχει περάσει στη μνήμη μου. Σαράντα χρόνια που κύλησαν σα νερό. Επειδή όμως, «το νερό έχει μνήμη», όπως λέει κι ένας ήρωας του μυθιστορήματος, θέλησα αυτό το βιβλίο να είναι το ψυχογράφημα μιας εποχής και να  αναδύει τη ρέουσα μνήμη της ψυχής μου. Τώρα που εκδόθηκε, νιώθω πως μέσα σ’ αυτό το βιβλίο υπάρχει όλη η μνήμη μου. Όλα είναι εδώ. Και αυτά που έζησα και  οι δικοί μου άνθρωποι  που χάθηκαν…

ΜΗ Μ ΑΦΗΣΕΙΣ ΝΑ ΧΑΘΩ 5628-1Νιώθω λες και  επί σαράντα χρόνια «ζωγραφίζαμε» ένα πορτραίτο που –δυστυχώς…- τα αποκαλυπτήριά του έγιναν το 2010 όταν ξέσπασε η κρίση. Από κείνη  τη χρονιά  άρχισε να  ξεδιπλώνεται μπροστά μας ο λογαριασμός των πράξεών μας….Στα  τέσσερα χρόνια που έγραφα το βιβλίο μου, αυτές οι  δεκαετίες  της Μεταπολίτευσης έρχονταν στο νου μου λες και τις ζήσαμε σαν να ήμασταν  διχασμένες  προσωπικότητες, προσπαθώντας να συνταιριάξουμε τα αταίριαστα –και μέσα μας και γύρω μας. Τη φτώχεια με την καλοπέραση και τον ξαφνικό «πλούτο», την ηθική με την ανηθικότητα, τον ελεύθερο έρωτα με τις οικογενειακές παραδόσεις, την αγάπη με το συμφέρον, την επανάσταση με την συντήρηση, την πολιτική ανατροπή με το βόλεμα, τον αληθινό εαυτό μας με το φτιαχτό κοινωνικό μας προφίλ. Ένα παιχνίδι που από ένα σημείο και μετά, ιδίως μετά το 1981, νομίζω ότι έγινε  η δεύτερη φύση μας και  το παίζαμε για να γίνουμε «πετυχημένοι», άκαρδοι, ξιπασμένοι.

Ήρωες του βιβλίου είμαι εγώ,  κι ο κόσμος που έζησα –εμείς, θέλω να πιστεύω.  Τα όνειρα μας, οι αγώνες μας, οι αλήθειες και τα ψέματά μας, οι συμβιβασμοί μας και τα λάθη  μας. Δεν ήθελα να χαρίζεται σε κανένα μας η ιστορία, αλλά, δεν ήθελα να ρίχνει και «ανάθεμα» σε κανένα. Μιλάει με αγάπη για τους ήρωες  του και για τη  χώρα μας που είχαμε όνειρα πολλά μα χαθήκαμε στα γρανάζια της διαπλοκής, της υποκρισίας, του συμφέροντος, της διαφθοράς… Γι αυτό και παραδοθήκαμε αμαχητί στους ξένους που εισβάλανε με …ορμή  το 2010.  Από τότε, έχουμε ντυθεί την αγωνία του πότε θα πυροβολήσουν και ζούμε πανικόβλητοι, όπως και οι ήρωες του βιβλίου…

Αισθάνομαι πως  όσο κι αν φLeo-Tolstoyωνάζουμε: ΜΗ Μ’ ΑΦΗΣΕΙΣ ΝΑ  ΧΑΘΩ η αλήθεια και το ψέμα, είμαστε εμείς.  Μόνο αν τολμήσουμε να  ψάξουμε να βρούμε τον  λησμονημένο μας  εαυτό και τις  ξεχασμένες αλήθειες μας μπορεί να μη χαθούμε…

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Φυσικά. Όταν έχεις διάθεση, ο τόπος «υπακούει» σε αυτή, ή, και το αντίθετο, ο τόπος σου προκαλεί τη διάθεση.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Πάντα. Όλοι οι ήρωες, όλων των βιβλίων μου, με ακολουθούν. Όλοι οι ήρωες «είμαι εγώ» ή αυτό που «δεν θα ήθελα να είμαι». Μαθαίνω νέα τους και τη μια χαίρομαι, την άλλη λυπάμαι για το πώς πάνε στη ζωή τους. Τι περισσότερες φορές, όμως, αυτοί είναι που συμβουλεύουν εμένα τι να κάνω στη ζωή μου…

22695_seferisΠοιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Το ορμητήριό μου, θα έλεγα, είναι στα Βίλια, στο εξοχικό που έχω εκεί με τα αδέλφια μου. Ένα χωριό της Αττικής που έχει «χαλάσει» λίγο σε σχέση με πολλά άλλα της πρωτεύουσας . Είναι μια ώρα από την Ομόνοια στην οποία ζω και δεν την αλλάζω με  καμιά άλλη περιοχή της Αθήνας, αλλά έχεις την αίσθηση , ιδίως το χειμώνα, ότι είσαι στον …παράδεισο. Έτσι, «παράδεισο», προσφωνούσε τα  Βίλια η μάνα μου. Και να σημειώσω ότι τυχαία βρεθήκαμε εκεί, δεν έχουμε καταγωγή από εκεί. Η Έλλη Λαμπέτη που καταγόταν από εκεί κι ήταν η αγαπημένη μου ηθοποιός, και μια εκδρομή που είχα κάνει όταν πήγαινα στο Δημοτικό στο Πόρτο Γερμενό,  στάθηκαν οι αφορμές να φτάσουμε εκεί. Άσε που το σπίτι μας είναι στην οδό Έλλης Λαμπέτη κι αυτό το θεώρησα «σαμαδιακό»…

fdΕργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Δεν θα έλεγα κάτι τέτοιο… Η μουσική ναι, μου αρέσει να έχω συντροφιά τη μουσική όταν γράφω. Θυμάμαι πως  τα πρώτα τρία βιβλία μου τα έγραψα με τα σάουντρακ της μουσικής που έχει γράψει ο Ζμπίγκιεφ Πράισνερ για τις ταινίες του Κριστόφ Κισλόσφκι «Η διπλή ζωή της Βερόνικα», «Μπλε», «Κόκκινη», «Άσπρη».

Ποιες είναι οι σπουδές σας και πώς βιοπορίζεστε; Διαπιστώνετε κάποια εμφανή απορρόφηση των σπουδών και της εργασίας σας στη γραφή σας (π.χ στην θεματολογία ή τον τρόπο προσέγγισης);

Tasos Livaditis1Οι μόνες σπουδές που έχω κάνει είναι για τη σκηνοθεσία κινηματογράφου. Κατά τ’ αλλά θα έλεγα πως είμαι «αυτοδίδακτος». Επί 30 χρόνια δημοσιογραφούσα. Έγινα δημοσιογράφος από την αγάπη μου στο σινεμά –και την ανάγκη να επιζήσω. Θυμάμαι πως ο Βασίλης Ραφαηλίδης, ο δάσκαλός μου, μου είχε πρώτο-προσφέρει αυτή την ευκαιρία. Και σε μένα και στον Λευτέρη Κυπραίο. Στην δημοσιογραφία, πάντως, χρωστάω πολλά, μέσα από αυτή, έμαθα να γράφω συγκεκριμένα, να μην «χάνομαι», να γίνομαι λιτός και ουσιαστικός στο λόγο.

Γράψατε ποτέ ποίηση – κι αν όχι, για ποιο λόγο;

Η ποίηση είναι η μεγάλη μου αγάπη. Με ποίηση ξεκίνησα να γράφω. Ποιητές είναι οι  λατρεμένοι συγγραφείς. Η ποίηση είναι η μεγαλύτερη μορφή τέχνης .

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;  

R.M.RilkeΤη ζωή του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη. Τη «κρυφή» ζωή –όπως είναι στη ψυχή μου…- του Κριστόφ Κισλόσφκι. Την αφανέρωτη ζωή άσημων ποιητών, λογοτεχνών που έγραφαν μα ποτέ δεν δημοσίευσαν τίποτα.

Τι γράφετε τώρα; 

Μόλις τελείωσα το πέμπτο μυθιστόρημά μου «Μη μ’ αφήσεις να χαθώ» που εκδόθηκε από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Τώρα έχω καταπιαστεί με  τα ποιήματα που  έχω γράψει τα 40 τελευταία χρόνια της ζωής μου.  Δουλεύω στο μυαλό μου το επόμενο μυθιστόρημά μου που θα είναι γύρω από τους «κληρονόμους»…

Περί ανάγνωσης

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Ο ΦιοSH and Watson 1ντόρ Ντοστογιέφσκι νιώθω να είναι το Α και το Ω στη λογοτεχνία. Όπως και ο Γιώργος Σεφέρης στην ποίηση. Η συναισθηματική αδυναμία μου, όμως, είναι ο Τάσος Λειβαδίτης.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

Όλα τα βιβλία του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι, οι ελληνικές αρχαίες τραγωδίες, ο Λέων Τολστόι, πολλά βιβλία του Φίλιπ Ροθ, ο «Υπνοβάτης» της Μαργαρίτας Καραπάνου,  ο Τζόναθαν Κόου στο «Τι ωραίο πλιάτσικο»

Αγαπημένα σας διηγήματα.

Τα διηγήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, του Γιώργου Ιωάννου. Και από ξένα «Τα γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή» του Ρίλκε.

riley-krug-philip-rothΑγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Ο Ρασκόλνικοφ στο «Έγκλημα και τιμωρία» του Ντοστογιέφσκι, η Σκάρλετ Ο’ Χάρα στο «Όσα παίρνει ο άνεμος» της Μάργκαρετ  Μίτσελ.  Ο Σέρλοκ Χολμς και ο φίλος του γιατρός Γουάτσον.

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Το μυθιστόρημα «Το θέατρο του Σάμπαθ» του Φίλιπ Ροθ, τη «Τέλεια γαλήνη» του Άμος Όζ, τα ποιήματα «Υπερώον» του Γιάννη Ρίτσου,  «Περιπέτειες ενός τυφλού» της Ιουλίας Τόλια και τη «Μέρα που χάθηκε μέσα σε μια άλλη» του Πέτρου Μπιρμπίλη.

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές; Κάποια ιδιαίτερη προτίμηση στις μεν ή (και) στις δε;

Άμα πέσουν στα χέρια μου ναι, όχι συστηματικά.

Θα μας γράψετε κάποια ανάγνωση σε αστικό ή υπεραστικό μεταφορικό μέσο που θυμάστε ιδιαίτερα;  [μέσο – διαδρομή – βιβλίο – λόγος μνήμης]

Ιnside LLeyn DavisΤη «νεκρή Ευρώπη» του Χρήστου Τσιόλκα στη διαδρομή με λεωφορείο Αθήνα-Θεσσαλονίκη που στάθηκε αφορμή να γνωρίσω τη φίλη μου, κατόπιν, Κατερίνα Γεωργιάδου.  Παλαιότερα η «Αρχαία σκουριά» της Μάρως Δούκα στη διαδρομή με καράβι  Ηράκλειο-Σαντορίνη, η «Χαμένη άνοιξη» του Στρατή Τσίρκα  στη διαδρομή με καράβι Πειραιάς –Αμοργός.

Περί αδιακρισίας

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

Ο κινηματογράφος «είναι η ζωή μου». Φέτος συγκινήθηκα πολύ με το φιλμ των αδελφών Κοέν «Ιnside LLeyn Davis», «Nebraska» του Αλεξάντερ Πέιν, «Miss Violence» του Αλέξανδρου Αβρανά. Στο θέατρο είδα την πολύ ωραία παράσταση  «Η εκδοχή του Μπράουνινγκ» του Τέρενς Ράτιγκαν στο θέατρο Εμπορικόν με τον Δημήτρη Καταλειφό.

important-c-est-d-aimer-1975-09-gΟι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Το ίντερνετ και το διαδίκτυο γενικότερα, είναι μεγάλη  ανακάλυψη. Μπορείς  να  έχεις όλου του κόσμου τις πληροφορίες και να μαθαίνεις τα πάντα, πέρα από «κέντρα μεγάλων αποφάσεων και συμφερόντων»,  κάνοντας ένα κλικ. Χρειάζεται, βέβαια, να  διασταυρώνεις αυτές τις ειδήσεις και τη γνώση.

Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Όχι. Το διάβασμα και το γράψιμο –κατά συνέπεια και η σκέψη, η αγωνία και η αναζήτηση… – είναι η ζωή μου. Τι να την κάνω την «αιώνια νεότητα» έτσι ωραία, μα άδεια αν δεν είχα το μυαλό μου. Δεν θα ήταν σκέτη πλήξη;

pkΚάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

Που «κρύβεται» η ουσία της ζωής;

«Στο απλό η πληρότητα. Κι όπως λέει ο Δημήτρης , ο ήρωας του μυθιστορήματός  μου  «ΜΗ Μ’ ΑΦΉΣΕΙΑ ΝΑ ΧΑΘΩ» στο φινάλε του βιβλίου :Για να σωθείς/Πρέπει πρώτα να χαθείς/Για να γελάσεις/Πρέπει πρώτα να κλάψεις/Για να ζητάς τα ρέστα/Πρέπει πρώτα να πληρώσεις/Για να αναστηθείς/Πρέπει πρώτα να πεθάνεις./ Μόνο οι βρυκόλακες και «η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνουν.

Στις εικόνες: Leo Tolstoy, Γιώργος Σεφέρης, Fyodor Dostoyevsky, Τάσος Λειβαδίτης, Rainer Maria Rilke, Sherlock Holmes & Dr. Watson, Philip Roth και καρέ από τα Ιnside LLeyn Davis και L’ important c’ est d’ aimer, αγαπημένες ταινίες του συγγραφέα.

30
Ιαν.
14

Rainer Maria Rilke / Lotte Pritzel – Κούκλες

Rilke_Puppen_Ex_medΤα άβουλα κέρινα σώματα

Συλλογική έκδοση με τις 16 αυθεντικές λιθογραφίες

Ψυχές, εσείς, όλων μας τω μοναχικών παιχνιδιών, των περιπετειών μας όλων· ως εσύ απλοϊκή και καλότροπη της μπάλας, ψυχή της οσμής των ψηφίδων του ντόμινο, ψυχή αστείρευτη του εικονογραφημένου βιβλίου. Ψυχή της σάκας που συχνά σε κοιτούσαμε δύσπιστοι κάπως, γιατί ήσουν τόσο ανοιχτή, […] ανήκοη ψυχή της καλής μας τρομπέτας: πόσο αξιαγάπητες ήσασταν όλες, πόσο απτές σχεδόν. Μονάχα εσύ, ψυχή της κούκλας, μόνο για σένα δεν γινότανε κανένας να πει πού αλήθεια ήσουν. [σ. 25]

5675_1_PritzelPuppenbuchΚούκλες: παρούσες στα παιδικά βάθη της ηλικίας, μάρτυρες των πάντων και καθ’ όλη την ημέρα, συνένοχες και μυημένες στις ακατονόμαστες παρθενικές εμπειρίες των κατόχων τους, συγκάτοικες στις καγκελόφρακτες κούνιες τους, σφιχτοδεμένες κατά τους νυχτερινούς πυρετούς τους. Ακόμα και το σκαιότερο φέρσιμό μας το νιώθουν πάνω τους σαν χάδι. Βέβαια από μια πλευρά δεν έκαναν το ελάχιστο, παρά αφήνονταν να (τις) ονειρευτούν, περνώντας άκοπα της ημέρες τους, ζώντας με τις δυνάμεις των άλλων. Κάποια σίγουρα θα μας είχε εξοργίσει και θα έμενε «ξεγυμνωμένη εμπρός μας σαν αποτρόπαιο αλλότριο σώμα που σπαταλήσαμε πάνω του την πιο άδολή μας θέρμη· σαν τυμπανιαίο πτώμα ψιμιθιωμένο πρόχειρα που αφέθηκε στο ξεχείλισμα της στοργής μας κι ύστερα ξεβράστηκε κι αποξεχάστηκε στις καλαμιές». Μας ήταν ανάγκη να έχουμε τέτοια πράγματα, πρόθυμα να υποστούν το καθετί. κι εμείς με τη σειρά μας να φαινόμαστε ισχυροί, καθώς εκείνη δεν αντιδρούσε διόλου, παρά ενεργούσαμε εμείς για λογαριασμό της.

Τότε εκείνη σιωπούσε, όχι αrilke_colour_by_brasci-d4cmb2vπό ανωτερότητα, σιωπούσε γιατί έτσι υπεξέφευγε πάντα, γιατί ήταν από μια στόφα ανώφελη και ακαταλόγιστη πλήρως – σιωπούσε και ούτε καν της περνούσε η σκέψη να βγάλει ένα κέρδος απ’ αυτό, να διεκδικήσει σημασία ανώτερη σ’ έναν κόσμο όπου η μοίρα, μάλιστα ο Θεός ο ίδιος, είναι περίφημοι πρωτίστως γιατί μας απαντούν με τη σιωπή τους. [σ. 17]

 Οι σκέψεις του Ρίλκε, γραμμένες με μια πυκνή ποιητικότητα από την μία νοσταλγούν την πεπερασμένη εποχή του αθώου μας εαυτού και από την άλλη φιλοσοφούν εκ νέου πάνω σε μια σχέση που πιθανώς έχει πλάσει αυτό που είμαστε σήμερα. Ο Αυστρογερμανός ποιητής εμπνέεται από τις ιδιαίτερες Κούκλες για Βιτρίνα της Γερμανίδας κουκλοποιού, εικονογράφου και ενδυματολόγου Λόττε Πρίτσελ, η οποία στις αρχές του εικοστού αιώνα και στο κλίμα του κινήματος της Puppenreform και των εκθέσεων καλλιτεχνικής κουκλοποιίας, δημιούργησε μια σειρά από κέρινες ενήλικες κούκλες με εξαϋλωμένα χαρακτηριστικά και αισθησιακά κοστούμια. Η Πρίτσελ εμπνεόταν από θεατρικές και χορευτικές παραστάσεις, γιορτές μεταμφιεσμένων κ.ά.

Lotte Pritzel und eine ihrer PuppenΗ κάποτε αλλόκοτη, αναμφίβολα αισθησιακή και μελαγχολικά ερωτική αίγλη των αυτών των κέρινων γυναικών σαφώς παρέπεμπαν και στον Ώμπρεϋ Μπήρντσλεϋ, ηγετική φυσιογνωμία του Αισθητισμού και σημαντικού καλλιτέχνη της Αρ Νουβώ, παρά τον πρώιμο θάνατό του, ενώ το ποιητικό τους παράλληλο θα μπορούσε να εντοπιστεί στις Χίμαιρες του Ζεράρ ντε Νερβάλ. Οι λεπτεπίλεπτες, εύπλαστες και διακοσμημένες αυτές μορφές, γοήτευσαν τον Ρίλκε, που επισκέφθηκε μια έκθεσή της το 1913 και ενδιαφέρθηκε για τις καλλιτεχνικές τους δυνατότητες αλλά κυρίως επέστρεψε στις αναμνήσεις του από την παιδική του αγάπη για τα παιχνίδια. Τώρα τα εν λόγω καλλιτεχνήματα αποτελούν αφετηρίες γενικότερου προβληματισμού όσον αφορά τη σχέση τους με τα παιδιά αλλά και τον τρόπο που προετοιμάζονται για την επαφή με το εξωτερικό κόσμο.

pritzel 1Και δεν είμαστε τάχα παράδοξα πλάσματα εμείς, αφού πάμε και προσφέρουμε το πρώτο μας πάθος εκεί όπου δεν υπάρχει ελπίδα ανταπόδοσης; Έτσι που στη γεύση εκείνης της τόσο αυθόρμητης αβρότητάς μας ν’ απλώνεται παντού η πικρία ότι στάθηκε μάταιη; Ποιος ξέρει αν αύριο κανείς, βγαίνοντας έξω στον κόσμος, δεν συμπεράνει από τούτες τις μνήμες ότι δεν είναι άξιος να αγαπηθεί; Αν μήπως, στο ένα σημείο η το άλλο, η κούκλα δεν συνέχιζε ν’ ασκεί πάνω του την αθεράπευτή της επιρροή, τόσο που εκείνος να κυνηγάει ακόμη τέρψεις αόριστες, μόνο και μόνο από πείσμα ενάντια στο αίσθημα του ανικανοποίητου που ερήμωσε τη ζωή του; [σ. 19]

Οι κούκλες της Λόττε Πρίτσελ δεν πέρασαν από κανένα παιδικό κόσμο· δεν προϋποθέτουν κανένα πέρασμα από παιδικό δωμάτιο· κανείς δεν αναρωτήθηκε τι θα απογίνουν αργότερα. Αρχάριοι του κόσμου όπως ήμασταν, συλλογίζεται ο Ρίλκε στο εξομολογητικό και ταυτόχρονα φιλοσοφικό δοκίμιό του, γρήγορα καταλάβαμε πως δεν μπορούσαμε να την κάνουμε ούτε πράγμα ούτε άνθρωπο, και κάτι τέτοιες στιγμές γινόταν για εμάς ένας άγνωστος. Σώμα δίχως θέληση οι ίδιες, ίσως κι αυτές μας προετοίμασαν για ένα άλλο σώμα δίχως θέληση, το δικό μας.

Εκδ. Περισπωμένη, 2012, μτφ. Κώστας Κουτσουρέλης, σελ. 74 [Σειρά Οίστρος, 1] [Rainer Maria Rilke / Lotte Pritzel – Puppen, 1921]. Η έκδοση είναι δίγλωσση.

29
Ιαν.
14

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 141. Σωτήρης Σελαβής / Εκδόσεις Περισπωμένη

aithrio141Περί εκδόσεων

Θα μας δώσετε ένα γενικό διάγραμμα της δημιουργίας του εκδοτικού οίκου; Πότε ξεκίνησε, ποια ήταν τα πρώτα βιβλία που εκδώσατε, τι θυμάστε από τις πρώτες του μέρες;

Η Περισπωμένη ιδρύθηκε τον Φεβρουάριο του 2011 και λίγους μήνες αργότερα εξέδωσε τις περίφημες Ελεγείες του Ντουίνο του Ράινερ Μαρία Ρίλκε· βιβλίο που έτυχε αξιοσημείωτης επιτυχίας σε επίπεδο τόσο κυκλοφορίας και απήχησης όσο και κριτικογραφίας. Ακολούθησε άλλο ένα βαρυσήμαντο έργο της ευρωπαϊκής γραμματείας, οι Ύμνοι στη Νύχτα του Νοβάλις, οι οποίοι και απέσπασαν δύο βραβεία λογοτεχνικής μετάφρασης. Με αυτά τα έργα η Περισπωμένη εγκαινίασε τη δική της εκδοτική λογική, που εφορμώμενη από την πίστη στη μεγάλη ποίηση και τον τρόπο παρουσίασής της, προεκτείνει το ενδιαφέρον της στην κλασική λογοτεχνία εν γένει. Ανακαλώντας στη μνήμη μου τον πρώτο καιρό του εκδοτικού, με τις πλήθος άγνωστες ακόμη και θαρρείς ετερόκλιτες απαιτήσεις, στέκομαι πάντα στο πρωινό εκείνο του Μάιου που κατέφθασαν από το τυπογραφείο οι Ελεγείες του Ντουίνο, ύστερα από δύο περίπου χρόνια ανυπολόγιστου μόχθου, και τις κράτησα στα χέρια μου.

Είχατε κάποιο προσωπικό σχέδιο ή επιθυμία; Πώς αποφασίσατε να γίνετε εκδότης;

Rilke_DuineserElegien_Ex_MedΑπ’ όσο θυμάμαι τον εαυτό μου είχα αδυναμία στις χειρονακτικές κατασκευές· μικρός σχεδίαζα παιχνίδια σε χαρτιά και σε χαρτόνια, ενώ μεγαλύτερος, ένθερμος αναγνώστης πλέον και θαυμαστής της τυπογραφίας, κατασκεύαζα υποτυπώδεις μακέτες χειρόγραφων βιβλιδίων. Αγαπούσα την καλλιγραφία, την αφή των χαρτιών, τα συλλεκτικά αντικείμενα άλλων εποχών, τις ζωγραφιές και τις εικονογραφήσεις. Ευλαβικά σχεδόν συνέλεγα βιβλία· κάποια λίγα, μάλιστα, έτυχαν καλλιτεχνικής βιβλιοδεσίας. Τα χρόνια περνούσαν κι εγώ, αθεράπευτα πλημμυρισμένος από τα λόγια του Πόε για τον λογοτέχνη ως το μοναδικό επάγγελμα που ταιριάζει σε άντρα, πάσχιζα να αποδείξω, στον εαυτό μου πρωτίστως, πως βιοπορισμός και τέχνη μπορούν να συμπλεύσουν. Έτσι, όταν πριν από μερικά χρόνια μετέφραζα, εν μέσω επαγγελματικών δυσχερειών, τις Ελεγείες του Ρίλκε, πήρα την απόφαση: Θα ξεκινούσα τον εκδοτικό οίκο, θα ξεκινούσα να υπηρετώ επαγγελματικά το βιβλίο ως προϊόν τέχνης και μόνον. Εγχείρημα που δίχως βεβαίως την καθοριστική συνδρομή του φίλου και συμφοιτητή στο Πολυτεχνείο Κωνσταντίνου Δημόπουλου θα ήταν αδύνατο.

Στόχος του εκδοτικNovalis_Hymnen_Ex_thumbού, πέρα από την ικανοποίηση της μερικής και προσωπικής μου ανάγκης να φτιάξω ένα βιβλίο όπως το φαντάζομαι, είναι να δικαιολογήσει εν γένει την παρουσία του βιβλίου αυτού στον σύγχρονο πολιτισμό, που δεν είναι παρά ένας πολιτισμός σαν αποκομμένος από τις αισθήσεις, ολοένα προσκείμενος στο εικονικό του υποκατάστατο, ολοένα αρκούμενος σε «μετέωρα κείμενα» (κάθε φορά που συναντούσα άξια κείμενα σε ανάξια βιβλία, ένιωθα πως τα κείμενα αυτά παραμένουν μετέωρα έως την αντάξια έκδοσή τους). Ο μόνος δρόμος για την Περισπωμένη ήταν και είναι η υψηλή αισθητική. Δια αυτής ευελπιστεί να διευκολύνει τα ίδια τα κείμενα που επιλέγει, αυτά δηλαδή που στην πραγματικότητα εκφράζουν το ψυχικό της κλίμα. Η επιμονή σε αυτή την αισθητική είναι και η ηθική της Περισπωμένης. Άλλωστε, «στο έσχατο βάθος η αισθητική και η ηθική συμπίπτουν» (Wittgenstein).

224655_10150167365058842_6389884_nΕίχατε ή έχετε άλλη σχέση με το χώρο της λογοτεχνίας πλην της αναγνωστικής;

Από τα είκοσι ένα μου χρόνια προσπαθώ να γράφω ποιήματα και οι προσπάθειες αυτές έχουν ουκ ολίγες φορές δημοσιευθεί όπως τόσων και τόσων άλλων που επίσης προσπαθούν να γράφουν ποιήματα. Από τη Νεφέλη κυκλοφόρησαν τα δύο πρώτα ποιητικά μου βιβλία (Bleuballet, 2003 και Μην αγαπάς· κοιμήσου, 2006), ενώ το τρίτο, η Κασετίνα (2013), στεγάσθηκε φυσικά από την Περισπωμένη.

Πως επιλέξατε ή καταλήξατε στο όνομα;

Για μένα η περισπωμένη ήταν ανέκαθεν το ωραιότερο τυπογραφικό σημάδι. Το όνομα δε παραπέμπει στο πολυτονικό σύστημα, η χρήση του οποίου είναι βασική αρχή του εκδοτικού. Μου άρεσε επίσης να σκέφτομαι πως, εν προκειμένω, η Περισπωμένη συνδηλώνει εκείνη, η προσοχή της οποίας ευκόλως αποσπάται σε ρεμβασμούς και χίμαιρες…

Γ224655_10150167365063842_7706949_nια ποιους τίτλους είστε υπερήφανος; Ποιο βιβλίο σας απολαύσατε ως την τελευταία σελίδα; Ποιο θα προτιμούσατε να μην έχετε εκδώσει;

Αν και καθένα βιβλίο της Περισπωμένης απαιτεί τη δική του σκέψη, τον δικό του σχεδιασμό, η έκδοσή του είναι πάντοτε προϊόν επίπονης κυοφορίας που, στο τέλος, αφήνει την ίδια αίσθηση πληρότητας, την επίγευση μιας ακόμα δημιουργικής κατάθεσης. Γι’ αυτό δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποιο (για συμβολικούς και συναισθηματικούς μονάχα λόγους, ίσως να επέλεγα τις Ελεγείες). Ούτε πάλι θα άφηνα κάποιο άλλο έξω από τον κατάλογο της Περισπωμένης· για την ώρα απαριθμεί δεκαπέντε τίτλους, ο καθένας από τους οποίους επιλέχθηκε και σχεδιάσθηκε ως μέλος που εκφράζει την ίδια οικογένεια.

Kasetina_Ex_webΠοιους άλλους τίτλους άλλων εκδοτικών οίκων θα θέλατε να έχετε εκδώσει εσείς;

Είναι τόσοι πολλοί. Είτε για την επιλογή ή επιμέλεια του κειμένου είτε για την τυπογραφική τους εμφάνιση. Εδώ δίπλα έχω τον Θάνατο του Μέδικου του Παντελή Πρεβελάκη, με την τυπογραφική μαεστρία του μεγάλου χαράκτη Γιάννη Κεφαλληνού, έκδοση που, όπως επισημαίνει στο επίμετρο της ανατύπωσής της από το Μ.Ι.Ε.Τ. ο Ε.Χ. Κάσδαγλης, «συνδέει το ελληνικό βιβλίο με τα υψηλότερα πρότυπα των παλαιών διδασκάλων της Δύσης».

Ανάμεσα στους ποικίλους σημαντικούς αλλά συχνά αντικρουόμενους τομείς του έργου ενός εκδοτικού οίκου ορίσατε συγκεκριμένες προτεραιότητες; Για παράδειγμα, πληθώρα εκδόσεων, έμφαση στους τίτλους, ιδιαίτερη επιμέλεια, ποικιλία ειδών;

1544336_10151924786343842_1385251521_nΠέρα από την αισθητική και την τυποτεχνική επιμέλεια των βιβλίων, για τις οποίες έγινε ήδη λόγος, στόχος της Περισπωμένης είναι η δημιουργία ενός πυρήνα, μιας ομάδας συνεργατών που να εκφράζουν και να προκρίνουν την ίδια σκέψη. Και ποια είναι η σκέψη αυτή; Πως ο κόσμος παραμένει ένα my­ste­rium tremendum και πως αυτό είναι η ομορφιά και η αγωνία του. Πως το παν τελεί βυθισμένο σ’ αυτό μυστήριο και πως η λογοτεχνία, η τέχνη γενικότερα «στραγγίζει μόρια φωτός από ένα βαθύ σκοτάδι» (Κητς). Πως η ποίηση μελωδεί την αθέατη πλευρά των πραγμάτων, πως η δημιουργία δεν φράζει τους μεταφυσικούς αυλούς του πνεύματος. Προτεραιότητα, λοιπόν, είναι τα κείμενα, πρωτότυπα ή μεταφράσεις, που υπηρετούν μια τέτοια υπαρξιακή ένταση.

Ποια βιβλία περιλαμβάνονται στα άμεσα εκδοτικά σας πλάνα;

1521912_10151962397163842_1519895037_nΜια επιλογή από τα πρόσφατα και αμετάφραστα στη γλώσσα μας ποιήματα του μεγαλύτερου ίσως εν ζωή Γάλλου ποιητή Υβ Μπονφουά, το εμβληματικό Θαλασσινό κοιμητήρι του Πωλ Βαλερύ σε νέα μετάφραση, μια εκτεταμένη μελέτη του Θανάση Λάμπρου για τον Γκαίτε και τον Φάουστ, το ακυκλοφόρητο στη γλώσσα μας μυθιστόρημα του Έντγκαρ Άλλαν Πόε Το ημερολόγιο του Ιούλιου Ρόντμαν, τα περίφημα 108 ζεν ποιήματα του υποψήφιου για Νόμπελ Κορεάτη ποιητή Κο Ουν, κείμενα του Ρίλκε για τη μουσική, δοκίμια του Χρήστου Μαρσέλλου, μια πραγματεία του Θανάση Πολλάτου για τον Μερλώ Ποντύ.

Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα ένας εκδοτικός οίκος;

Η γενική αβεβαιότητα, η προβληματική ή μετρημένη ρευστότητα, η εισπρακτική δυσχέρεια.

Πω1525086_10151946252378842_1935941777_nς κρίνετε την σύγχρονη εκδοτική κατάσταση; Σε ποιο βαθμό επηρεάζουν οι τρέχουσες συνθήκες την παραγωγή και την αγορά των βιβλίων σας;

Η Περισπωμένη γεννήθηκε το 2011, μέσα στην Κρίση. Δεν γνώρισε την εκδοτική ευφορία παλαιότερων εποχών, ούτε τις μεγάλες διακυμάνσεις στην παραγωγή ή τον τζίρο. Η Περισπωμένη εμφανίσθηκε εν μέσω μιας χειμαζόμενης εκδοτικής πραγματικότητας. Χτίζει προσεχτικά το σκαλί πάνω στο οποίο θα πατήσει. Αντλεί δύναμη από τους φίλους που την αγκάλισαν αυτά τα πρώτα χρόνια. Και ευελπιστεί.

Περί ανάγνωσης και συγγραφής

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία;

Ενδεικτικά μονάχα και ατάκτως ερριμμέwilliam-butler-yeats-frank-cullenνα: Άπαντα ποιητικά του Ρίλκε, αλλά και οι αριστουργηματικές του Σημειώσεις του Μάλτε Λάουριντς Μπρίγκε· όλος ο Ντοστογιέφσκι και όλος Φερνάντο Πεσσόα, ειδικά το Βιβλίο της ανησυχίας· τα Πάθη του νεαρού Βέρθερου του Γκαίτε· οι Αόρατες πόλεις του Ίταλο Καλβίνο· η Μελαγχολία του Παρισιού και τα Άνθη του Κακού του Σαρλ Μπωντλαίρ· το Θαλασσινό κοιμητήρι του Πωλ Βαλερύ, τα Κόκκαλα σουπιάς του Εουτζένιο Μοντάλε, ο Άνεμος στις καλαμιές του Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέητς· το Θάνατος και μετά θάνατον ζωή του Μαξ Σέλερ και η Εισαγωγή στη μεταφυσική του Μάρτιν Χάιντεγκερ· το Ένας λυρικός στην ακμή του καπιταλισμού του Βάλτερ Μπένγιαμιν· το Ανθισμένο δέντρο του Χρήστου Μαλεβίτση και τα δοκίμια του Χρήστου Μαρσέλλου.

Αν είχατε σήμεραpa_RainerMariaRilke την πρόταση να γράψετε ή να εκδώσετε μια μονογραφία-παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;

Αναμφίβολα μια μονογραφία του Ράινερ Μαρία Ρίλκε.

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Το λυρικό-διαλεκτικό δοκίμιο Φόβος και τρόμος του Σαίρεν Κίρκεγκωρ.

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές; Κάποια ιδιαίτερη προτίμηση στις μεν ή (και) στις δε;

Όσο μου επιτρέπει ο χρόνος μου παρακολουθώ και τις μεν και τις δε. Προτιμώ τις πρώτες διότι προτιμώ την έντυπη μορφή. Το χαρτί άλλωστε υπερέχει έναντι της οθόνης στην ποιότητα ανάγνωσης, ειδικά όταν πρόκειται για εκτεταμένα κείμενα. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν συναντά κανείς καλά κείμενα στο διαδίκτυο. Τουναντίον μάλιστα. fernando-pessoaΑπλώς το μέσο παρέχει μια ευχέρεια πολλάκις ανεξέλεγκτη. Ο καθένας μπορεί να υπογράψει ως κριτικός. Συχνά σήμερα αποκαλούνται κριτικές και οι απλές παρουσιάσεις του περιεχομένου ενός βιβλίου. Κι όχι μόνον στα ηλεκτρονικά μέσα. Όμως αυτό είναι μια άλλη συζήτηση.

Κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

Καμία ερώτηση. Μονάχα ευχαριστίες για τη φιλοξενία που παραχώρησε το Πανδοχείο σας σ’ εμένα και την Περισπωμένη.

Στις εικόνες:  William Butler Yates, Rainer Maria Rilke, Fernando Pessoa.

28
Ιαν.
14

Εντευκτήριο, τεύχος 101 (Απρίλιος – Ιούνιος 2013) [κυκλοφ. Νοέμβριος 2012]

 ΑLayout 1υτό που δεν είχα συνειδητοποιήσει ήταν πως όλοι οι αγαπημένοι μου συγγραφείς ήταν γυναίκες. Τρελαινόμουν για την Γιουντόρα Γουέλτι, Φλάνερι Ο’ Κόνορ, Κάθριν Αν Πόρτερ, Κάρσον ΜακΚάλερς. Υπήρχε μια αίσθηση πως οι γυναίκες μπορούσαν να γράφουν για το φρικαλέο, το περιθωριακό. Έτσι ένιωσα πως αυτή ήταν η δική μας περιοχή, ενώ το δεσπόζον, μεγάλο μυθιστόρημα ανήκε στους άνδρες. Δεν έχω ιδέα πώς απέκτησα αυτή την αίσθηση ότι ανήκω στο περιθώριο, ποτέ δεν εξωθήθηκα εκεί. Ίσως επειδή μεγάλωσα στο περιθώριο. Υπήρχε κάτι σχετικό με τους μεγάλους συγγραφείς που με ξένιζε αλλά δεν ήξερα τι ήταν. Είχα ενοχληθεί πολύ όταν πρωτοδιάβασα Ντ. Χ. Λώρενς. Συχνά με ενοχλούσε η άποψη των συγγραφέων για τη γυναικεία σεξουαλικότητα [σ. 18]…

Alice Munro 1… εξομολογείται η Άλις Μονρό [Alice Munro] στην εκτενή συνέντευξη που παραχώρησε το 1994 στο αμερικανικό περιοδικό Paris Review, μιλώντας για την προσωπική της τέχνη όσον αφορά την γραφή (παρουσίαση και μετάφραση Αλεξάνδρας Σαμοθράκη). Λίγο πιο κάτω ο Τζόναθαν Φράνζεν περι-γράφει την χώρα των θαυμάτων της εν λόγω Αλίκης σε ένα πλούσιο κείμενο που χωρίς περιστροφές θα το χαρακτήριζα ως μια συνηγορία του διηγήματος σε μια διαρκώς ανοιχτή λογοτεχνική δικογραφία. Ο Φράνζεν μας θυμίζει πως μεγάλο μέρος της υψηλότερης πρόσφατης αμερικανικής λογοτεχνίας δημιουργήθηκε σε μορφή διηγήματος. Εκτός από την Μονρό, μας θυμίζει τους Ρέιμοντ Κάρβερ, Λόρι Μουρ, Τζόυς Κάρολο Όουτς, Ντένις Τζόνσον, Γουίλλιαμ Τ. Βόλμαν, Τομπάιας Γουλφ, Άνι Πρου, Τζων Άπνταικ, Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας και τους αμετάφραστους ακόμα στη χώρα μας Lydia Davis, George Saunders, Amy Hempel, David Means, Joy Williams κ.ά. (μτφ.: Χρίστος Κρεμνιώτης).

jonathan franzenΑγαπώ τα διηγήματα γιατί δεν αφήνουν στους συγγραφείς χώρο για να κρυφτούν Σύντομα φτάνω στην τελευταία σελίδα σου και, αν δεν είχες τίποτα να πεις, εξίσου σύντομα θα το ξέρω. / Ακόμη, μου αρέσουν τα διηγήματα γιατί εκτυλίσσονται στο παρόν ή σε ζώσες μνήμες, μοιάζοντας να διαφεύγουν της ιστορικής ορμής που  κάνει τόσα και τόσα σύγχρονα πεζά να είναι ισχνά και αδύναμα. Μου αρέσουν, γιατί απαιτούν το πρώτης τάξεως ταλέντο να ανακαλύπτεις νέους χαρακτήρες και καταστάσεις ενώ λες την ίδια ιστορία ξανά και ξανά. Όλοι οι πεζογράφοι υποφέρουν από την ίδια συνθήκη: να μην έχουν κάτι νέο να πουν, αλλά ειδικά οι διηγηματογράφοι είναι οι πιο ταπεινωτικά υποκείμενοι στη συνθήκη αυτή. Δεν υπάρχει, πάλι, χώρος να κρυφτούν…[σ. 22]

Herta MullerΣτην ευρύτερη ύλη: πεζά των Γιώργου Συμπάρδη, Γιάννη Σκαραγκά, Μάρτυς Λάμπρου, Νίκου Αδάμ Βουδούρη, Χρύσας Φάντη, Καίτης Στεφανάκη, Τομπάιας Γουλφ (μετ.: Γιάννης Παλαβός), Νικ Παπαδημητρίου (μετ.: Γιάννης Θεοδοσίου) και Ποιήματα των Μάρκου Μέσκου, Δήμητρας Χ. Χριστοδούλου, Γλυκερίας Μπασδέκη, Γιάννη Γκούμα, Χρίστου Κρημνιώτη, Δημήτρη Λεοντζάκου, Γιώργου Κουτούβελα, Μηνά Βλάχου, Αναστάσιου Θεοτόκη. Επίσης, της Βουλγάρας Νάντια Ραντούλοβα (μετ.: Ζντράβκα Μιχάιλοβα), του Ιταλού Φραντσέσκο Γκρατσιάνο (μετ.: Κρεσέντσιο Σαντζίλιο) και του Γάλλου Ερβέ Καρν (μετ.: Δημήτρης Νόλλας). Στα δοκίμια, η ειρωνική μεταφορά στην ποίηση της Κικής Δημουλά (Νάσος Βαγενάς), ο Γιάννης Τσαρούχης (Γιώργος Βέλτσος), η Χέρτα Μύλλερ (Απόστολος Ζιώτας). Και όπως πάντα οι μεστές κριτικές και φωτογραφικές σελίδες. Η λογοτεχνική ενότητα του τεύχος κοσμείται με την ζωγραφική του Απόστολου Βέττα, τα σχέδια του οποίου δεν εικονογραφούν τα κείμενα, όπως γράφει σε σημείωμά του, αλλά συμπάσχουν με το περιεχόμενό τους. Ο Πάνος Θεοδωρίδης, τέλος, ομιλεί και γράφει για την ελληνική έκδοση της αλληλογραφίας Φόρστερ-Καβάφη, διανθίζοντας με ολόδικές τους παραγράφους, όπως στη σελίδα 64:

scan0010c4Έχω πέντε χρόνια να πάω στην Αλεξάνδρεια. Στο αεροδρόμιό της τύχαινε να συνυπάρξω με αρκετούς ανθρώπους υπό απομίμηση των φωτογραφιών του Καβάφη. Μαλλί ή περούκα στίλβουσα με κυματιστό χτένισμα, γυαλάκια όπως του ποιητή, ηλικία μεταξύ 50 και υο, άψογα ντυμένοι έως και τιτίζηδες. Και από την άλλη πλευρά του ελέγχου των διαβατηρίων, καλά διδαγμένοι και μιλώντας ξένοιαστα με τα εκατό τους δόντια, οι ασελγείς νέοι της Αλεξάνδρειας. Να ποζάρουν όπως νόμιζαν πως απαιτεί ο Κώδικας. Και τις επόμενες μέρες, οι ίδιοι ψευδο – Κααγείς σε καφενεία, περιπάτους και σε κομψά στέκια με τουριστικά εισπνεόμενους αργελέδες, με shisha, με τους ίδιους νέους. Μόνο που είδα και ζευγαράκια (αγόρια από αυτά που έπαιζαν με τις δήθεν Καβάφισσες, κορίτσια με μπούργκα) σε δημόσιους χώρους πρωινιάτικα, μαθητούδια πριν το σχολείο να πράττουν στο απόσκιο του πάρκου και στον χαμηλό φραγμό, γρήγορο σάρκας γύμνωμα, τελείως ακατάλληλα για προφυλάξεις. [176 σελ.]

Στις εικόνες: Alice Munro, Jonathan Franzen, Herta Muller και μια παλαια Αλεξάνδρεια από το ιστολόγιο του Εντευκτηρίου.

22
Ιαν.
14

Ένεκεν, τεύχος 30 (Οκτώβριος – Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2013)

έΝΕΚΕΝΤώρα έχουν στρατόπεδα για παιδιά που οι γονείς τους το έσκασαν, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που βγάζουν αφρούς από το στόμα και βαράνε κλωτσιές στον αέρα, στρατόπεδα για τους ανθρώπους με μεγάλο κεφάλι και για ανθρώπους με μικρό κεφάλι· στρατόπεδα για τους ανθρώπους που δεν έχουν τρόπο να συντηρηθούν, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που τους έδιωξαν από τη χώρα, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που ζουν στους υπονόμους, στρατόπεδα για τα κορίτσια του δρόμου, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που δεν ξέρουν πόσο κάνει δύο και δύο, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που ξεχνάνε τα χαρτιά τους στο σπίτι, στρατόπεδα για τους ανθρώπους που ζούνε στα βουνά και ανατινάζουνε γεφύρια τις νύχτες. Ίσως τελικά αρκεί και με το παραπάνω να είσαι έξω από τα στρατόπεδα, έξω από όλα τα στρατόπεδα ταυτόχρονα. Ίσως από μόνο του αυτό είναι για την ώρα μεγάλος άθλος. Πόσοι άνθρωποι έχουν μείνει που να μην είναι κλεισμένοι πίσω από τα σύρματα ή που να μη φυλάνε σκοπιά στην πύλη;

1984-george-orwell… έγραφε ο Τζ. Μ. Κουτσί στο βιβλίο του Βίος και Πολιτεία του Μάικλ Γ και το απόσπασμα έχει ιδιαίτερη θέση σε ένα ενδιαφέρον μέλετημα για τον Χώρο και τη Φύση στο έργο του συγκεκριμένου συγγραφέα, ιδίως όπως εμφανίζονται στα έργα του Θέρος, Ημερολόγιο μιας κακής χρονιάς, Η παιδική ηλικία του Ιησού και στο προαναφερθέν [Μαρία Λιλιμπάκη – Σπουροπούλου]. Από την ουτοπία στη δυστοπία μας κινεί άλλο εκτενές και εξαιρετικά ενδιαφέρον εικοσασέλιδο εστιάζοντας η ανατροπή των αξιών του Διαφωτισμού μέσα από το 1984 (1949) και Όρυξ και Κρέικ (2003), των Τ. Όργουελ και Μ. Άτγουντ αντίστοιχα. Το κείμενο εδώ εκκινεί από τις πρώιμες ουτοπικές απεικονίσεις των Francis Bacon και Henry Neville και τις περί ουτοπίας απόψεις των Ernst Bloch, Walter Benjamin και καταλήγει στην δυστοπική τους μετάλλαξη στα δυο λογοτεχνικά έργα αλλά και γενικότερα στον χώρο της θεωρίας και των ιδεών [Δημήτρης Μανούκας].

koetzeeΓυναίκες, που σας είδα σ’ ένα τραίνο/τη στιγμή που κινούσε γι’ άλλα μέρη/γυναίκες που σας είδα σ’ άλλου χέρι/με γέλιο να περνάτε ευτυχισμένο/γυναίκες, σε μπαλκόνια να κοιτάτε/στο κενό μ’ ένα βλέμμα ξεχασμένο/η από ένα πλοίο σαλπαρισμένο/μ’ ένα μαντήλι αργά να χαιρετάτε:/να ξέρατε με πόση νοσταλγία, /στα δειλινά τα βροχερά και κρύα, /σας ξαναφέρνω στην ανάμνησή μου./γυναίκες, που περάσατε μιαν ώρα/απ’ τη ζωή μου μέσα – και που τώρα/κρατάτε μου στα ξένα την ψυχή μου!

…έγραφε στης Περαστικές ο Κώστας Ουράνης, ένα ποίημα που η Αγγελική Δημουλή εντάσσει στη δική της μελέτη για το ποιητικό «εγώ» ως επινόηση στους νεορομαντικούς ποιητές. Η ερευνήτρια εδώ μέσα από την ποίηση του Ν. Λαπαθιώτη, του Κ. Ουράνη, του Ζ. Παπαντωνίου, του Α. Μελαχρινού, του Α. Μπάρα, του Τ. Άγρα, του Ρ. Φιλύρα, του Γ. Σκαρίμπα, του Κ. Καρυωτάκη και άλλων νεορομαντικών και μετασυμβολιστών ποιητών του Μεσοπολέμου, εστιάζοντας ιδιαίτερα στα ποιητικά υποκείμενα του περιπλανώμενου περιπατητή και του παλιάτσου.

La morOryxCrake5t subite. Ο αιφνίδιος θάνατος. Είναι και το όνομα μιας παλιάς μπυραρίας στις Βρυξέλλες. Σε μια γωνία, σ’ ένα από τα σκοτεινά και παγερά στενά του κέντρου της πόλης. Πριν τον κατακλυσμό των γραφειοκρατών και των τουριστών στον Αιφνίδιο Θάνατο σύχναζαν οι ποιητές. Στον τοίχο με τις αναμνήσεις η ασπρόμαυρη φωτογραφία του μεγάλου Ζακ μ’ εκείνο το σπαρακτικό χαμόγελο. Ο Ζακ Μπρελ δεν πέθανε από αιφνίδιο θάνατο. Γνώρισε τη μακρόσυρτη και βασανιστική εκδοχή του καρκίνου που ξεφτιλίζει την ανθρώπινη ύπαρξη μέχρι να τη λιώσει ολάκερη. Kαι βέβαια πάλεψε. Όχι ότι δεν τον πήρε το παράπονο. «Γιατί σε μένα, γιατί τώρα;» έγραψε σε ένα από τα πιο συγκλονιστικά του τραγούδια. Μετά πήγε να πεθάνει στην κόλαση. Στα εξωτικά νησιά των Marquises, στη γαλάζια τρύπα του Ειρηνικού. Εκεί όπου είχε καταφύγει ένας άλλος ποιητής, που παράτησε στα πικρά χώματα των Παλαιών Χωρών, τη δουλεία του χρηματιστή, τα έξι του παιδιά και τη Δανέζα σύζυγο, αναζητώντας τον έρωτα και την ομορφιά…

jacques-brel-by-PatrickJuanγράφει στο εισαγωγικό του σημείωμα το εκδότης του περιοδικού και των φερώνυμων εκδόσεων Γιώργος Γιαννόπουλος, συνδέοντας τους Μπρελ και Γκωγκεν με τους αποδράστες των Βούρλων και τα χέρια που σήμερα κινούν την Ιστορία. Το τεύχος συμπληρώνεται με διηγήματα, ποίηση, εκτενείς κριτικές βιβλίων, δοκίμια, μελέτες, συνομιλίες και άλλα. Τα πλήρη περιεχόμενα εδώ, από το ιστολόγιο του περιοδικού. [242 σελ.]

Στις εικόνες:  J. M. Koetzee, Jacques Brel.

21
Ιαν.
14

Λευκάδιος Χερν – Κείμενα από την Ιαπωνία [Ανθολογία]

Και ξ1αφνικά, γεννιέται μέσα μου μια μοναδική αίσθηση καθώς στέκομαι εκεί μπροστά στην παράξενα σκαλισμένη πύλη· αίσθηση ονείρου και αμφιβολίας. Μου φαίνεται ότι τα σκαλοπάτια και η πύλη με τα κύματα των δράκων της, ο γαλάζιος ουρανός που σαν τεράστια καμάρα σκεπάζει την πόλη, η φαντασματική ομορφιά του Φούτζι, μα κι ο ίσκιος μου που πέφτει επάνω στους γκρίζους τοίχους πρόκειται να χαθούν τώρα. Γιατί όμως αυτό το συναίσθημα; Γιατί χωρίς καμιά αμφιβολία, αυτές οι μορφές μπροστά στα μάτια μου – οι σκαλισμένες στέγες, οι κουλουριασμένοι δράκοι, οι κινέζικες παραξενιές στο σκάλισμα – δε μου φαίνονται κάτι καινούργιο αλλά κάτι που ονειρεύτηκα κάποτε. Η θέα τους πρέπει να ξαναζωντάνεψε ξεχασμένες μνήμες εικονογραφημένων βιβλίων…[σ. 246]

 …αν η επαναφορά μνημών που έζησε ή εικόνων που φαντάστηκε από άλλους πολιτισμούς υπήρξε για τον Λευκάδιο Χερν  [Γιακούμο Κοϊζούμι] μια επιθυμητή εμπειρία, η ζωή εντός τους υπήρξε αναμφίβολα μια βαθύτερη επιθυμία. Έφυγε κι εκείνος από την γερασμένη ήπειρο και περιπλανήθηκε από την Κεντρική Ασία ως την Άπω Ανατολή, αναζητώντας, όπως και οι Π. Λοτί, Ρ. Κίπλινγκ, Β. Σεγκαλέν και τόσοι άλλοι, το Χαμένο Κέντρο. Αλλά με μια μεγάλη διαφορά: εκείνος έζησε σώματι ψυχή τε και σώματι εντός του.

1_ Η 67σέλιδη εισαγωγή του μεταφραστή αποτελεί ένα πολύτιμο διαπιστευτήριο για την είσοδο στον λογοτεχνικό κόσμο αλλά και τον ψυχισμό του ιδιαίτερου αυτού συγγραφέα. Η ιστορία της ζωής του αποτελεί από μόνη της επαρκές μυθιστόρημα – η γέννηση στις Δυτικές Ινδίες από ιρλανδική οικογένεια, ο τρόπος που χώρισε βίαια από την μητέρα του, που βρέθηκε στο σπίτι της αυστηρής θείας του στην Ιρλανδία οριστικά μόνος, στην βαριά ατμόσφαιρα ενός καταθλιπτικού σπιτιού, το κλείδωμα του πεντάχρονου τότε Χερν στο κατασκότεινο δωμάτιό του, που του γέννησε τον υπερβολικό φόβο για τα φαντάσματα, το καταφύγιο που βρήκε στην μεγάλη βιβλιοθήκη του σπιτιού.

Στα δεκαέξι του έμεινε μονόφθαλμος, με προβληματική την όραση και στο μάτι που του απέμεινε και αυτή η δεύτερη μεγάλη τραγωδία της ζωής του τον έκλεισε οριστικά στον εαυτό του. Αργότερα η θεία του έχασε την περιουσία της και ο Χερν με δυσκολία μάζεψε χρήματα και αναχώρησε για την Νέα Υόρκη, όπου εργάστηκε σε διάφορες δουλειές ενώ συχνά κοιμόταν στο δρόμο. Στο Τσιντσινάτι έχασε την εργασία του όταν παντρεύτηκε μια νεαρή μιγάδα, με την οποία συζούσε σε εποχή που επικρατούσε ο φυλετικός διαχωρισμός, ενώ στη Νέα Ορλεάνη ο πειρασμός της αυτοκτονίας τον έφερε δυο τρεις φορές σε μια ψηλή γέφυρα απάνω απ’ το ποτάμι. Η ελπίδα όμως, όπως έγραψε σε μια Genji_emaki_YOKOBUEεπιστολή, ότι υπάρχει κάτι που αξίζει α βρεις τις λέξεις να το πεις, του έδινε κάθε φορά τη δύναμη να γυρίσει στο σπίτι. Ακριβώς αυτή η αίσθηση πως η ζωή που θα άξιζε μπορεί να βρίσκεται αλλού και άλλοτε τον έκανε να γράψει: Δε θα ’πρεπε να είχα γεννηθεί ετούτον τον αιώνα, στα όνειρά μου ζω παντοτινά σε άλλες εποχές, σε άλλες πίστεις, σε άλλες ηθικές.

Η Τύχη του έφερε στο δρόμο του τον άγγλο τυπογράφο Γουώτκιν που του στάθηκε πατρικά και τον έφερε σε επαφή με τη γερμανική λογοτεχνία και φιλοσοφία ενώ τα ασιατικά περίπτερα του προσέλκυσαν την  προσοχή στην Παγκόσμια Βιομηχανική Έκθεση του 1884 σε σημείο να του γράψει: Φτάνει κάποτε μια μέρα που νιώθεις ότι για να ζήσεις οφείλεις ν’ αποφασίσεις – όποιο κι αν είναι έπειτα το αποτέλεσμα – να τινάξεις για πάντα απ’ τα παπούτσια σου τη γνώριμη σκόνη του τόπου. Ακολούθησαν δυο χρόνια στην Μαρτινίκα και η αναχώρηση από το Βανκούβερ με το πλοίο Αβυσσηνία για τη Γιοκοχάμα· η Ιαπωνία θα γινόταν εις το εξής ο κόσμος του.

Δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα σαν το οριστικάkwaidan_18 =  Butterflies διαμορφωμένο άτομο, τη σταθερή προσωπικότητα. Υπάρχει μόνο η φαντασματική παρουσία, το ένα φάντασμα διαδέχεται το προηγούμενο, σαν το ένα κύμα πίσω από το άλλο στη Στοιχειωμένη Θάλασσα της Γέννησης και του Θανάτου. [σ. 61]

Ο Χερν δεν αντιμετώπισε την χώρα με τη γνωστή δυτική έπαρση και το ορθολογικό ή χρησιμοθηρικό πνεύμα αλλά με απεριόριστο σεβασμό και αγάπη. Οι συνθήκες ζωής και πάλι δεν ήταν εύκολες: ο βαρύς χειμώνας της βορειοανατολικής επικράτειας που σαρωνόταν από τους ανέμους της Σιβηρίας, το παγωμένο ξύλινο σπιτάκι, η χυδαιότητα της άσχημης Νέας Ιαπωνίας, όλα έμοιαζαν εμπόδια στην ψυχική του ηρεμία. Όμως και πάλι χάρη στην επιμονή του οργάνωσε τη νέα του ζωή, άρχισε να εργάζεται ως καθηγητής σε κολλέγιο και αργότερα σε πανεπιστήμιο, έφτιαξε οικογένεια και αφοσιώθηκε στη γραφή.

5_Ο παραδοσιακός ιαπωνικός πολιτισμός υπήρξε το βασικό αντικείμενο των γραπτών του, παράλληλα με τη γενικότερη πνευματική απόρριψη του δυτικού κόσμου. Η παντελής έλλειψη ατομικότητας που χαρακτήριζε τον πνεύμα της Ιαπωνίας ακριβώς τον αποθάρρυνε από την συγγραφή μυθιστορήματος, εφόσον έκρινε πως δεν μπορεί να υπάρξει μυθιστόρημα σε μια κοινωνία όπου η ίδια η έννοια του ατόμου είναι κάτι άγνωστο και ασυμβίβαστο με τις θεμελιώδεις ηθικές και θρησκευτικές της πεποιθήσεις της· κάθε απόπειρα μυθιστορηματικής απόδοσης της πραγματικότητας της Άπω Ανατολής θα αποτελούσε καθαρό εξωτισμό.

Στο μυαλό του Ιάπωνα το ιδεόγραμμα είναι ζωντανή εικόνα: ζει, μιλάει, χειρονομεί. Όλος ο χώρος του ιαπωνικού δρόμου πλημμυρίζει από αυτούς τους ζωντανούς χαρακτήρες· μορφές που κλαίνε στα μάτια των περαστικών, λέξεις που χαμογελούν ή μορφάζουν σαν πρόσωπα. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράδοξο, ακριβώς λόγω αυτής της παράξενα προσωπικής, έμψυχης, εσωτεριστικής πλευράς της ιαπωνικής γραφής, που υπάρχουν θαυμάσιοι μύθοι γύρω από την καλλιγραφία. [σ. 46]

hearn_1Ο ανθολόγος επέλεξε τα κείμενα με τέτοιο τρόπο ώστε να καλυφθούν όλες οι πτυχές του συγγραφικού έργου: από παράδοξες ιστορίες από την μεσαιωνική Ιαπωνία μέχρι δοκίμια για την ιαπωνική εμπειρία. Ιστορίες με βρυκόλακες, φαντάσματα, πολέμαρχους αλλά και διάφορους θρύλους εναλλάσσονται με προσωπικές εμπειρίες και εντυπώσεις, όπως για την μαγευτική μορφή των τελετών που διέπουν και την παραμικρή εκδήλωση της ιαπωνικής ζωής. Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Χερν διασκευάζει παλιούς μύθους, όπως στον Θρύλο του Κουασίν Κότζι που ενέπνευσε και μια νουβέλα της Μαργκερίτ Γιουρσενάρ. Στη δική του απόδοση ο διασωθείς ήρωας είναι κάποιος που μπορεί και μιλάει για τη ζωγραφική με τη σιγουριά εκείνη που σου επιτρέπει μια άλλη έστω μύηση στη Μεγάλη Τέχνη· την Τέχνη εκείνη δηλαδή που καταργεί τα όρια πραγματικότητας και εικόνας, που μπορεί να παρουσιάζεται στους θεατής της κάθε φορά κι αλλιώτικη ανάλογα με το τίμημα που είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν. «Οι μεγάλοι πίνακες», θα πει  Κουασίν Κότζι, «διαθέτουν την προσωπική τους θέληση. Μπορεί να μην αποδεχτούν να απαρνηθούν το δημιουργό ή το νόμιμο κάτοχό τους». [σ. 67]

3Η ιστορία της Κιμίκο αποτελεί μια περίτεχνη ψυχογραφία της γιαπωνέζας και του απροσπέλαστου των ψυχικών της θαλάμων. Στο δοκιμιακό Ένας συντηρητικός ο συγγραφέας επιλέγει να μιλήσει για την Ανατολή μέσα από την εμπειρία ενός Ιάπωνα που περιπλανήθηκε στη Δύση και καταφέρεται με οργή κατά του προσηλυτισμού των ιεραποστόλων, αυτής της αιχμής της δυτικής επιθετικότητας. Όπως έγραψε κάποτε στον Γουώτκιν, Όσο κι αν ξέρω ότι δεν είμαι μεγαλοφυία, ελπίζω πάντα να υπηρετήσω κάποια μέρα τη λογοτεχνία, να προσφέρω κι εγώ έναν μικρό κόκκο ομορφιάς στο πελώριο οικοδόμημά της.

Εκδ. Ινδικτος, 2008 [Γ΄ έκδοση], εισαγωγή – μετάφραση: Σωτήρης Χαλικιάς, σελ. 381. Εκτός από την εκτενή και πληρέστατη εισαγωγή περιλαμβάνονται 60 σημειώσεις και βιβλιογραφία με το έργο του Λευκάδιου Χερν, μεταθανάτιες εκδόσεις, μεταφράσεις από τα Γαλλικά, μεταθανάτιες συλλογές μεταφράσεων από τα Γαλλικά, διασκευές από τα Ιαπωνικά, βασική βιβλιογραφία για τον συγγραφέα και ελληνικά δημοσιεύματα για τον συγγραφέα.

19
Ιαν.
14

Ανταίος Χρυσοστομίδης – Οι κεραίες της εποχής μου, ΙΙ

Οι 1διάλογοι της γονιμότητας

Νομίζω ότι το θέμα της ηθικής ξαναγίνεται σημαντικό για την λογοτεχνία. Αν θελήσεις να αναλύσεις την ιστορία του Κάιν και του Άβελ, ή την Άλκηστη του Ευρυπίδη, ή τις ιστορίες του Φόκνερ και του Ντοστογιέφσκι, από ηθική και μόνο άποψη, θα ανακαλύψεις ένα σωρό πράγματα. […] Συ συνέχει η λογοτεχνία σιγά σιγά εγκατέλειψε τα ερωτήματα περί ηθικής, αφήνοντας τη διαχείρισή τους στην τηλεόραση και στους δημοσιογράφους. Η σύγχρονη λογοτεχνία προχώρησε στα χωράφια της ψυχολογίας και της ψυχανάλυσης, εγκαταλείποντας ένα πεδίο στο οποίο είχε διακριθεί ιδιαίτερα: το να βάζει ηθικά διλήμματα. Δεν μιλώ για συμπεράσματα ή για διδάγματα, μιλώ για διλήμματα [σ. 156]….

…λέει ο Αβραάμ Γεοσούα, ένας εκ των τριών αλλά τόσο διαφορετικών φιλειρηνιστών συγγραφέων του Ισραήλ. Όσον αφορά την αδυναμία επίτευξης ειρήνης στην περιοχή, ο Γεοσούα θεωρεί υπεύθυνους τους Εβραίους της Δύσης και φυσικά με το εβραϊκό λόμπι των ΉΠΑ (φανατικότερο των πλέον φανατικών Ισραηλινών) που δεν δέχονται καμία συζήτηση για συμβιβασμό με τους Παλαιστίνιους, τις πρώην σοσιαλιστικές χώρες που ψηφίζουν υπερδεξιά κόμματα και τις ήρεμες ευρωπαϊκές δημοκρατίες που μέσα στην ασφάλειά τους αλλά και το μίσος για την διαφορετικότητα κάνουν μαθήματα στους διαφορετικούς. Η έννοια του Εβραίου, άλλωστε, είναι μια θρησκευτική έννοια που δεν τον καλύπτει, όπως άλλωστε δεν αποκαλεί τους Έλληνες Χριστιανούς αλλά Έλληνες.

7 - kurkovΑνεπιθύμητος από τους Ρώσους (επειδή επιμένει να ζει στην Ουκρανία) και τους Ουκρανούς (επειδή προτιμά να γράφει στα ρώσικα) ο εξαιρετικός «μετασοβιετικός» συγγραφέας Αντρέι Κούρκοφ μειδιά καθώς χειρίζεται καλά το παράδοξο και το μαύρο χιούμορ στην λογοτεχνία του, εφόσον το έχει γνωρίσει τόσο καλά στα δυο καθεστώτα που έζησε, συγκρίνοντας τους παραλογισμούς τους. Ούτως η άλλως δεν θεωρεί ότι η λογοτεχνία είναι ο κατάλληλος χώρος για να επιδεικνύει κανείς την εθνική του αφοσίωση. Η δική του ιστορία κι αν είναι μυθιστορηματική: αυτοέκδοση, πώληση των βιβλίων του σε πάγκους, αναπάντεχη προστασία από την ρώσικη μαφία. Ο συγγραφέας και αναπολεί μια εποχή όπου η φιλία σήμαινε κάτι και θεωρεί ως καθήκον του να προκαλεί αντιδράσεις με αυτά που γράφει.

8 MassimoCarlottoΑναμφίβολα η πιο ταραγμένη προσωπική ιστορία είναι εκείνη του Μάσιμο Καρλότο, που συνελήφθη το 1976 ενώ περνούσε από μια πολυκατοικία όπου πριν από λίγο είχε δολοφονηθεί μια γυναίκα. Ο συγγραφέας ενοχοποιήθηκε εξαιτίας της συμμετοχής του στην «επαναστατική» Λότα Κοντίνουα, στα μολυβένια εκείνα χρόνια της τρομοκρατίας και της αστικής παρακμής αλλά διέφυγε στην Γαλλία, που τότε καλοδεχόταν τους Ιταλούς αριστεριστές που αντιμετώπιζαν προβλήματα με την δικαιοσύνή (βλ. Τόνι Νέγκρι), και κατόπιν στο Μεξικό και στη Νικαράγουα προτού επιστρέψει και διαπιστώσει έκπληκτος πως δεν τον κυνηγούσε κανείς. Η επιμονή του όμως να τελειώσει με το θέμα της δίωξης τον οδήγησε στη φυλακή, όπου αποφάσισε να γίνει συγγραφέας, να ειρωνευτεί τον εαυτό του στο πρώτο του βιβλίο Φυγάς και να συμφωνήσει, μαζί με τους υπόλοιπους μεσόγειους νουαρίστες πως τα εγκλήματα αποτελούν συνέπεια της παγκοσμιοποιημένης λογοτεχνίας. Αναθεωρώντας τις επαναστατικές πρακτικές του παρελθόντος του ο Καρλότο βρήκε ένα νέο πεδίο πολιτικής δράσης πάνω σε μια αστυνομική λογοτεχνία που θα συνδύαζε την κοινωνικοπολιτική κριτική με την δημοσιογραφική έρευνα.

9 - sebastian barryΕίναι μια μορφή ειλικρίνειας να ανατρέχεις σε μια ιστορική περίοδο. Να λες: αυτή είναι η ηρωική αφήγηση, η επίσημη ιστορία· ακούστε όμως τι πραγματικά συνέβη. Αδέρφια που ξεκοιλιάζονται μεταξύ τους, σφαγές που συγκαλύπτονται. Όταν γεννιέται ένα κράτος, κανείς δεν μιλά για όλα αυτά. Σήμερα όμως, χρόνια μετά, είναι σημαντικό να πάμε πίσω. Να δούμε πραγματικά το πρωτόγνωρο τίμημα που πληρώσαμε. Να δούμε πώς γίναμε αυτό το εξαιρετικά περίπλοκο πράγμα που είμαστε σήμερα… λέει ο Σεμπάστιαν Μπάρυ για την λογοτεχνία του που αναζητά μεταξύ άλλων την ιρλανδική ταυτότητα αλλά και μια ευρύτερη ιστορική αλήθεια. Σε σχέση με την λογοτεχνική δημιουργία, ο συγγραφέας έγκαιρα αντιλήφθηκε πως οι Ρωμαίοι έγραφαν τηλεοπτικά δράματα πριν καν υπάρξει τηλεόραση, επομένως δεν υπήρχε τίποτα καινούργιο να κάνεις, παρά να πάρεις το παλιό και να το κάνεις καινούργιο, όπως έλεγε ο Έζρα Πάουντ. Η λατινική και η μεγάλη αγγλική λογοτεχνία του παρείχαν τα ιδανικά εφόδια, ενώ οι αφηγήσεις των συγγενών του αποτέλεσαν την πνευματική του τράπεζα.

6 loboantunesΗ συγκλονιστικότερη ίσως συνομιλία γίνεται με τον εξαιρετικό πορτογάλο συγγραφέα Αντόνιο Λόμπο Αντούνες, που έζησε ως στρατιώτης και γιατρός την Αγκόλα. Ο συγγραφέας ανατράφηκε από έναν πατέρα μοναρχικό και φασίστα, υποστηρικτή της δικτατορίας, που δεν διάβασε ποτέ στη ζωή του – κι έτσι στράφηκε στο κομουνιστικό κόμμα, για να υποστεί και από εκεί το τρομερό σοκ της πλήρους έλλειψης δημοκρατίας και των άνωθεν διαταγών. Τελικά έμαθε πολύ περισσότερα για τη δημοκρατία από τον στίχο του Λαφοντέν ένας σκύλος μπορεί κάλλιστα να κοιτάξει έναν επίσκοπο παρά μέσα στο κόμμα, ενώ η πολιτική του συνείδηση αναπτύχθηκε μέσα στις τραγικές εμπειρίες της πορτογαλικής αποικιοκρατίας στην Αγκόλα, την πλουσιότερη χώρα της Αφρικής με τον φτωχότερο λαό. Σύμφωνα με τις μυστικές διαταγές που δεχόταν ο στρατός του, στα ναρκοπέδια όφειλαν να στέλνουν πρώτα τους στρατιώτες και μετά τα φορτηγά φορτηγά Μερσεντές, που ήταν πολύ ακριβά ενώ οι νεκροί θα κόστιζαν λιγότερο. Ο συγγραφέας εξομολογείται τις σκέψεις και τις αντιδράσεις του στην είδηση πως έχει καρκίνο και την αίσθηση πως του πήραν την αιωνιότητα, καταλαβαίνοντας την Μαρία Αντουανέτα που πάνω στο ικρίωμα ζήτησε απ’ τον δήμιο άλλο ένα λεπτό, αλλά και το πόσο η βία και ο πόλεμος εξακολουθούν να υπάρχουν μέσα του, άρα και στα βιβλία του.

4 Sarah-WatersΌ,τι είναι ο Άλαν Χόλινγκερστ για την αντρική ομοερωτική λογοτεχνία είναι και η Σάρα Ουότερς για την γυναικεία, γράφει ο Ανταίος Χρυστοστομίδης βρίσκοντάς μας απόλυτα σύμφωνους όσον αφορά τους δυο εξαιρετικούς συγγραφείς που διεκδικούν την αντισυμβατική και αντιρατσιστική εμπλοκή του αναγνώστη. Η συγγραφέας συζητάει για τις αλλαγές της βρετανικής κοινωνίας όσον αφορά το θέμα, από την εποχή που ο Ε.Μ. Φόρστερ κλείδωνε στο συρτάρι το Μωρίς για να κυκλοφορήσει μετά θάνατον μέχρι το 1980 περίπου, όπου φωνές όπως του Χόλινγκερστ ή της Ζέιντι Σμιθ άρχισαν να γράφουν με διαφορετικό τρόπο γύρω από το φύλο και τη σεξουαλικότητα. Η Ουότερς αναζητάει ανάλογα βιώματα ακόμα και στις πιο δύσκολες ιστορικές περιόδους, όπως στα χρόνια του πολέμου, όπου πολλές γυναίκες έζησαν συναρπαστικά ακριβώς επειδή οι συνθήκες οδηγούσαν στην απόρριψη μιας σειράς συμβατικών υποχρεώσεων, όπως περιγράφει και στο βιβλίο της Ξαγρυπνώντας:

5 - hollinghurst_Στη διάρκεια του πολέμου οι κοινωνικοί κανόνες είχα χαλαρώσει. Ο κόσμος έβλεπε ότι μπορούσε να πεθάνει από στιγμή σε στιγμή. Ζούσε λοιπόν έντονα την κάθε στιγμή. Υπήρχε ένα είδος ελευθερίας στον πόλεμο που σίγουρα ωφέλησε τους ομοφυλόφιλους. Υπήρχε μια κινητικότητα που ήταν χαοτική αλλά και λυτρωτική. Μόλις επανήλθε η ειρήνη, το φαινόμενο αυτό ξεθύμανε. Υπήρξε επιστροφή στην οικογενειακή ζωή και περιορισμός των άλλων δυνατοτήτων.

Όπως γράψαμε και στο κείμενο για τον πρώτο τόμο των Κεραιών, ο Ανταίος Χρυσοστομίδης και αυτή τη φορά αποδεικνύεται εύγλωττος οδηγός στον κόσμο των λογοτεχνών, απαραίτητος εισηγητής του έργου τους κι ένας διόλου εύκολος συνομιλητής που θέτει πάντα τις πιο ενδιαφέρουσες ερωτήσεις, οδηγώντας όλες τις συζητήσεις σε απόλυτα γόνιμους και απολαυστικούς διαλόγους. Οι υπόλοιποι συγγραφείς: Σέσαρ Άιρα, Κάντερ Άμπντολάαχ, Αλάα Αλ-Ασουάνι, Ενρίκε Βίλα-Μάτας, Ίρβιν Γιάλομ, Νταβίντ Γκρόσμαν, Ουμπέρτο Έκο, Πέτερ Εστερχάζι, Τζέφρι Ευγενίδης, Πίτερ Κάρεϊ, Εδγάρδο Κοζαρίνσκι, Τζόναθαν Κόου, Ντόνα Λεόν, Αμίν Μααλούφ, Χένινγκ Μάνκελ, Χαβιέρ Μαρίας, Χέρτα Μύλερ, Λεονάρδο Παδούρα, Άννι Πρου, Ίαν Ράνκιν, Αντόνιο Σκάρμετα, Γκράχαμ Σουίφτ, Τούμας Τράνστρεμερ, Ντανιέλ Τσαβαρία και Περ Βέστμπεργκ.

Πλήρης τίτλος: Οι κεραίες της εποχής μου, ΙΙ. Ταξιδεύοντας με άλλους 30+1 διάσημους συγγραφείς απ’ όλο τον κόσμο. Εκδ. Καστανιώτη, 2013, σελ. 638.

Στις εικόνες: Andrey Kurkov, Massimo Carlotto, Sebastian Barry, Antonio Lobo Antunes, Sarah Waters, Alan Hollinghurst.

Πρώτη δημοσίευση: mic.gr υπό τον τίτλο: Βιβλιοπανδοχείο 144/Suspicious Minds.

18
Ιαν.
14

Δεκατρία Απαντήματα

1080124_10152113141099484_1921687752_nΣυνομιλία στο ιστολόγιο της Ασημίνας Ξηρογιάννη, εδώ.

Πανδοχείο. Σαν δεύτερο σπίτι υποθέτω. Αφιερώνεις χρόνο και ενέργεια. Έχουν εκπληρωθεί οι προσδοκίες σου αναφορικά με αυτήν την ιστορία;

Είναι πραγματικά ένα σπίτι όπου καλλιεργώ την αίσθηση [ή την αυταπάτη] της φιλοξενίας των συγγραφέων που διαβάζω και της συνομιλίας μαζί τους, κάθε φορά που οι φράσεις τους με κάνουν να σκέφτομαι, να διαφωνώ ή να φωτίζομαι ή όταν πράγματι μου απαντούν στις δικές μου αδιάκριτες ερωτήσεις περί των δικών τους γραφών και αναγνωσμάτων (το τελευταίο στην ειδικότερη στήλη Αίθριο).

Σε αυτό το πανδοχείο οι διάδρομοι δεν καταλήγουν πουθενά και οι προσδοκίες δεν εκπληρώνονται ποτέ γιατί οι λόγοι λειτουργίας του [η προσωπική έκφραση, το μοίρασμα της αναγνωστικής απόλαυσης, η αρχειοθέτηση των αναγνώσεών μου, η δοκιμασία σε προσωπικά κείμενα, η αναζήτηση συναρπαστικών ή αξιανάγνωστων βιβλίων, η εξοικείωση με ολόκληρο το λογοτεχνικό σύμπαν] δεν είναι δυνατόν να σταματήσουν ποτέ. Δεν σας κρύβω μάλιστα ότι, ενώ εδώ και χρόνια γράφω τα δικά μου κείμενα, συνήθως τα αφήνω στη μέση για να ασχοληθώ με ένα νέο ή παλαιότερο βιβλίο που είμαι σχεδόν βέβαιος πως θα ερεθίσει τη σκέψη μου.

Expressionist_City_by_l3dav1nc1Ποιά άλλη τέχνη πέρα από την τέχνη του λόγου σε συγκινεί;

Η τέχνη που η τέχνη του λόγου αδυνατεί να περιγράψει: η μουσική. Για χρόνια πειραματιζόμουν στην περί μουσικής γραφή / κριτική, η οποία δεν μπορούσε παρά να χρησιμοποιεί διαρκώς άλλες μουσικές αναφορές για να αποδώσει το περιγραφόμενο – αντιλαμβάνεστε τον αμφίστροφο λαβύρινθο.

Ένα σχόλιό σου για τη σύγχρονη λογοτεχνική πραγματικότητα

Βρίσκεται με το ένα πόδι στην επιθυμία / υποχρέωση να αποτυπώσει τα σύγχρονα δράματα και με το άλλο στην άχρονη – διαχρονική της προβληματική πάνω στα προαιώνια, εκτός πάσης επικαιρότητας και πανταχού παρόντα, θέματα. Και οι δυο πλευρές είναι απαραίτητες και ας μην ζητάμε από τους μεν να απολογούνται γιατί δεν ασχολούνται με τα δε. Χρειαζόμαστε αμφότερα και, ευτυχώς, τα έχουμε.

Διαβάζουν οι νέοι λογοτεχνία;

Δεν έχω ιδέα, γιατί οι κύκλοι μου βρίσκονται εκτός των νεανικών κοινοτήτων. Οι έφηβοι μαθητές μου πάντως διαβάζουν λογοτεχνία – όχι φυσικά αυτή που διδάσκεται στα σχολικά τους βιβλία. Είναι άλλωστε το καθημερινό μου στοίχημα, να τους πείσω πως η λογοτεχνία χρειάζεται το κυνήγι της και πως οτιδήποτε τους καίει έχει ήδη γραφτεί και τους περιμένει να το διαβάσουν. Κι αν δεν έχει γραφτεί, να το γράψουν. Όσον αφορά τους συνομήλικούς μου, τα τελευταία χρόνια βρίσκω ευκολότερα ανθρώπους να συζητήσουμε για βιβλία, χωρίς να παραγνωρίζω το γεγονός ότι ζω σ’ έναν συγκεκριμένο μικρόκοσμο.

AγαGeorge Grosz, John Foerate, Man with Glass Eyes, 1926_πημένος σου λογοτεχνικός ήρωας.

Οι μοναχικοί, απορριφθέντες, απογοητευμένοι, μπερδεμένοι, προδομένοι, έκπληκτοι άντρες των βιβλίων του Κόου, του Ρολέν, του Ταμπούκι, του Όστερ, του Φρις, του Σεπούλβεδα. Πρόσφατα με συγκίνησε ο μυθοπλασμένος αλλά πάντως υπαρκτός σκακιστής Μπόμπι Φίσερ, που κανείς γύρω του δεν τον δέχτηκε στους κόλπους του και τίποτα δεν γέμιζε την ψυχή του, βρήκε την ζωή του στις σκακιέρες και εισήλθε – χωρίς επιστροφή. Βρίσκομαι ακόμα υπό την παραζαλισμένη του επιρροή.

Τα blog έχουν αυξηθεί κατά πολύ τα τελευταία χρόνια. Ο κόσμος τα παρακολουθεί όμως επισταμένα; Tα αποδέχεται; Να αναφέρεις κάποια ιστολόγια που παρακολουθείς και αγαπάς.

Εφόσον τα διαβάζει, ως φαίνεται, υποθέτω αποδέχεται αυτού του είδους την ανάγνωση, εκτός αν πρόκειται για μαζοχισμό. Ποιος μπορεί, άλλωστε, να αρνηθεί πως το ιστολογείν έχει δεκάδες θετικά στοιχεία – πάθος, ποικιλία, υποκειμενικότητα, άμεση και δωρεάν πρόσβαση, έλλειψη αμοιβής άρα και διαπλοκής, εξομολόγηση, ψυχική έκθεση, έναν καθρέφτη έστω και παραμορφωτικό της προσωπικής πνευματικότητας δεκάδων ενδιαφέροντων ανθρώπων;

ΕπισκέπτομαJuarez Machado, Arrivée, 1997ι και απολαμβάνω πλείστα ιστολόγια: Βιβλιοκαφέ, Librofilo, Ναυτίλος, Ανάγνωση, Bookworm, τις ανθολογίες (Αυτόχειρες, Αυτοβιογραφικά κείμενα, Γράμμα σε χαρτί, Ιστορίες Μπονζάι, Umhomemgrego, Taal), συγγραφέων (Πετεφρής), λογοτεχνικών περιοδικών (Εντευκτήριο) και δεκάδες με μουσικό περιεχόμενο, που κυρίως παρουσιάζουν άγνωστους δίσκους ή νοσταλγούν πάνω σε «περασμένες» μουσικές επικράτειες. Είναι πολλά τα αξιανάγνωστα ιστολόγια, τα αναφέρω στη σχετική θέση στο Πανδοχείο.

Πρότεινε στους αναγνώστες του varelaki/notationes κάποια βιβλία που θεωρείς οτι πρέπει οπωσδήποτε να διαβάσουν.

Αφήνοντας στην άκρη «γνωστά και καθιερωμένα», θα προτείνω βιβλία με συνεπήραν τόσο ως προς την γραφή όσο και ως προς το περιεχόμενο: Υπόθεση Τουλάγιεφ και Αναμνήσεις ενός επαναστάτη του Victor Serge (για την σοβιετική περίοδο), Τα τυφλά ηλιοτρόπια του Alberto Mendez και οι Μέρες και Νύχτες του Andres Trapello (για τον ισπανικό εμφύλιο), Η γυναίκα της άμμου του Κόμπο Αμπέ, o ύστερος Carlos Fuentes– Κρυστάλλινα Σύνορα, Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες, Η θέληση και η τύχη, οι Ελάσσονες Βίοι του Pierre Michon και η Μερόη του Olivier Rolin, το Paradiso του Jose Llesama Lima και η Επιλογή της Σόφι του William Styron, οι  Σκιές στον ποταμό Χάντσον του Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ, Ο βιαστικός του Πωλ Μοράν, το American Darling του Ράσελ Μπανκς, ο Ιουλιανός του Γκορ Βιντάλ.

9Αγαπημένοι έλληνες και ξένοι συγγραφείς.

Δια της αυτόματης μνήμης, αυτή τη στιγμή, τρίτη πρωινή, θα καταλογογραφούσα τους Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Ισαάκ Μπάσεβιτς Σίνγκερ, Χουάν Κάρλος Ονέττι, Μπρους Τσάτουιν, Βικτόρ Σερζ, Κάρλος Φουέντες, Ολιβιέ Ρολέν, Μίλαν Κούντερα, Γκορ Βιντάλ, Τζόναθαν Κόου, Πασκάλ Μπρυκνέρ, Αμελί Νοτόμπ, Πιέρ Μισόν, Ντέιβιντ Μάμετ, Γιώργο Ιωάννου, Ν.Γ. Πεντζίκη, Νίκο Μπακόλα, Πάνο Θεοδωρίδη, Ζυράννα Ζατέλη, Γιώργο Βέη, Δημήτρη Καλοκύρη, Νίκο Νικολαΐδη (τον σκηνοθέτη), Χρήστο Χρυσόπουλο. Ας προσθέσω και το κλισέ: σίγουρα ξεχνώ δεκάδες, δεν έχω και το σκονάκι της βιβλιοθήκης, τα βιβλία μου είναι μοιρασμένα στους πέντε δρόμους.

Η γνώμη σου για τα λογοτεχνικά βραβεία.

Από την μία, ένας θεσμός δεκτός και θεμιτός όπως και τόσοι στο χώρο του βιβλίου – φεστιβάλ, εκθέσεις, παρουσιάσεις, εκδηλώσεις, κριτικές, συνεντεύξεις, προωθήσεις. Προσωπικά απλώς μου προτείνουν ονόματα και δεν ορίζουν τις αναγνώσεις μου, οι οποίες έχουν πολλαπλές πηγές, κοινώς με ενδιαφέρει το ίδιο ο βραβευμένος και το ίδιο ο άγνωστος ή πεπαλαιωμένος ή αβράβευτος συγγραφέας που θα ανακαλύψω σε απανταχού «πίσω ράφια».

Τελευταίαcortasar γίνεται μεγάλη προσπάθεια για τη διάδοση του ψηφιακού βιβλίου. Υπονομεύεται έτσι το βιβλίο, πιστεύεις;

Είναι μια πρόσθετη μορφή ανάγνωσης που διευκολύνει σε διάφορους τομείς αλλά δυσκολεύει σε άλλους τόσους. Επιλέγω ένα τυχαίο παράδειγμα από την προσωπική μου ζωή: όταν τόσος κόσμος επιλέγει κατασκηνωτικές διακοπές σε έρημα ή ημιέρημα μέρη, τι πιθανότητες έχει να χαρεί την ανάγνωση από μαραφέτια που απαιτούν ηλεκτρισμό; Προς το παρόν απέχω και για έναν άλλο λόγο: είναι τόσο κακές οι τεχνικές – τεχνολογικές υπηρεσίες στη χώρα μας (από τα καταστήματα και τα σέρβις των συσκευών μέχρι τις διαδικτυακές συνδέσεις) που και μόνο η ιδέα ότι θα πρέπει να τα υποστώ και για την ανάγνωση μου δημιουργεί ρίγη.  Και δεν βλέπω και πλήθη να τολμούν το μεγάλο άνοιγμα.

Διαβάζεις κάτι τώρα;

Jean-Francois MartinΠολλά βιβλία ταυτόχρονα, όπως πάντα, που ικανοποιούν τις διαφορετικές ανάγκες των αλλοπρόσαλλων ημερών μου (ή του χαρακτήρα μου) αλλά και την επιθυμία για διαφορετικά είδη– μυθιστόρημα, δοκίμιο, συνομιλία, αυτοβιογραφία, λογοτεχνικά περιοδικά. Διαβάζω λοιπόν παράλληλα την Καμένη Βάτο του Μ. Σπέρμπερ, την ανθολογία Σκάκι και Λογοτεχνία [ως θερμός σκακιστής], τις Διακηρύξεις Ανεξαρτησίας του Χάουαρντ Ζιν, τον δεύτερο τόμο των συνεντεύξεων του Α. Χρυσοστομίδη, την αυτοβιογραφημένη Τάξη στο Χάος του Κυριάκου Κατζουράκη, το graphic novel για την φωτογράφο Tina Modotti, το τελευταίο τεύχος των (δε)κάτων. Παράλληλα διαβάζω λίγες και πυκνές γραμμές από διάφορα περί μνήμης βιβλία, για ένα προσωπικό γραπτό.

H σχέση σου με την ποίηση.

Τόσο προσωπική που αδυνατώ να την μεταφέρω στο χαρτί, γι’ αυτό και το Πανδοχείο δεν παρουσιάζει ποιητικές συλλογές. Όσες φορές το δοκίμασα διολίσθησα σε παραλήρημα, αυτόματη γραφή, παράθεση εικόνων, ταύτιση στίχων με δικές μου εμπειρίες, αναζήτηση κατάλληλης μουσικής για το κάθε ποίημα. Φυσικά την διαβάζω αλλά ανακαλύπτω αξιανάγνωστα ποιήματα και εκτός βιβλίων, στα πιο απίθανα μέρη – σε λογοτεχνικά περιοδικά, μουσικά φανζίν, διαδίκτυο, σημειώσεις χωρίς ένδειξη, ανθολογίες σε ιστοσελίδες.

Τι ονειρεύεσαι;

joue et dorsΔεν θα επεκταθώ στα όνειρα μιας μεγάλης σκεπτόμενης κοινότητας όσον αφορά την ισοπέδωση της άδικης και ανήθικης ζωή που κανείς άνθρωπος δεν αξίζει. Άλλωστε σήμερα κάθε ευχολόγιο ακούγεται αστείο. Μιλώντας για ανάγνωση, θα ευχόμουν να γέμιζαν οι πόλεις και οι επαρχίες με βιβλιοθήκες, ορθάνοιχτες όλες τις ώρες και γεμάτες με όλες τις εκδόσεις. Είναι o μοναδικός τρόπος να βρει ο καθένας την ανάγνωση που τον ενδιαφέρει, να δει τις άλλες πλευρές της πραγματικότητας και να αλλάξει ως υποκείμενο τον «αντικειμενικό» κόσμο.

Στις εικόνες: δρόμος, ένοικοι, περαστικοί και χώρος του Πανδοχείου.

15
Ιαν.
14

Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 35 (φθινόπωρο 2013)

d35Χρέος. Το γνωστό και το άλλο

Και με το χρέος; Τι γίνεται με το χρέος; ΠΟΙΟ ΧΡΕΟΣ; / Οι Έλληνες φαίνεται να αναγνωρίζουν ΜΟΝΑΧΑ ΕΝΑ ΧΡΕΟΣ. Αυτό του κράτους απέναντί τους. / Όσο οι απαιτήσεις του κράτους θα αυξάνονται, τόσο μεγαλύτερη θα γίνεται η παραβατικότητα των Ελλήνων. / Όσο θα αυξάνεται ο Φόρος Προστιθέμενης Απαξίας, τόσο λιγότερες θα είναι οι αποδείξεις νομιμότητας που θα κόβονται. / Όσο θα σκληραίνουν τα φορολογικά μέτρα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η φοροδιαφυγή. / Το ελληνικό έθνος πορεύεται σε πείσμα του ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ, το οποίο ενώ καν δεν το αντιπροσωπεύει, αντιμετωπίζει τη δημόσια περιουσία σαν ιδιοκτησία του. / Και για άλλη μια φορά το ιστορικό ένστικτο, το καταγωγικό συμβάν της αντιπαλότητας με την αλλότρια κεντρική εξουσία, επαναφέρει το ζήτημα της εντιμότητας και της ίδιας της νομιμότητας του κράτους. / Θα συμφωνήσετε νομίζω πως κάθε φορά που νιώθουμε έναν κίνδυνο, στρεφόμαστε προς το 1821. / Γιατί άραγε;/….

…γράφει ο Γιώργος Μπλάνας στο χειμαρρώδες ποίημά του – κατάθεση στο θεματικό τεύχος του περιοδικού για το Χρέος, που εμπνέει διηγήματα [Κατερίνα Ζαρόκωστα, Μάκης Ανδρονόπουλος, Κώστας Χατζηαντωνίου, Άκης Παπαντώνης], αφήγημα [Κωνσταντίνος Μπούρας], ταξιδογραφήματα [Μηνάς Ε. Βιντιάδης, Χρήστος Οικονόμου], ανάλυση [C.J. Polychroniou – για μια περίπτωση νεοϊμπεριαλιστικής λεηλάτισης και την κατάρρευση της κοινωνικής Ευρώπης], άρθρο [Νάνος Βαλαωρίτης], Leonardo Paduraέρευνα [Γιάννης Στρούμπας – περί «Επανανοηματοδότησης της «επαναδιαπραγμάτευσης» – μα τι ωραίες λέξεις!], ιστορικό άρθρο [Δημήτρης Μπασαντής], απόψεις σε μορφή διαφόρων κειμένων [Δέκα συγγραφείς απαντούν στην ερώτηση «Όταν ακούτε τη λέξη χρέος τις σας έρχεται στο νου;»], σχόλια [Affonso Romano de Sant’ Anna]….

…., γράμματα [Ρήγας Καππάτος] και φυσικά ποιήματα [Nazim Hikmet, Αγγελική Σιδηρά, Παναγιώτης Βούζης, Κλαίτη Σωτηριάδου] αλλά και το σκούρο επίγραμμα της ίδιας της Κοινωνίας των (δε)κάτων: Όσο χρωστάμε δάνεια, τόσο θα δανειζόμαστε χρέη. Όσο για τον (δε)κατοδείκτη, ξέρετε, αυτό το δισέλιδο με τις αδιανόητες αριθμητικές πληροφορίες, αυτή τη φορά στέκει και ως αυτόνομο περί χρέους και «χρέους» κείμενο. Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας κάθε χρόνο στον κόσμο αυτοκτονούν ένα εκατομμύριο άνθρωποι – που αντιστοιχούν σε μία αυτοκτονία κάθε σαράντα δευτερόλεπτα. Τρεις ανά δίλεπτο δηλαδή. Δεν θα μπορούσα να φανταστώ πιο σκληρή, πιο ανεπιθύμητη πληροφορία απ’ όσες έχω διαβάσει τα τελευταία χρόνια.

04-alvaro-mutisΣτις αχρεώστητες επικράτειες ο Gabriel Garcia Marquez καταθέτει ένα νεκρολογικό αλλά καθόλου νεκρολογικό κείμενο για τον φίλο του τον Άλβαρο Μούτις, με τον οποίο είχαν συμφωνήσει ποτέ να μη μιλούν δημόσια ο ένας για τον άλλο, ούτε καλά ούτε άσχημα, σαν μια προστασία κατά της επιδημίας των αμοιβαίων εγκωμίων. Εδώ πάλι στα καθ’ υμάς, τέτοιες συμφωνίες κατασπανίζουν. Ακόμα αναμνήσεις του Στάθη Γούργουρη πάνω στο τρίπτυχο Καβάφης, Μέριλ, Μετάφραση, διηγήματα από τους Leonardo Padura, Breece D’J Pancake, Κατερίνα Μπαρτζώκα, Συμεών Τσακίρη, Κυριάκο Χαλκόπουλο και άλλα ποιήματα. Στην γαλαρία, μεταξύ άλλων, ένα πυκνό κείμενο της Ελένης Καρρά για το διαρκώς ανοιχτό θέμα της λογοκλοπής και των ορίων της διακειμενικότητας.

Ο Ρόμπερτ Γκρέιβς είχε πει πως δεν υπάρχει χρήμα στη ποίηση αλλά ούτε και ποίηση στο χρήμα. Όμως, συνεχίζει πάνω στον συλλογισμό ο Κύκλος των Ποιητών στο ανασκοπικό του σημείωμά για το 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, η μονεταριστική κοινωνία δεν είναι ο πραγματικός κόσμος. Πραγματικός είναι ο κόσμος της έκφρασης και της δημιουργίας, της ευαισθησίας και της φαντασίας που με τρόπο μοναδικό εκφράζει η ποιητική τέχνη. Κι επειδή κάθε τεύχος μας ταξιδεύει όχι μόνο στα κείμενα αλλά και στους ανά τον κόσμο τόπους, ιδού ένα εικονικό θραύσμα από το ταξιδιωτικό κείμενο του Γιώργου Βέη για το Ανόι:

Statue of Lenin in Pho Tran Nhan Tong ( Lenin Park ) in HanoiΩς συνήθως, εκτός από έναν σχετικά περιορισμένο αριθμό τουριστών, κανείς άλλος δεν μελετά με προσοχή τις επιφάνειες των ανδριάντων, αφιερωμένων σε εγχώριους ή αλλοδαπούς ήρωες. Προφανώς διότι με τον καιρό δεν συνιστούν πλέον τα μεγαλοπρεπή χειροτεχνήματα μιας εύλογης συναισθηματικής έξαρσης, αλλά τα εξαιρετικά βολικά παραρτήματα μιας κατεστημένης εικονοποιίας. Στο παράστημα του απόντος – παρόντος συντρόφου Βλαντιμίρ έχουν ασφαλώς εναποθέσει τις ελπίδες τους πολλοί από τους οραματιστές του απελεύθερου Βιετνάμ. Η παρακαταθήκη αυτής ακριβώς της ελπίδας έχει προσδώσει στον ανδριάντα, πέρα από την ομολογούμενη μουσειακή τους αξία, τη σημασία ενός λάβαρου, που ενώ φθίνει με τον καιρό, επιμένει να αφηγείται νοερώς… [192 σελ.]

Στις εικόνες: Leonardo Padura, Alvaro Mutis και ο Λένιν στο Βιετνάμ.

14
Ιαν.
14

Φρέαρ, τεύχος 4 (Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2013)

φρέαρ 4(1)Υπήρχε ένα παλιό παιγνίδι όπου τα παιδάκια θάβανε μία πέτρα σαν θησαυρό που μόνο τα ίδια γνώριζαν την ύπαρξή του μέσα από μια ομόφωνη απόφαση «να είναι ο θησαυρός τους», με σκοπό να την ξεχάσουν. Γρήγορα τα έπιανε μια μανία να σκάψουν στον τόπο του μυστικού, λες για να βεβαιωθούν πως βρίσκεται εκεί, ακυρώνοντας έτσι την ίδια τη συμφωνία, μόνο και μόνο για τον ενθουσιασμό που τους προκαλούσε η ιδέα της ανασκαφής….

…γράφει η Νατάσα Κεσμέτη, φυτεύοντας μια πέτρα στα ύστερα κείμενα του τεύχους, εκκινούμενη από γραπτά της πολωνής ποιήτριας Άννα Καμιένσκα και από τα ερωτήματα αν μπορεί να υπάρξει ησυχία μέσα στην [τρέχουσα] συντριβή ή αν μπορούμε να δούμε με παρθενικά μάτια συμπάθειας έναν κόσμο που μας προκαλεί τόση απογοήτευση και οδύνη.

Η Λιουντμίλα Πετροσέφσκαγια στο δισέλιδό της διήγημα περιγράφει την αρχή, την μέση και το τέλος μιας ακουστικής γειτονίας μεταξύ μας γυναίκας και του πλημμυρισμένου μουσικής ζευγαριού από την άλλη πλευρά του τοίχου [μτφ. Έλενα Κατσιώλη]. Αλλά το απρόσμενο διήγημα του τεύχους είναι τα Κουνέλια με στοχαστικά μάτια του Ότα Πάβελ. Γεννημένος στην Πράγα το 1930, ο Πάβελ μέχρι τα είκοσί του είχε προλάβει να βιώσει τα δύσκολα προπολεμικά χρόνια, τη ναζιστική θεομηνία και την κομμουνιστική μετάλλαξη της Τσεχοσλοβακίας, όπως γράφει στην εισαγωγή του ο Δημήτρης Νόλλας. Η ανήσυχη ματιά του, ειρωνική και αυτοσαρκαστική, θερμαίνεται διαρκώς από την αγάπη του για τον παράδεισο της παιδική ηλικίας. Και να σκεφτεί κανείς πως τα λογικά του σάλεψαν όταν κάλυπτε τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς του Ίνσμπρουκ το 196pavel_ota4, λες και τα σύννεφα και η απανταχού λευκότητα κάλυψαν και εσώτερες περιοχές [μτφ. Κώστας Τσίβος].

Επί υδάτων πολλών, στο εισαγωγικό σημείωμα των κριτικών σημειωμάτων ο Βασίλης Παπαθεοδώρου προβληματίζεται όσον αφορά την σύγχρονη κριτικογραφία, σε διάφορα ζητήματα, ορισμένα ένα εκ των οποίων μας απασχόλησαν και στην προηγούμενη ανάρτηση. Ο συγγραφέας αναρωτιέται, μεταξύ άλλων, αν οι συχνότατες διθυραμβικές κριτικές σημαίνουν πως στην χώρα μας διαρκώς γράφονται αριστουργήματα. Μια ενδιαφέρουσα συνομιλία του προσφέρει και από την συνομιλία με μια blogger που διατύπωσε θετικές απόψεις και παράλληλες ενστάσεις αλλά αποσιώπησε το γεγονός ότι το βιβλίο δεν της άρεσε, δικαιολογώντας με πειστικότατο τρόπο την επιλογή της και ορίζοντας μια νέα πρόταση για την κριτική.

rene char_Στο βασικό σώμα του τεύχους μυρίζουν χαρτί και μελάνι οι ανέκδοτες επιστολές του Γιώργου Σεφέρη [Mάιλα Γκαρθία Αμορός – Για να ταράξουν τα αίματα των ακαδημαϊκών γερούντων και των μπωδελερικών νέων μας], ένας «χαιρετισμός» της Κικής Δημουλά, μια «ανάληψη» του Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλου (διήγημα – αν μετράω σωστά – μίας σελίδας, δυο συνδαιτυμόνων, αγνώστου αριθμού καλεσμένων και έμφοβου πλην απολαυστικού συναισθήματος), η Νάντια του άλλου έξοχου διηγηματογράφου, Τάσου Καλούτσα, ο ερχομός του ξένου του Μιχάλη Μακρόπουλου και διάσπαρτα ποιήματα (Γιώργος Μπλάνας, Χάρης Βλαβιανός, Γιώργος Βέης, Γιολάντα Πέγκλη, Π.Β. Πάσχος, Κώστας Λιννός, Αλέξιος Μάινας, Ιλύα Καμίνσκι [μτφ. Ούρσουλα Φώσκολου], Ρενέ Σάρ [μτφ. Χριστόφορος Λιοντάκης]. Τα Φύλλα Ύπνου του τελευταίου αποτελούν σημειώσεις στο βουνό κατά τη διάρκεια τς Αντίστασης στη νότια Γαλλία και αφιερώθηκαν στον Αλμπέρ Καμύ.

T. Mantzavinos, Untitled, 08, 50 x 60, 2560Ο Κώστας Χατζηαντωνίου συνεχίζοντας σ’ έναν από τους βασικότερους άξονες προβληματισμού του περιοδικού συλλογίζεται «για ηθική ειλικρίνειας και αγωνίας», ο Κώστας Στεργιόπουλος επανεξετάζει την ποίηση του Κ. Ουράνη και Γιώργο Πινάκουλα μεταφράζει και παρουσιάζει το κείμενο του Μιχαήλ Μπαχτίν Προς τις φιλοσοφικές βάσεις των ανθρωπιστικών επιστημών. Στα δίστηλα του περιοδικού ο Κώστας Κουτσουρέλης ολοκληρώνει τη σειρά κειμένων του για τη μετάφραση, ο Γιάννης Β. Κωβαίος αντιπαρατίθεται με τον Γιώργο Κεντρωτή για το μάθημα των αρχαίων ελληνικών στα σχολεία, ο Μαριάνος Καράσης συνεχίζει τον πλου προς τις ουτοπικές πολιτείες, ο Μπρουνό Λατούρ γράφει για «Το παγκόσμιο εργαστήρι» που αποτελεί πλέον η γη μας κ.ά. Μια ενότητα κειμένων αναφέρεται στη βία της νεοελληνικής κοινωνίας σε σχέση και με το νεοναζιστικό φαινόμενο και στην ανάγκη για μετριοπάθεια (Σπύρος Γιανναράς, Δημήτρης Ελευθεράκης, Κώστας Βραχνός). Το τεύχος κοσμείται με σχέδια του Τάσου Μαντζαβίνου που παρουσιάζονται για πρώτη φορά. [130 σελ.]

Ας σημειωθεί ότι το τεύχος συνοδεύεται από μικρό βιβλίο 43 σελίδων με τον τίτλο Δύσκολη αδελφοσύνη και το οποίο περιλαμβάνει τρία κείμενα για το βιβλίο του Σταύρου Ζουμπουλάκη Η αδερφή μου. Πρόκειται για κριτικές αναγνώσεις των Δημήτρη Αγγελή, Μιχάλη Πάγκαλου και Νατάσας Κεσμέτη, μια περίφημη ιδέα που τοποθετεί τα άξια κριτικά κείμενα σε διαρκή αναγνωστική δοκιμασία [Φρέαρ/1].

Στις εικόνες: Ota Pavel, Rene Char και έργο του T. Mαντζαβίνου.

12
Ιαν.
14

Πανδοχείο – Απολογισμός έξι ετών και χιλίων συναντήσεων

poor-thingsΠανδοχείο έξι ετών και χιλίων συναντήσεων

Το Πανδοχείο άνοιξε τον Ιανουάριο του 2008, συνεπώς αυτό τον μήνα κλείνει έξι χρόνια. ενώ πριν λίγες μέρες συμπλήρωσε τις χίλιες αναρτήσεις. Η αφορμή προσφέρεται για την συγκεντρωτική παράθεση των ιδεών του, ορισμένες από τις οποίες έχουν ήδη διατυπωθεί διάσπαρτα σε κείμενα.

1. Πανδοχείο: ιστοσελίδα, όχι ιστολόγιο

α. Μπλόγκερς και μπλόγκερς

Το Πανδοχείο δεν είναι ιστολόγιο, ο Πανδοχέας δεν είναι «μπλόγκερ». Αμφότεροι οι όροι έχουν ευρύτατο περιεχόμενο και δεν σημαίνουν τίποτα ή περικλείουν τα πάντα. Δεν έχει νόημα η επιμονή σ’ έναν όρο που δεν χαρακτηρίζεται από συγκεκριμένα διακριτά γνωρίσματα παρά εντάσσει στο ίδιο χυλό οποιονδήποτε φτιάχνει μια σελίδα στα blogspot, wordpress, tumblr κλπ.

Υπάρχουν εξαιρετικά μπλογκς που με υποδειγματικό τρόπο ασχολούνται με το αντικείμενό τους, άλλα που αποτελούν συλλογή εξαιρετικών κειμένων. Υπάρχουν και εκείνα που λειτουργούν ως αναψυχή ή ικανοποιούν τις εκφραστικές ανάγκες των ιδιοκτητών τους ή λειτουργούν ως ψυχοθεραπεία. Υπάρχουν μπλογκς με αναρτήσεις τριών γραμμών, άλλα με κείμενα ολόκληρων σελίδων· μπλογκς που μεταφέρουν τις απόψεις του μπλόγκερ περί παντός επιστητού, άλλα που συγκεντρώνουν αναρτήσεις…άλλων μπλογκς. Υπάρχει κάποιο αντικειμενικό, κοινώς διακριτό στοιχείο τα διακρίνει από τις κλασικές ιστοσελίδες com., gr. κλπ.; Όχι, δεν υπάρχει κανένα απολύτως, εκτός ίσως μόνο το γεγονός ότι στα πρώτα ο διαδικτυακός χώρος παραχωρείται δωρεάν ενώ στις δεύτερες καταβάλλεται ένα χρηματικό ποσό.

β. Βιβλιοφιλικά ιστολόγια

borges_cover117_905Το ίδιο ισχύει και για τα «βιβλιοφιλικά» – η γκάμα είναι τεράστια – υπάρχουν εκείνα που διαβάζουν τα βιβλία και επενδύουν χρόνο στην παρουσίασή τους, εκείνα που αφιερώνουν μια δυο σύντομες παραγράφους σε μια ανάγνωση, άλλα που περιγράφουν τις συνθήκες υπό τις οποίες διάβασαν το βιβλίο, περιμένοντας π.χ. κάποιο φαγητό να ψηθεί ή στα διαλείμματα των οικοκυρικών. Μπλογκ(ς) τα μεν, μπλογκ(ς) και τα δε, μπλόγκ(ς) όλα, αλλά η διαφορά χαώδης, άρα εδώ κι αν οι όροι είναι ασαφείς και άχρηστοι.

Μιλώντας για βιβλιοφιλικά ιστολόγια είναι δεκάδες οι περιπτώσεις που όχι απλώς αποτελούν αξιανάγνωστα κείμενα εισαγωγής στα λογοτεχνικά έργα που «διαβάζουν» αλλά και ενδιαφέρουσες προσωπικές ματιές. Είναι γνωστή η ποιότητα των Βιβλιοκαφέ, Librofilo, Ναυτίλος· υπάρχουν σπάνιες θεματικές ή άλλου είδους ανθολογίες που ούτε σε βιβλίο δεν μπορεί να βρει κανείς: Αυτοβιογραφούμενοι Συγγραφείς, Αλληλογράφοι Συγγραφείς (Γράμμα σε Χαρτί), Αυτόχειρες Συγγραφείς, Ιστορίες Μπονζάι. Ιστολόγιο για το μικρό διήγημα (Πλανόδιον), Ολλανδική Πεζογραφία και Ποίηση, Ανθολογία αποσπασμάτων ομοφυλόφιλου περιεχομένου ή συγγραφέα (Umhomemgrego) κ.ά. Και διαρκώς προστίθενται νέες περιπτώσεις, που δεν είναι δυνατόν να αναφερθούν εδώ. Και μόνο η ανάγνωση και οι συνεχείς επισκέψεις στα παρελθόντα κείμενα όλων των παραπάνω αρκούν για πολλαπλά ταξίδια στον κόσμο της γραφής. Και βέβαια ο όρος βιβλιοφιλικά ιστολόγια, όπως έχει διατυπωθεί και αλλού εντός Πανδοχείου, είναι τουλάχιστον αστείος. Δίνει βάρος στο μέσο και όχι στο περιεχόμενο. Είναι σαν να λέμε τα μουσικά περιοδικά π.χ. δισκοφιλικά. Αλλά αυτό έχει ήδη αναπτυχθεί αλλού.

paradisoeraΣυνεπώς δεν είναι δυνατόν όταν έχουμε εκατοντάδες διαφορετικές περιπτώσεις να αποκτήσει η έννοια / ιδιότητα του μπλόγκερ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και μια ενιαία σημασία. Σαφώς βέβαια και η ταμπέλα μπορεί κάποτε να δηλώνει μια έντονη επιθυμία ένταξης σε μια κοινωνική ομάδα, κάποτε μια διακαέστερη διάθεση προβολής του εγώ ή μια ηχηρή δήλωση τύπου «βρίσκομαι κι εγώ εδώ, μιλώ για τις μέρες μου, προσέξτε με». Αλλά είναι κωμικό να βάζουμε ιστολόγους στο ίδιο καζάνι. Είναι σα να λέμε είμαι ιστοσελιδιστής, είναι σα να λέμε είμαι χρήστης του facebook.

γ. Ιστοσελίδα λοιπόν, όχι ιστολόγιο

Ακριβώς για τους λόγους αυτούς, το Πανδοχείο επιλέγει τον ειλικρινέστερο, ευρύτατο και περισσότερο ουδέτερο όρο ιστοσελίδα. Άλλωστε εδώ και χρόνια η διαδικτυακή διεύθυνση είναι (με το αζημίωτο, 15 ευρώ το έτος και άλλα 20 ανά διετία) το pandoxeio.com, ενώ η αρχική διεύθυνση pandoxeio.wordpress.com διατηρείται (και παραπέμπει ευθέως στην προαναφερθείσα) επειδή διατηρείται η φόρμα και οι λειτουργίες της wordpress, ως εταιρείας κατασκευής και λειτουργίας ιστοσελίδων, καθώς τόσα χρόνια εξειδικευτήκαμε σ’ αυτήν, τώρα θα ήταν πολύ κουραστικό να ξοδευτεί ωφέλιμος χρόνος για την εκμάθηση ενός ακόμα τεχνολογικού συστήματος. Ίσως στο μέλλον.

2. Κριτικές, «κριτικές», παρουσιάσεις, «παρουσιάσεις»

la-vida-breve-juan-carlos-onetti_MLA-O-2617608100_042012Ο Πανδοχέας δεν θεωρεί ότι είναι «κριτικός λογοτεχνίας» ή «βιβλιοκριτικός». Αντί για το όρο κριτική θα προτιμούσε τον όρο «παρουσίαση» αν δεν είχε συνδεθεί κυρίως με σύντομα ή γενικά ή πρόχειρα ή απλώς ενημερωτικά και κάποτε διαφημιστικά κείμενα περί βιβλίων. Ας ορίσουμε λοιπόν τα δικά μας κείμενα μας ως συναισθηματικές εκφράσεις μιας απόλυτα προσωπικής πρόσληψης του εκάστοτε έργου.

Γι’ αυτό και σπάνια θα διαβάσει κανείς στο Πανδοχείο κάποια αρνητική παρουσίαση. Η προσωπική μας θέση είναι πως ο χρόνος μας είναι ελάχιστος για να σπαταληθεί σε βιβλίο που δεν μας ελκύει, με έναν από τους δεκάδες τρόπους με τους οποίους μας ελκύει ένα βιβλίο. Όταν λοιπόν ένα λογοτέχνημα είναι ασύμβατο με την προσωπική μας «αναγνωστική» προτιμούμε να το αφήσουμε στην άκρη και να πάμε στο επόμενο – αρνητική κριτική δεν μπορεί να υπάρξει σε μισοδιαβασμένο βιβλίο. Ο χρόνος μας είναι πολύτιμος για να ξοδεύεται σε τέτοια βιβλία. Η ζωή είναι σύντομη, όπως τιτλοφορείται το υπέροχο βιβλίο του Ονέτι, εδώ δίπλα.

Θα ρωτήσει κανείς, και τι συμβαίνει λοιπόν όταν ένα τέτοιο βιβλίο, που τελικώς δεν μας ικανοποιεί, άρα διακόπτεται η ανάγνωσή του, έχει παρθεί υπό τον όρο της παρουσίασής του; Εδώ, κατ’ εξαίρεση της δέσμευσης, ακυρώνεται η ανάρτηση, και θεωρείται δεδομένη η σχετική αρνητικότητα, που εκφράζεται σιωπηρά. Και πάλι, κάτι τέτοιο γίνεται απόλυτα αποδεκτό από τους εκδοτικούς οίκους.

Η συχνότατη και ευVictorSergeFirstEd450ρύτατη χρήση του όρου κριτικός στη χώρα μας είναι αντιστρόφως ανάλογη με την ισχύ του. Τα κριτήρια είναι ασαφή και η συζήτηση τεράστια. Το πρόσφατο βιβλίο του Γιώργου Περαντωνάκη (Η μεταπολιτευτική κριτική στον καθρέφτη), παρουσιάζει με τον πλέον περιεκτικό τρόπο τα σχετικά προβλήματα. Άλλοτε ο όρος χρησιμοποιείται από οποιονδήποτε, άλλοτε αυτός ο οποιοσδήποτε τον πιστώνει αποκλειστικά στον εαυτό του και τον αφαιρεί από τους άλλους, και ούτω καθεξής. Κατά την άποψη του Πανδοχείου ελάχιστοι δικαιούνται να φέρουν τον τίτλο του κριτικού, τόσο από τον έντυπο όσο και από τον ηλεκτρονικό – ιστολογιακό χώρο. Όταν δε ο όρος εκφέρεται σωρηδόν από κάθε «βιβλιοφιλικό» ιστολόγο, η χρήση του μόνο θυμηδία μπορεί να επιφέρει. Σαφώς και υπάρχουν ιστολόγοι με εξαιρετική κριτική ματιά, όπως και [αυτό]τιτλοφορημένοι κριτικοί με διόλου κριτική ματιά, και φυσικά και το ακριβώς αντίστροφο.

Μακριά λοιπόν από το Πανδοχείο η απόδοση οποιασδήποτε κριτικής ιδιότητας – ο Πανδοχέας άλλωστε εξαρχής έχει αποποιηθεί τον όρο· είναι απλώς ένας ιδιότροπος αναγνώστης που γράφει με πλήρως υποκειμενικό, συναισθηματικό και άμεσα εκφραστικό τρόπο τις εντυπώσεις του σε ημερολόγιο προσωπικών αναγνώσεων.

3. Πώς λειτουργεί το Πανδοχείο

24451Όταν λοιπόν ο Πανδοχέας ολοκλήρωσε το επίπονο πλην συναρπαστικό ταξίδι στον Κόσμο των Επιστημών, στη Νομική και την Δικηγορία, στην Ιστορία, στην Διδακτορική και Πανεπιστημιακή Έρευνα και στην Λεξικογραφία του Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών, έκρινε πως έφτασε η στιγμή, έχοντας πλέον κατακτήσει το κατώτερο όριο βιοπορισμού ως καθηγητής στο λειτούργημα της Δημόσιας Εκπαίδευσης, να ασχοληθεί με εκείνο που για χρόνια έκανε σε έντυπα και ηλεκτρονικά περιοδικά όσον αφορά την μουσική: την γραφή κειμένων πάνω στην καθαρά προσωπική, υποκειμενική βίωση – αυτή τη φορά – της ανάγνωσης.

Εδώ υπήρχε το πρακτικό πρόβλημα της προμήθειας των βιβλίων, καθώς ο πενιχρός μισθός, το μηνιαίο ενοίκιο και η έλλειψη κάθε άλλου είδους πόρου ή οικογενειακής βοήθειας καθιστούσε αδύνατη κάθε αγορά. Καθιερώθηκε λοιπόν η στήλη Βιβλιοπανδοχείο στο σχεδόν καθημερινό διαδικτυακό περιοδικό μουσικής, κινηματογράφου και άλλων ωραιοτήτων mic.gr ως μια πιλοτική μορφή εκείνου που θα συνέχιζε μετά ως Πανδοχείο, λίγο αργότερα, και ξεκίνησε η επικοινωνία με τους εκδοτικούς οίκους.

4. Η συνεργασία με τους εκδοτικούς οίκους

Στην επικοινωνία με τους εκδοτικούς οίκους το Πανδοχείο πρότεινε τα εξής:

8814686_1_l_1. Ενδιαφερόμαστε για την πλήρη παρουσίαση μιας συγκεκριμένης ή περισσότερων εκδόσεων. Η επιλογή των τίτλων φυσικά γίνεται πάντα από το Πανδοχείο. Ακόμα και αν κάποιος εκδοτικός οίκος προτείνει ή προσφέρει κάποιο βιβλίο, το Πανδοχείο επιλέγει να μην το δεχτεί ή, αν κρίνει πως μπορεί όντως να το ενδιαφέρει, δεν δεσμεύεται για την παρουσίασή του. Δεν υπήρξε εκδοτικός οίκος που να μη σεβάστηκε και να μην αποδέχτηκε το παραπάνω.

2. Το κείμενο δεν θα είναι αναπαραγωγή του δελτίου τύπου η του οπισθόφυλλου, ούτε δυο παράγραφοι εν είδει περίληψης, αλλά ένα εκτενέστερο κείμενο.

3. Πρόκειται συνεπώς για παρουσίαση βιβλίων με τον τρόπο που αναφέρεται στο λογοτεχνικό περιοδικό (δε)κατα, με το οποίο συνεργαζόμαστε και τακτικά: πρώτα τα διαβάζουμε κι έπειτα τα παρουσιάζουμε. Αυτό εξηγεί την καθυστέρηση – κάποτε μεγάλη – στις παρουσιάσεις.

4. Το σχετικό κείμενο πλαισιώνεται με αισθητικό εμπλουτισμό φωτογραφιών του συγγραφέα και άλλων φωτογραφιών, εικόνων, έργων τέχνης.

5. Το Πανδοχείο αναλαμβάνει να παραλαμβάνει το ίδιο τις προσφερόμενες εκδόσεις, εκτός ελαχίστων ή αναπόφευκτων εξαιρέσεων, ώστε να αποφεύγονται ο κόπος και τα έξοδα αποστολής. Σχεδόν όλοι οι εκδοτικοί οίκοι αποδέχτηκαν άμεσα και αυτή την πρόταση, υποθέτω χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία.

house-of-sleep6. Όταν η παρουσίαση δημοσιευτεί στο Πανδοχείο, αλλά και στις περισσότερες περιπτώσεις στο mic.gr, τότε και μόνο τότε δικαιούμαστε να συνεχίσουμε με επόμενες εκδόσεις. Πρόκειται εδώ για μια επίμονη προσωπική ηθική, που συχνά είχε ως αποτέλεσμα μια εκ νέου μεγάλη καθυστέρηση στις προαναφερθείσες παρουσιάσεις. Μια τέτοια τίμια πλήρωση της συμφωνίας συνήθως δεν ενδιαφέρει ιδιαίτερα τους εκδοτικούς οίκους – κατά δική τους παραδοχή – ενδιαφέρει όμως το Πανδοχείο, που οφείλει να τιμά την προσωπική του δέσμευση.

Θα μπορούσαμε να ξεμπερδεύουμε με πρόχειρα και σύντομα κείμενα (όπως, για παράδειγμα, τα καθιερωμένα σε ορισμένες εφημερίδες, όπου είναι σαφές πως ο κρίνων έχει διαβάσει τις πρώτες δέκα και τις τελευταίες δέκα σελίδες) και να παίρνουμε συχνότερα και απείρως περισσότερα βιβλία. Θα μπορούσαμε να περνάμε και να παίρνουμε οτιδήποτε, όπως τόσοι εκδοτικοί οίκοι πρότειναν, και να φτιάξουμε την μεγαλύτερη βιβλιοθήκη, όνειρο κάθε αναγνώστη. Αλλά όχι, η προσωπική μας ηθική παρέμεινε αντίθετη στην εκμετάλλευση της καλοσύνης των άλλων, στην μείωση της ποιότητας, στην ακύρωση της συμφωνίας.

Όσον αφορά την τεχνητή διάκριση περί παλαιών και νέων εκδόσεων, οι επιλογές του Πανδοχείου αρκούν από μόνες τους ως θερμή απάντηση κατά οιασδήποτε ανάλογης διάκρισης: όχι απλώς μας αφορούν όλες οι εκδόσεις, ανεξαρτήτως χρόνου κυκλοφορίας, αλλά και πεισματικά αφιερώνουμε εκτενείς αναρτήσεις σε βιβλία περασμένων χρόνων. Ενδεικτικά αναφέρονται οι φετινές παρουσιάσεις βιβλίων του Ε. Αρανίτση (έκδ. του… 1982) του Χ.Κ. Ονέτι (έκδ. του… 1993), του Αλέξανδρου Κοσματόπουλου (εκδ. του …1999), του Y. Μάρκος (εκδ. 2003), του σχεδόν εξαντλημένου Κ. Αμπέ (εκδ. 2005), των Ο. Γιόνζον (2006), Σεπούλβεδα/Απαραΐν (2006), ενώ το 2012 και 2011 των Ε. Μοράντε (2004), Ν. Μανέα (2003), Χ.Λ. Λίμα (2002), Ο. Ρολέν (1999)   και άλλων πολλών. Συνεπώς το Πανδοχείο είναι εκτός εκδοτικής επικαιρότητας.

5. Οι συνεργαζόμενοι εκδοτικοί οίκοι

Oι εκδοτικοί οίκοι λοιπόν που αποδέχτηκαν την πρόταση – πρόσκληση και πρόσφεραν στο Πανδοχείο τις εκδόσεις που το ίδιο το Πανδοχείο επέλεξε και ζήτησε υπό τον όρο της παρουσίασής τους είναι, με απόλυτη αλφαβητική σειρά οι εξής:

Άγκυρα, Άγρα, Αίολος, Αιώρα, Αλεξάνδρεια, Αλήστου Μνήμης, Αλφειός, Αντιγόνη, Αντίποδες, Απόπειρα, Α/συνέχεια, Αρμός, Άρτος ζωής, Aσβός, Άσπρη Λέξη, Αστάρτη, Βασδέκης, Βιβλιόραμα, Γαβριηλίδης, Γκοβόστης, Διάπλους, Διαπολιτισμός, Δίαυλος, Διήγηση, Δώμα, Εκάτη, Εκδόσεις του 21ου, Εκδόσεις των ξένων, Εκδόσεις των Συναδέλφων, Εκκρεμές, Ελληνικά Γράμματα, Ένεκεν, Εντευκτήριο, Εξάρχεια, Επίκεντρο, Έρμα, Εστία, Ευθύνη, Ζήτρος, Ηλίβατον, Ηριδανός, Θύραθεν, Ιανός, Ίνδικτος, Ίκαρος, Ιωλκός, Καλειδοσκόπιο, Καστανιώτης, Κέδρος, Κέλευθος, Κίχλη, Κόκκινη Κλωστή Δεμένη, Κονιδάρης, Κουκκίδα, Κουκούτσι, Κουρσάλ, Κριτική, Κυαναυγή, Κυριακίδης, ΚΨΜ, Λιβάνη, Μαγικό Κουτί, Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο, Μάρτης, Μελάνι, Μεταίχμιο, Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, Μιχ. Σιδέρη, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τράπεζας, Μπαρτζουλιάνος, Νάρκισσος, Nεφέλη, Νησίδες, Νήσος, Νόβολι, Οδυσσέας, Ολκός, Οκτάνα, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Πανοπτικόν, Παπαδόπουλος, Παπαζήσης, Πάπυρος, Παράξενες Μέρες, Πατάκης, Περίπλους, Περισπωμένη, Πλέθρον, Πόλις, Πολύτροπον, Ποταμός, Τόπος, Ροδακιό, Ροές, Ροπή, Σμίλη, Σοκόλης, Στερέωμα, Στοχαστής, Σύγχρονοι Ορίζοντες, Οδός Πανός, Οκτώ, Οξύ, Το Πέρασμα, Τραυλός, Ύψιλον/βιβλία, Χατζηνικολή, Ψυχογιός, Ωκεανίδα, Anubis, Ars Nocturna, Angelus Novus, Athens Voice Books, Bell, Futura, Gemma, Gutenberg, Lector, Libro, Opera, Opportuna, S@mizdat, Scripta, Polaris, Printa, University Studio Press, Utopia, Zoobus. Το Πανδοχείο τους ευχαριστεί θερμά, ιδιωτικά και δημόσια.

Εκτόtodas-las-familias-felices-carlos-fuentes_MLA-O-91820818_820ς από τους προαναφερθέντες και, αποδεχθέντες και μη, εκδοτικούς οίκους, το Πανδοχείο έχει ήδη έρθει σε επαφή με κάποιους ακόμα αλλά δεν έχει λάβει απάντηση ή έχει λάβει αρνητική απάντηση ή δεν έχει κατορθώσει να επικοινωνήσει. Μπορεί επίσης και να μην γνωρίζει την ύπαρξη άλλων εκδοτικών οίκων. Συνεπώς οποιοσδήποτε εκδοτικός οίκος επιθυμεί σχετική συνεργασία (γνωστοποίηση των εκδόσεών του και επιλογή τίτλου ή τίτλων από το Πανδοχείο με τους παραπάνω όρους) μπορεί να έρθει σε επικοινωνία.

6. Περί λογοτεχικών κ.ά. περιοδικών

Τα λογοτεχνικά κ.ά. περιοδικά που επίσης πρόθυμα πρόσφεραν τεύχη τους όποτε τους ζητήθηκε είναι, με απόλυτη αλφαβητική σειρά, τα εξής: (δε)κατα, Διαβάζω, Εμβόλιμον, Ένεκεν, Εντευκτήριο, η Κιουρί@, Θέματα Λογοτεχνίας, Κ (Κριτική), Κλήδονας, Κοράλλι, Μανδραγόρας, Νέα Εστία, Νέα Ευθύνη, Νέα Συντέλεια, Νέο Πλανόδιον, Οροπέδιο, Πανδώρα, Πανοπτικόν, Πλανόδιον, Ποιητική, Πόρφυρας, Σκαντζόχοιρος, Στέπα, Το Δέντρο, Το έρμα, Φαρφουλάς, Φρέαρ, Fort Da, Humba!, Poetix. Το Πανδοχείο τα ευχαριστεί θερμά, ιδιωτικά και δημόσια.

Το Πανδοχείο είναι δυστυχώς ο μόνος ιστοχώρος, τόσο μεταξύ των ιστοσελίδων όσο και μεταξύ των ιστολογίων, που όλα αυτά τα χρόνια παρουσιάζει εκτενώς όλα αυτά τα λογοτεχνικά περιοδικά, δηλαδή όχι με αναπαραγωγή του δελτίου τύπου αλλά με προσεκτική ανάγνωση του περιεχομένου τους και παράθεση αντιπροσωπευτικών αποσπασμάτων. [Βλ. πλήρη κατάλογο των σχετικών παρουσιάσεων στην παράπλευρη στήλη.] Αν υπάρχει κάποια άλλη σχετική ιστοσελίδα ή ιστολόγιο που να συμπεριλαμβάνει τα πολύτιμα λογοτεχνικά περιοδικά μας στις αναγνώσεις και στις παρουσιάσεις τους, ας μας γνωστοποιηθεί, ώστε να μην αισθανόμαστε τόσο μόνοι.

7. Η προσφορά των βιβλίων

311D1AHB0YL._SL460_Η προσφορά των βιβλίων, συνεπώς, προφανώς και αυτονόητα είναι απόλυτα θεμιτή και απαραίτητη, ακριβώς όπως γίνεται άλλωστε με την κριτική αλλά και την σχετική δημοσιογραφία. Υπάρχουν όμως και γνώμες σύμφωνα με τις οποίες ο ερασιτέχνης ιστολόγος δεν δικαιούται να παίρνει με τον τρόπο αυτόν τα βιβλία γιατί έτσι δημιουργεί σχέση με τους εκδοτικούς οίκους. Κατά την άποψη του Πανδοχείου, πρόκειται για γνώμες  ενδεχομένως διαποτισμένες από ένα αίσθημα κατωτερότητας που διαχωρίζει το ζήτημα: το επιτρέπουν στους δημοσιογράφους (εκτός αν αφελώς πιστεύεται πως εκείνοι πηγαίνουν και αγοράζουν τα βιβλία που παρουσιάζουν) και το θεωρούν ανήθικη διαπλοκή στους ιστολόγους ή γενικώς «ερασιτέχνες του σπορ», οι οποίοι οφείλουν να αγοράζουν τα βιβλία ή να κυνηγούν τις προσφορές από τα καλάθια. Συνεπώς, – προσπαθώ να ακολουθήσω το νήμα της παρα-λογικής τους – αν έχεις χρήματα να αγοράσεις, μόνο πέντε βιβλία τον χρόνο -, ε ας παρουσιάσεις μόνο αυτά, ώστε να παραμείνεις αγνός και καθαρός «ερασιτέχνης». Πρόκειται φυσικά για μια κωμικοτραγική άποψη η οποία συν τοις άλλοις υποτιμά τους ιδίους αλλά και όλους τους αναγνώστες, καθιστώντας τους ανίκανους να αντιληφθούν πότε ένα κείμενο αποτελεί προϊόν δημοσίων σχέσεων και πότε κάτι άλλο.

8. Η αυθαίρετη σύνδεση της προσφοράς των βιβλίων με την υποχρέωση παρουσίασής τους

Όσον αφορά λοιπόν εκείνους που δηλώνουν έκπληκτοι, σοκαρισμένοι ή τεθλιμμένοι με το γεγονός ότι ένα ιστολόγιο/ιστοσελίδα λαμβάνει βιβλία από εκδοτικούς οίκους, και αντί αυτού θα μας προτιμούσαν εισοδηματίες που μόνο αγοράζουν τα δεκάδες βιβλία που παρουσιάζουν, ας μάθουν αυτό που θα έπρεπε να έχουν ήδη διαβάσει, πως ούτε το Πανδοχείο ούτε και τα 4-5 τακτικά βιβλιοφιλικά ιστολόγια που όλοι γνωρίζουμε δεν έχουν αποκρύψει πως κάνουν ακριβώς το ίδιο και το έχουν δηλώσει και δημόσια, μέσα από τις σελίδες τους. Λαμβάνουν, δηλαδή, βιβλία από τους εκδοτικούς οίκους, ορίζοντας ο καθένας το ποσοστό των βιβλίων που ο ίδιος επιλέγει κι εκείνο που αφήνει στην διακριτική ευχέρεια των εκδοτικών οίκων. Το ποσοστό αυτό στην περίπτωση του Πανδοχείου είναι, το ξαναδηλώνουμε, αφορά αποκλειστικά βιβλία δικής μας επιλογής.

Όμως: τόσο το Πανδοχείο όσο και τα μείζονα βιβλιοφιλικά ιστολόγια δεν υποχρεούνται να παρουσιάσουν τα βιβλία που λαμβάνουν. Αυτό αποτελεί, άλλωστε, συνήθη δημοσιογραφική και βιβλιοκριτική πρακτική ιδίως για όσους από εμάς γαλουχηθήκαμε μέσα στα εραστιτεχνικά φανζίνς και τα αυτοσχέδια περιοδικά: γράφεις μόνο για εκείνα που επιλέγεις ο ίδιος, και, ευρύτερα, για όσα σε ενθουσιάζουν. Συνεπώς η σύνδεση «λαμβάνω βιβλία άρα υποχρεώνομαι να γράψω γι’ αυτά» είναι παιδαριώδης, αν όχι βλακώδης.

25737Καθώς δεν γνωρίζουμε την ειδικότερη πρακτική των άλλων ιστολόγων, παρουσιάζουμε μόνο την περίπτωση του Πανδοχείου, που εδώ έχει μια παραλλαγή: ακριβώς επειδή εμείς ορίζουμε τα βιβλία που λαμβάνουμε, θεωρούμε πως έχουμε ηθική υποχρέωση, σε περίπτωση που μας ενδιαφέρουν και πρόκειται πράγματι να γράψουμε γι’ αυτά, πρώτα να γράψουμε γι’ αυτά, και μετά να πάρουμε κάποια άλλα.

Αυτό δεν σημαίνει όμως πως δεν έχει συμβεί πολλές φορές και το αντίθετο. Είναι μακρύς και ο κατάλογος των εκδόσεων που ζητήσαμε και πήραμε αλλά ουδέποτε παρουσιάσαμε, είτε επειδή δεν μας «βγήκε» το κείμενο είτε επειδή δεν προχώρησε η ανάγνωση του βιβλίου. Συγκριτικά, βέβαια, αυτές οι περιπτώσεις είναι πολύ λιγότερες.

Σε κάθε περίπτωση όμως, επαναλαμβάνουμε, αποτελεί προσωπική ηθική επιλογή, να μην σωρεύουμε βιβλία την αναγνωσιμότητα της ιστοσελίδας μας αλλά να τηρούμε μια αργή πλην απολαυστική σειρά στις προσφορές, στις αναγνώσεις μας και στις παρουσιάσεις μας.

9. Το Αίθριο του Πανδοχείου…

Το Πανδοχείο έχει καθιερώσει τη στήλη Αίθριο όπου συγγραφείς, μεταφραστές και έτεροι εργάτες των λέξεων καλούνται να απαντήσουν σε τυποποιημένες ερωτήσεις όσον αφορά το έργο τους, την συγγραφή, την ανάγνωση, την γενικότερη σχέση τους με την γραφή. Μέχρι σήμερα έχουν αποδεχτεί την πρόσκληση 140 [177 στις 16.4.2017] λογοτέχνες και μεταφραστές. Η επικοινωνία με ακόμα περισσότερους είναι σαφώς χρονοβόρα, συνεπώς αν κάποιος ενδιαφέρεται μπορεί να προτείνει την σχετική συμμετοχή.΄Η πρόταση απευθύνεται τόσο σε συγγραφείς όσο και μεταφραστές και φυσικά και σε εκδότες, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι το έργο τους είναι εντός των ενδιαφερόντων του Πανδοχείου.

Το Αίθριο δεν καθιερώθηκε μόνο λόγω της επιθυμίας να συνομιλήσουμε με τους συγγραφείς που διαβάζουμε ή μας φαίνονται ενδιαφέροντες αλλά και από την επιθυμία να καλυφθεί ένα μεγάλο μέρος πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων που προτείνουν το έργο τους, χωρίς να χρειαστεί να περιμένουν κάποια πρόσκληση ή παρουσίαση από τον καθιερωμένο Τύπο. Άλλωστε δεν είναι λίγες οι φορές που οι ίδιες οι απαντήσεις τους ώθησαν κι εμάς τους ίδιους στην ανάγνωση των βιβλίων τους.

10. … και οι Έλληνες συγγραφείς και γραφείς

Το Πανδοχείο μέχρι τώρα δεχόταν με χαρά από συγγραφείς κάποιο βιβλίο που έχουν εκδώσει, τόσο για το ενδεχόμενο της «παρουσίασής» του, όσο και για χρήση του σε μελέτες που ετοιμάζονται όσον αφορά ειδικότερες θεματικές της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Όπως τόνιζε πάντα, για κανένα από τα παραπάνω δεν μπορούσε να δεσμευτεί, συνεπώς αρνηθήκαμε κάθε αποδοχή ενός βιβλίου υπό τον όρο της παρουσίασής του.

Στην πράξη όμως αυτή η ξεκάθαρη συμφωνία και η συχνή μας άρνηση ή louissepulvedapatagoniaexpress1και καθυστέρηση να δημοσιεύσουμε για βιβλίο ορισμένων συγγραφέων τους οδήγησε σε επιθετικές, αρνητικές και κάποτε και ανήθικες συμπεριφορές. Επίσης κατά την διάρκεια της «αναμονής της παρουσίασης» δεν είναι λίγοι οι συγγραφείς που επανέρχονται με ερωτήσεις περί αυτής: αν διαβάσαμε το βιβλίο, αν και πότε θα δημοσιεύσουμε, γιατί καθυστερούμε. Έχουμε ήδη, δυστυχώς, στη διάθεσή μας μια διόλου μικρή συλλογή περιστατικών όπου ακόμα και δια ζώσης, συγγραφείς που εξέφρασαν με παράπονο, ειρωνεία ή επιθετικότητα, το γεγονός ότι τους ξεχάσαμε, τους υποτιμούμε, τους κοροϊδεύουμε και άλλα παρεμφερή. Η σχετική ενέργεια δημιουργεί αρνητική εικόνα για το πρόσωπο του συγγραφέα (καθώς ο ίδιος ακυρώνει την εικόνα που με την επιμονή του επιθυμεί να καλλιεργήσει) αλλά πολύ περισσότερο οδηγεί, ασυναίσθητα και συνειδητά, στην διάρρηξη της αναγνωστικής σχέσης με το έργο τους, στον εμποτισμό της με το δηλητήριο της πίεσης.

Μεγάλο μέρος της παραπάνω συμπεριφοράς σχετίζεται και με μια καθιερωμένη πρακτική, σύμφωνα με την οποία ορισμένες δεκάδες γραφέων και συγγραφέων έχουν συμφωνήσει να εκθειάζει ο ένας την γραφή του άλλου και όλοι μαζί να ευλογούν τα γένια τους. Υποθέτω είναι μια έξυπνη πρακτική ειδικά σε καιρούς όπου κάθε βιβλίο επείγεται να διαφημιστεί από τους ίδιους τους δημιουργούς, για τους γνωστούς λόγους. Συνεπώς εδώ όποιος αμφισβητήσει έναν εκ της εκάστοτε δεκάδες, έχει να αντιμετωπίσει και όλους τους υπόλοιπους.

11. Αλλαγή πλεύσης

Προφανώς, για τους γραφείς που μας διαμαρτύρονται με όλους αυτούς τους τρόπους, ο λόγος του Πανδοχείου κρίνεται απαραίτητος και επιθυμητός. Επειδή όμως το Πανδοχείο δεν επιθυμεί να αποτελέσει μέρος όλης αυτής της αλληλοεκθείασης, όπως και δεν επιθυμεί να αποτελεί παράγοντα κριτικής και απαραίτητο τόπο από τον οποίον οφείλουν απαραίτητα να περάσουν όλες οι σύγχρονες ελληνικές κυκλοφορίες, και για να αποφύγουμε στο μέλλον αντίστοιχες θλιβερές συμπεριφορές, σταματάμε οριστικά τις παρουσιάσεις βιβλίων από ζώντες έλληνες λογοτέχνες, αφού βέβαια πρώτα ολοκληρώσουμε την παρουσίαση των βιβλίων εκείνων που εμείς οι ίδιοι ζητήσαμε για τον συγκεκριμένο λόγο. Φυσικά το παραπάνω δεν περιορίζεται μόνο στους διαμαρτυρόμενους συγγραφείς αλλά και σε όλους, ορθόδοξους και ετερόδοξους, για λόγους ενιαίας εφαρμογής της σχετικής πράξης. Εννοείται βέβαια πως το Αίθριο του Πανδοχείου θα συνεχίσει να φιλοξενεί τον διάλογο με τους νεοέλληνες συγγραφείς.

12. Διαφημίσεις

Εδώ και λίγοbookcoverPaulBowles-TheShelteringSkyυς μήνες η wordpress τοποθετεί μικρές διαφημίσεις κάτω από κάθε ανάρτηση. Η αλματώδης αύξηση των στατιστικών οδηγεί, σύμφωνα με τους ίδιους, στην χρησιμοποίηση του χώρου για σχετικές, κόσμιες όπως αναφέρουν, διαφημίσεις. Η χρήση του χώρου της wordpress και η τεχνική υποστήριξη όποτε ζητηθεί (έστω και με καθυστέρηση λίγων ημερών) σύμφωνα με την «υπογραφόμενη» σύμβαση, δικαιολογούν την σχετική κίνηση. Είναι ανεπιθύμητο, αλλά είναι ο όρος της συμφωνίας. Εννοείται ότι οι διαφημίσεις αυτές δεν αποφέρουν κανένα οικονομικό όφελος στο ιστολόγιο.   Η ακριβής διατύπωση της WordPress έχει ως εξής: The site is one of the free sites hosted on WordPress.com, and we are running ads to cover the costs of operating the site for the user. We run these types of ads sparingly in an attempt to interfere as little as possible with the experience of reading a site and for logged in users we don’t show ads at all.

Η άλλη λύση είναι να φορτωθεί το Πανδοχείο σε άλλη ιστοσελίδα, διακόπτοντας την σύμβαση με την wordpress – σε αυτή την περίπτωση το ίδιο το Πανδοχείο θα κρίνει αν, πόσες και τι είδους διαφημίσεις θα περιλαμβάνει, για ίδιο όφελος. Και πάλι, δεν επιθυμείται ο λιγοστός ωφέλιμος χρόνος να ξοδευτεί στην εκμάθηση ενός ακόμα τεχνολογικού συστήματος.

13. Εκδηλώσεις

Τέλος, ευχαριστούμε θερμά για όλες τις προτάσεις συμμετοχής ως ακροατές αλλά και ως παρουσιαστές σε εκδηλώσεις παρουσίασης βιβλίων, αλλά για ποικίλους προσωπικούς λόγους που κυμαίνονται από τη διαχείριση του ελάχιστου χρόνου μας μέχρι τον κορεσμό από παρόμοιες εκδηλώσεις και την διαφορετική κατανομή της προσωπικής μας ζωής απέχουμε από όλες αυτές τις εκδηλώσεις.

Σημ.: Στις εικόνες: κάποια από τα βιβλία που δεν μας χάρισαν απλώς μια άξια ζωή αλλά και που μας ενίσχυσαν την έντονη επιθυμία να μοιραστούμε την ηδονή τους.  Το πρώτο, τα Χαμένα Κορμιά, ήταν το τελευταίο βιβλίο που διαβάστηκε πριν την έναρξη του Πανδοχείου. Και δεν παρουσιάστηκε, δυστυχώς, γιατί δεν είχε γεμίσει με τις απαραίτητες για κάθε ανάρτηση μολυβένιες σημειώσεις στις σελίδες του.

Προς τους αναγνώστες του Πανδοχείου, εκφρασθέντες και μη: ευχαριστούμε θερμά που μας διαβάζετε.

11
Ιαν.
14

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 140. Γρηγόρης Αζαριάδης

Gr Azariadis_200pxΠερί γραφής

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα των δυο βιβλίων σας;

«ΠΑΛΙΟΙ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΙ»

Το μυθιστόρημα βασίζεται στην αληθινότατη ιστορία της οκτάμηνης αποχής των σπουδαστών του Αμερικάνικου Κολλεγίου (Deree College Downtown Campus στον πύργο Αμπελοκήπων) από τα μαθήματα, τα πρώτα χρόνια μετά την πτώση της χούντας. Η πρωτοφανής ενέργεια (γιά τον συγκεκριμένο χώρο εκκόλαψης μελλοντικών στελεχών πολυεθνικών) με απώτερο μάλιστα στόχο …την αυτοδιαχείρηση του ιδρύματος, θάβεται στην σιωπή κομμάτων, οργανώσεων και Τύπου της εποχής, με εξαίρεση το «Panderma» του Λ.Χρηστάκη. Ο λόγος είναι βέβαια ότι πίσω από τις διαδικασίες υπάρχει μιά μικρή ομάδα ατόμων προσκείμενων θεωρητικα σε αντιεξουσιαστικές ιδέες. Επάνω σ’αυτή την βάση χτίζεται η μυθοπλασία των «Παλιών λογαριασμών».

Τέσσερις φίλοι, μέλη της προαναφερόμενης ομάδας, συν τω χρόνω μεταλλάσσονται σε επιτυχημένους επιχειρηματίες και συσσωρεύουν πλούτο και εξουσία, χρησιμοποιώντας ακριβώς τα ίδια μέσα, που στην διάρκεια της σπουδαστικής εξέγερσης κατήγγελαν και στόχευαν να ανατρέψουν μεσα από βίαιες επαναστατικές πρακτικές. Έχοντας ανελιχθεί πλέον στα υψηλότερα κοινωνικά στρώματα, αποτελούν εκλεκτούς εκπροσώπους της διαφθοράς και διαπλοκής. Απέναντι τους όμως βρίσκεται ένας παλιός φίλος από το παρελθόν, που παρέμεινε πιστός στις αρχές της ομάδας. Ο εκδικητής τιμωρός τους έχει δικάσει και καταδικάσει στο μοναχικό του δικαστήριο κι αναλαμβάνει να εκτελέσει την ποινή, αποδίδοντας μιά ιδιότυπη προσωπική δικαιοσύνη.

b183297Μόλις ξεκινάει η σειρά των δολοφονιών των λαμπρών πολιτών της πρωτεύουσας, ο ταξίαρχος Βεργίνης αναθέτει την υπόθεση στον υπαστυνόμο Μίραλη και την ομάδα του. Ο Μίραλης είναι ένας εξαιρετικά ευφυής αστυνομικός με αρκετά ευάλωτη ψυχοσύνθεση. Κατατρύχεται από περίεργες παραισθήσεις και φλερτάρει επικίνδυνα με διαταραχές πολλαπλής προσωπικότητας. Στη πορεία των ερευνών της ομάδας, αντιμετωπίζουν κλειστά μονοπάτια και διαγράφουν ομόκεντρους κύκλους λόγω της έλλειψης συγκεκριμένων στοιχείων. Σ’εκείνο το σημείο, ο Βεργίνης τον παραπέμπει στον «μαύρο βαρώνο». ‘Ενα προικισμένο βετεράνο αστυνομικό, που τα ίχνη του στο Σώμα χάνονται …κάτω από αμφιλεγόμενες συνθήκες.

Οι συζητήσεις του Μίραλη με τον μαύρο βαρώνο αποτελούν μέρος ενός mind game, όπου διαγράφεται καθαρά η προσπάθεια χειραγώγησης του βετεράνου αστυνομικού και επηρεασμού του τρόπου θεώρησης των γεγονότων από την πλευρά του Μίραλη.

Οι σχέσεις και οι ρόλοι θύματος – θύτη, διώκτη – διωκόμενου γίνονται ολοένα και πιό δυσδιάκριτοι (όπως αναφέρει χαρακτηριστικά κι ο Μανσέττ). Το ίδιο και τα σύνορα της φαντασίας με την πραγματικότητα.

Και οι εξελίξεις ακολουθούν απογειώνοντας την πλοκή με κινηματογραφικό τρόπο, μέσα από συνεχείς ανατροπές.

b192684«Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΙΝΑΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥ»

Η μεγάλη ντίβα του θεάτρου Μαρίνα Φιλίππου πάσχει από ανίατη ασθένεια και ετοιμάζει με όση ενέργεια της απομένει το κύκνειο άσμα της. Την παράσταση των «Τρωάδων» στην Επίδαυρο.

Παράλληλα, κάποιοι επιφανείς Αθηναίοι, που απασχολούν συχνά τα ΜΜΕ λόγω της δημόσιας εικόνας τους, δολοφονούνται κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες.

Η ομάδα της αστυνόμου Τρύπη, του Τμήματος Εγκλημάτων κατά ζωής, υπό την καθοδήγηση του ιερού τοτέμ του  Σώματος Βεργίνη, αναλαμβάνει την εξιχνίαση των εγκλημάτων. Στην πορεία των ερευνών, η Τρύπη έχοντας να αντιμετωπίσει το διαζύγιο της και την φροντίδα της εξάχρονης κόρης της, πρέπει ταυτόχρονα  να βουτήξει στα δαιδαλώδη μονοπάτια της διαφθοράς και της διαπλοκής, που λειτουργούν σαν συγκοινωνούντα δοχεία συνδέοντας τα θύματα των δολοφονιών. Κι ακόμη περισσότερο να διερευνήσει ενδελεχώς τα πιθανά προσωπικά κίνητρα, που κρύβονται πίσω από αυτές τις δολοφονίες.

Η μεγάλη ικανότητα οργάνωσης από την πλευρά του δολοφόνου οδηγεί στην ανυπαρξία στοιχείων και η έρευνα προχωράει με αργά βήματα. Μέχρι να βρεθεί το πρώτο αξιοποιήσιμο στοιχείο και οι εξελίξεις να  ακολουθήσουν με την μορφή χιονοστιβάδας.

Πότdashiellhammett-272x300ε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν;

Το πρώτο μυθιστόρημα μου «Παλιοί λογαριασμοί» πρωτογράφηκε στα 1977-79, στην διάρκεια της στρατιωτικής μου θητείας στο Πεντάγωνο. Συγκεκριμένα, στον ελεύθερο χρόνο μου μεταξύ σκοπιάς, αγγαρείας και υπηρεσίας γραφείου και πάνω σε μια φορητή μικρή γραφομηχανή Brother.  Όταν έμεινα άνεργος, στα 2010, το τράβηξα από το συρτάρι και το διπλοχτένισα.

Το δεύτερο μυθιστόρημα «Η τελευταία παράσταση της Μαρίνας Φιλίππου» γράφηκε υπό μάλλον φυσιολογικότερες συνθήκες. Στην τραπεζαρία του σπιτιού μου και πάνω σε μια ιδέα που είχα πριν καν την ολοκλήρωση των «Παλιών λογαριασμών».

Γιατί επιλέξατε το είδος του αστυνομικού / νουάρ μυθιστορήματος;

Επέλεξα το αστυνομικό μυθιστόρημα και πιο συγκεκριμένα το νέο πολάρ λόγω της δυνατότητας που προσφέρει για ρεαλιστική περιγραφή των κοινωνικών συνθηκών που επικρατούν την δεδομένη στιγμή και του πλαισίου που κινούνται οι ήρωες του μυθιστορήματος. Κατ’ αυτή την έννοια, ο συγγραφέας μπορεί να ασκήσει κοινωνική κριτική είτε απλώς περιγράφοντας την διαφθορά και την διαπλοκή, που μαστίζουν την κοινωνία μας είτε, αν προχωρήσει ακόμη περισσότερο, να τοποθετηθεί ανοιχτά και να την καταγγείλει.

Raymond ChandlerΈχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Μπορεί να μου έρθει κάποια σκέψη σε οποιοδήποτε χώρο, οπότε θα την καταγράψω για χρήση στο μυθιστόρημα. Αλλά, κατά 99% γράφω στην τραπεζαρία του σπιτιού μου. Όχι αποκλεισμένος σ’ ένα γραφείο, αλλά στον χώρο όπου κινείται όλη η οικογένεια.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Δύσκολο! Κάθε ήρωας των βιβλίων μου είναι σύνθεση δύο ή και τριών διαφορετικών προσώπων. Και αντίστροφα κάθε πραγματικό πρόσωπο που με εμπνέει μπορεί να δώσει χαρακτηριστικά του σε δυο ή και τρείς ήρωες του βιβλίου. Αυτό θεωρώ ότι τους κάνει πιο σύνθετους και ενδιαφέροντες.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Philip Kerr_Credit_C_2011_Phil_Wilkinson_-_The_ScotsmanΠολύ απλός και καθόλου μυστηριώδης ! Κάθομαι μπροστά στο λάπτοπ και αυτόματα μια μαύρη αράχνη υφαίνει ένα αραχνοΰφαντο πέπλο, που με τυλίγει και με απομονώνει από τον περιβάλλοντα χώρο. Εκείνη την στιγμή δεν υπάρχει τίποτε άλλο πέρα απο τον συγγραφέα και το μυθιστόρημα. Μ’ ένα μαγικό τρόπο, όλες οι ιδέες που αρχικά φαίνονται να παλεύουν για λίγο χώρο στο μυαλό σου, αρχίζουν να ξεκαθαρίζουν και να μπαίνουν σε μια σειρά.

Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

MVMontalbanΑν θεωρήσουμε τελετουργία τον καφέ, το τσιγάρο, κάποιο κέικ … τότε ναι. Άντε κι ένα  παλιό κιτρινισμένο λαμπαντέρ. Οι ήχοι από το περιβάλλον δεν με αποσπούν, μιας κι είμαι τύπος που συγκεντρώνεται εύκολα σε αυτό που κάνει. Η μουσική … ναι. Αρκετές φορές ακούω. Μυθικό ροκ από Pink Floyd, Doors, Barkleys Harvest, Jethro Tull κι άλλους παρόμοιους μέχρι και σύγχρονο Ελληνικό τύπου Άσιμου, Παπάζογλου, Μάλαμα, Πορτοκάλογλου. Ίσως ανάμεσα παρεισφρήσει και κάποιος Μπρέγκοβιτς.

Ποιες είναι οι σπουδές σας και πώς βιοπορίζεστε; Διαπιστώνετε κάποια εμφανή απορρόφηση των σπουδών και της εργασίας σας στη γραφή σας (π.χ στην θεματολογία ή τον τρόπο προσέγγισης);

Μετά από μια αποτυχημένη προσπάθεια στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο, που διακόπηκε στα 1972 (υπό …μάλλον αντίξοες συνθήκες) συνέχισα τις σπουδές μου στο Deree College, όπου πήρα ένα πτυχίο στο μάρκετινγκ. Εργάστηκα σαν στέλεχος πωλήσεων / μάρκετινγκ σε πολυεθνικές και Ελληνικές εταιρείες. Έμεινα άνεργος στα 60 μου χρόνια. Σίγουρα, οι εμπειρίες που αποκομίζεις από την επαγγελματική σου καριέρα επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης σου. Έστω και … στην αντίθετη κατεύθυνση, όταν μιλάμε για άτομα με ισχυρή αντιεξουσιαστική προδιάθεση.

Reverting to type - Jean-Patrick Manchette, 1967-Γράψατε ποτέ ποίηση – κι αν όχι, για ποιο λόγο;

Δεν έγραψα ποίηση ποτέ. Θεωρώ πως δύσκολα την καταλαβαίνω και θα ήταν αδύνατο να γράψω.

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;  

Θα σκεφτόμουνα να γράψω για τον Ντ. Χάμμετ ή τον Ρ. Τσάντλερ … και τελικά θα κατέληγα να γράψω για τον Μανσέττ. Χωρίς δεύτερη κουβέντα.

Τι γράφετε τώρα; 

J.E.Τώρα ασχολούμαι με το στήσιμο του τρίτου βιβλίου μου. Αφήνω, προς στιγμήν στην άκρη το νέο πολάρ και την κριτική αναφορά στην διαφθορά και την διαπλοκή και δοκιμάζω ένα μυθιστόρημα με καθαρά αστυνομική πλοκή. Δολοφόνος, σειρά εγκλημάτων, αστυνομική ομάδα που ερευνά … και τα συναφή.

Περί ανάγνωσης

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Είμαι φανατικός των αστυνομικών μυθιστορημάτων. Ξεκινάω λοιπόν από Χάμεττ και Τσάντλερ. Περνάω από Τζ. Ελλρόυ. Μανσέττ και Υζζό. Φίλιπ Κερρ. Τζων Λε Καρρέ, μια εξόχως ιδιάζουσα μορφή. Από την εμπορικότατη και μοδάτη Σκανδιναβική σχολή θα περιοριστώ στους παλιότερους … και λακωνικούς Σιέβαλ-Βαλέε και στον Χ. Μανκέλ. Και φυσικά στη δική μας μεσογειακή σχολή Μονταλμπάν, Καμιλιέρι, τον δικό μας Π. Μάρκαρη. Τον πατριάρχη Γ. Μαρή. Και στους πολύ αξιόλογους σύγχρονους  Έλληνες, Σ. Γκάκα, Α. Αποστολίδη, Φ. Φιλίππου και Γ. Ράγκο.

Henning MankellΑγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

«Η πριγκίπισσα του αίματος» του Μανσέττ, «Η τριλογία του Βερολίνου» του Φ. Κερρ, «Ο μεγάλος αποχαιρετισμός» και το «Αντίο γλυκειά μου» του Τσάντλερ, «Η τριλογία της Μασσαλίας» του Υζζό, «Η μαύρη ντάλια» του Ελλρόυ και πολλά άλλα.

Οι αστυνομικοί συγγραφείς που προανέφερα. Μάρκαρης, Αποστολίδης, Γκάκας, Ράγκος.

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Θα ψήφιζα Φίλιπ Μάρλοου και πρώτο επιλαχόντα τον εξαιρετικό Κούρτ Βαλλάντερ.

John Le Carre-Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Αυτό τον καιρό προσπαθώ να αποτοξινωθώ λόγω της προετοιμασίας του τρίτου μου βιβλίου. Πάντως, επειδή είμαι εξαρτημένος από το αστυνομικό, διαβάζω την «Μοιραία Πράγα» του Φ.Κερρ και τους «Απόλυτους φίλους» του Λε Καρρέ.

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές; Κάποια ιδιαίτερη προτίμηση στις μεν ή (και) στις δε;

Φυσικά και παρακολουθώ τις παρουσιάσεις και τις κριτικές των νέων βιβλίων. Και στις εφημερίδες και στο διαδίκτυο. Από την μικρή μου πείρα, νοιώθω πολύ περίεργα έως και αρκούντως δυσάρεστα ότι για να παρουσιαστεί κάποιο βιβλίο από τις εφημερίδες, όχι μόνο ευρείας κυκλοφορίας αλλά παραδόξως και από τα free press αυτοαποκαλούμενα έντυπα, θα πρέπει ο συγγραφέας όχι μόνο να γράφει καλά, αλλά κατά πρώτο λόγο να έχει καλές δημόσιες σχέσεις (διάβαζε πιο σωστά «ανήκω κι εγώ στο κύκλωμα, παιδιά»). Αντίθετα, τα πολύ ενδιαφέροντα κι ενεργά blogs, όπως τα Librofilo, Βιβλιοκαφέ, Πανδοχείο, Ναυτίλος, Book press και αρκετά ακόμη που μπαίνω και διαβάζω, δίνουν την δυνατότητα και σε πρωτοεμφανιζόμενους συγγραφείς να παρουσιάσουν την δουλειά τους με σαφή αξιολογικά κριτήρια. Και είναι άξιοι συγχαρητηρίων γι’ αυτό που κάνουν.

izzoΘα μας γράψετε κάποια ανάγνωση σε αστικό ή υπεραστικό μεταφορικό μέσο που θυμάστε ιδιαίτερα;  [μέσο – διαδρομή – βιβλίο – λόγος μνήμης]

Διαδρομή μετρό Μοναστηράκι – Εθνική Άμυνα. Βιβλίο «Το κορίτσι με το τατουάζ» του Στινγκ Λάρσον, όταν πρωτοκυκλοφόρησε και πριν ακόμη γίνει μοδάτο στην Ελλάδα. Ο λόγος; Όρθια επάνω μου μια σέξυ τριαντάρα έχοντας δει προφανώς τον τίτλο του βιβλίου, χαμογελάει πονηρά και ανοίγοντας λίγο την μπλούζα της μου αποκαλύπτει την αρχή τατουάζ πάνω από το αριστερό στήθος. Να’ ναι καλά η κυρία !

Περί αδιακρισίας

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

Πηγή έμπνευσης μου είναι ο Κλιντ Ίστγουντ, όπως αναφέρεται σαφώς και στο πρώτο μου βιβλίο. Και πολλές ταινίες του. «Σιωπηλός καβαλάρης», «Ασυγχώρητοι» και άλλα. Εξαιρετική ταινία που με εντυπωσίασε οι «Συνήθεις ύποπτοι». Και η «Μαύρη ντάλια».

2011_51381_96581Οι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Οι εμπειρίες από το διαδίκτυο για κάποιον της γενιάς μου είναι γοητευτικές … και ταυτόχρονα επικίνδυνες για μη εξειδικευμένο γνώστη επικίνδυνες … Δεν ξέρεις ποτέ που μπορεί να σε οδηγήσουν!

Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Αυτά τα τρομερά διλήμματα πάντα στην αρχή μου φαίνονταν πολύ ελκυστικά, αλλά πολύ γρήγορα έχαναν την οποιαδήποτε γοητεία τους. Εξ άλλου η αιώνια νιότη ίσως τελικά αποδεικνυόταν βαρετή, ανιαρή. Αν όμως μιλάγαμε για μια μόνο ακόμη νιότη … μάλλον θα το συζητούσα σε πιο σοβαρή βάση!

Κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

Νομίζω ότι το ερωτηματολόγιο ήταν ποAZARIADIS_GKM_123 _2000pxλύ περιεκτικό και οι προσωπικές ερωτήσεις το έκαναν πολύ πιο ενδιαφέρον. Το μόνο που θα είχα να παρατηρήσω είναι ότι θα πρέπει τα blogs που προαναφέρθηκαν να πάρουν περισσότερες πρωτοβουλίες παρουσιάζοντας νέους Έλληνες συγγραφείς (αστυνομικούς και άλλους). Και όχι μόνο συγκεκριμένα πρόσωπα, αλλά και διοργανώνοντας θεματικές βραδυές. Για παράδειγμα βραδυά νουάρ ή πολάρ ή καθαρού (χαρντ μπόιλντ) αστυνομικού. Πολλοί νέοι συγγραφείς θα ήθελαν να μετάσχουν σε τέτοιες δραστηριότητες και μπορούν να βοηθήσουν στην οργάνωση τους.

Στις εικόνες: Raymond Chandler, Dashiell Hammett, Philipp Kerr, Manuel Vasquez Montalban, John Le Carre, Jean Patrick Manchette, James Ellroy, Henning Mankell, John Le Carre, Jean Claude Izzo, Andrea Camilleri.

09
Ιαν.
14

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 139. Αποστόλης Αρτινός

AAΠερί γραφής

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα των δύο βιβλίων σας;

Φοβάμαι ότι θα χάσω το δρόμο ακόμη κι εγώ…

Πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν);

Ο Βίος ιδεόληπτος, το πρώτο μου βιβλίο, είναι μια συλλογή αφηγημάτων, οι πρώτες μου απόπειρες σ’ αυτό το είδος, κείμενα που σε μια επανέκδοση θα αναλάβουν και τις μεταβολές τους, αυτές που έχουν ήδη υποστεί στο σκληρό δίσκο του υπολογιστή μου. Το δεύτερο Τα γράμματα της Ντόρας είναι ένα μυθιστόρημα που βασίζεται σ’ ένα πραγματικό αρχείο  αλληλογραφίας, της δεκαετίας του 50, τα γράμματα μιας  ερωτευμένης γυναίκας, Αυτό βέβαια που διαβάζει ο αναγνώστης δεν είναι το αρχειακό υλικό, αλλά η λογοτεχνική του εκτροπή, η μετατόπιση του, ο εκτοπισμός και εντοπισμός του σε μια άλλη τοπική, σ’ ένα εντελώς άλλο πεδίο, σ’ αυτή τη σκηνή της λογοτεχνίας. Είχε μια πυρηνική αλήθεια ο λόγος της Ντόρας, την αλήθεια του άλλου, κι αυτό ήταν κάτι που με συνεπήρε απ’ τη πρώτη στιγμή.

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Βίος ιδεόληπτοςΓράφω πάντα στο σπίτι. Εκεί όπου ελέγχω το περιβάλλον και τις οχλήσεις του. Έχω ένα πρόβλημα συγκέντρωσης, το παραμικρό μπορεί να με αποσπάσει.  Αλλά και για έναν ακόμη λόγο, πιο σημαντικό, επειδή το μεγαλύτερο μέρος του συγγραφικού μου έργου είναι θεωρητικό, ανεξαρτήτως του τι έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα, έχω ανάγκη και την υποδομή της βιβλιοθήκης μου.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Όλοι οι ήρωες των βιβλίων μου είμαι εγώ. Δεν χρειάζεται έτσι να μ’ ακολουθήσει κανείς.

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Γράφω αργά και πάντα σ’ ένα τετράδιο πρώτα που καταλήγει ένα μουτζουρωμένο   παλίμψηστο και από εκεί μετά τα περνάω στον υπολογιστή μου. Μια διαδικασία που δεν είναι όμως μια αδιάφορη, παθητική αντιγραφή γιατί εκεί κάνω αυτόματα και την πρώτη επεξεργασία του κειμένου μου. Πολλές φορές αυτό που γράφεται στην οθόνη δεν έχει καμία σχέση με το κείμενο που αντιγράφεται απ’ το τετράδιο.

ΕργάζεστΤα γράμματα της Ντόραςε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Όπως είπα και πιο πάνω έχω τεράστιο πρόβλημα συγκέντρωσης, όχι μουσική ούτε αναπνοή ζώντος δεν θέλω ν’ ακούω. Ιδανικό περιβάλλον εργασίας για μένα θα ήταν μια νεκρή ζώνη πολλών χιλιομέτρων. Αλλά και γενικότερα όμως δεν είμαι μουσικόφιλος, μπορώ άνετα να ζήσω και χωρίς μουσική.

Έχετε γράψει ποτέ ποίηση. Αν όχι, για ποιο λόγο;

Έχω γράψει, όπως όλοι. Αλλά δεν θεωρώ και τον εαυτό μου ποιητή. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι δεν σέβομαι τα ποιήματα μου, ή ότι δεν αναγνωρίζω την ποιητική έδρα της καταγωγής τους.

maurice_blanchot_Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;  

Του Μωρίς Μπλανσώ. Ο χώρος της λογοτεχνίας, ήταν το βιβλίο που με σφράγισε και μου αποκάλυψε την εμπειρία της γραφής. Αλλά δεν είμαι όμως ο τύπος που θα κάτσει να κάνει τη μονογραφία ενός δημιουργού και μάλιστα τέτοιου βεληνεκούς. Αυτό απαιτεί μια ακαδημαϊκή συγκρότηση που εγώ ευτυχώς, δεν την έχω…

Τι γράφετε τώρα; 

Μόλις τέλειωσα δύο βιβλία μου. Το δεύτερο μυθιστόρημα μου, το Αγαπημένη μου Lyda, που βασίζεται κι αυτό, όπως και Τα γράμματα της Ντόρας, σ’ ένα πραγματικό αρχείο και μια συλλογή δοκιμίων αρχιτεκτονικής θεωρίας, με τον τίτλο Η ετεροτοπία της Καλύβας, που θα χει κυκλοφορήσει μέχρι το φθινόπωρο. Και ευρισκόμενος πάντα βέβαια υπό τις επιταγές των Λεξημάτων που ναι για μένα το διαρκές συγγραφικό μου project.

Pierre KlossowskiΠερί ανάγνωσης

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Υπάρχει μια ιερή ή ανίερη τριάδα, μέσα στον 20ο αιώνα, στην οποία συχνά καταφεύγω και αναφέρομαι: ο Μωρίς Μπλανσώ, ο Ζορζ Μπατάιγ και ο Πιέρ Κλοσόβσκι. Το έργο τους δεν δοκίμασε απλώς την εμπειρία της γραφής αλλά και τα όρια της κατανόησής της, μαζί κι αυτά της δικής μου.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

bataille3Η Μαντάμ Εντουαρντά και η Ιστορία του ματιού του Μπατάιγ, Ο Θωμάς ο σκοτεινός και Ο τελευταίος άνθρωπος του Μπλανσώ, Οι Νόμοι της φιλοξενίας του Κλοσόβσκι, το Μίλησε Μνήμη του Ναμπόκοφ, Ο Σωσίας του Ντοστογιέφσκι, Το Κόκκινο και το Μαύρο του Σταντάλ, Η αισθηματική αγωγή του Φλομπέρ, το Τι γυρεύω εδώ του Τσάτουιν, η Ζυστίν του ντε Σαντ, Ο πεθαμένος και η ανάσταση του Πεντζίκη, τα έργα του Χειμωνά, αλλά βεβαίως και θεωρητικά κείμενα, κυρίως του 20ου αιώνα, όπως το έργο του Ντεριντά, του Μπωντριγιάρ, του Λακάν και που μερικά απ’ αυτά τα διαβάζω ευχαρίστως και ως μυθιστορήματα, τίτλοι ων ουκ έστι αριθμός που τείνουν  προς αυτό το ελευσόμενο βιβλίο για το οποίο μιλούσε κάπως μελαγχολικά ο Μπλανσώ. Αυτές οι λίστες δεν έχουν τέλος και γι αυτό νομίζω δεν έχουν και νόημα.

Σας έχει γοητεύσει κάποιος σύγχρονος έλληνας λογοτέχνης;

Δεν φηΠεντζίκηςμίζομαι για την ελληνομάθεια μου, αλλά ο Ν.Γ. Πεντζίκης, ο Γιώργος Χειμωνάς και ο Δημήτρης Δημητριάδης, είναι μεγάλες στιγμές της αναγνωστικής μου εμπειρίας.

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Η Ανιές της Αθανασίας του Κούντερα.

Αγαπημένο σας ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό, «ενεργό» ή μη; Κάποιες λέξεις για τον λόγο της προτίμησης;

Δεν μου αρέσουν ιδιαίτερα τα περιοδικά, αλλά θα ήθελα να αναφερθώ σ’ ένα καινούργιο περιοδικό, το a glimpse of, της συγγραφέως Δήμητρας Ιωάννου. Ένα περιοδικό για την πειραματική λογοτεχνία, μοναδικό δείγμα στον ελληνόγλωσσο χώρο.

braudrillardΤι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Τα ονόματα του Πατρός, του Ζακ Λακάν.

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές; Κάποια ιδιαίτερη προτίμηση στις μεν ή (και) στις δε;

Παρουσιάσεις σπάνια. Κριτικές ποιος κάνει;

Περί αδιακρισίας

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

TarkovskyΕπιδράσεις απ’ αυτούς τους χώρους υπάρχουν αλλά δεν είναι εύκολα εντοπίσιμες μέσα σ’ ένα συγγραφικό έργο. Σίγουρα πάντως δεν μπορώ να τις εντοπίσω εγώ στο δικό μου, το όποιο αυτό… Αλλά οι ατάκες από το Θάνατο στη Χιροσίμα για παράδειγμα ή από την Κόκκινη έρημο του Αντονιόνι, ο μετεωρισμός τους, μου έχουν αποδώσει μια ατμόσφαιρα στην οποία και προστρέχω συχνά. Μ’ αρέσει επίσης πολύ ο αργός  χρόνος στον κινηματογράφο, όπως ας πούμε το έργο του Ταρκόφσκι, ή ο παλιός γιαπωνέζικος κινηματογράφος. Μια αργή δράση στα όρια της ακινησίας που όμως δεν ακινητεί. Το έργο τέχνης είναι μια καθηλωτική στιγμή μέσα στον χρόνο, μια παύση και όχι αυτή η υστερία της en direct απεικόνισης  που έχει καταλάβει τη σύγχρονη τέχνη.

Οι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Το ίντερνετ μ’ έκανε άνθρωπο :)

Αν κάdeserto rossoποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Θα τη δεχόμουν και με πιο ρεαλιστικές υποσχέσεις κι εδώ ο Νίτσε θα συμφωνούσε μαζί μου…

Στις εικόνες: Μaurice Blanchot, Pierre Klossowski, George Bataille, Γ.Π. Πεντζίκης, Jean Braudrillard, Andrei Tarkovsky, Deserto Rosso [Michelangelo Antonioni].

07
Ιαν.
14

Λουίς Σεπούλβεδα – Τελευταία νέα από το Νότο

 Το ε1υρετήριο των απωλειών και η παταγωνιώδης μνήμη

 Φωτογραφίες: Ντανιέλ Μορτζίνσκι

Όπως μερικά σπάνια βιβλία γεννιούνται πάνω στην συνύπαρξη των φίλων και στη συνομιλία της στιγμής, έτσι κι ετούτο γεννήθηκε ένα απόγευμα στο Παρίσι του 1996, με τον συγγραφέα και τον αργεντινό φωτογράφο συνεργάτη του Ντανιέλ Μορτζίνσκι (Μπουενος Άιρες, 1960) να μιλούν για την σχέση κειμένου και φωτογραφίας, που μέχρι τότε τους είχε συνταξιδέψει σε όλες τις κοσμικές γωνίες για ρεπορτάζ εφημερίδων και περιοδικών. Μόνο που η περιορισμένη έκταση χώρου στα έντυπα και η τρομαγμένη λογοκρισία ορισμένων εξ’ αυτών άφησε τους δυο κομπανιέρος με ανοιχτούς λογαριασμούς μπροστά στους ανοιχτούς ορίζοντες του Νότου. Έτσι μόνοι τους αυτή τη φορά αποφάσισαν να κυκλώσουν τα τρεισήμισι χιλιάδες χιλιόμετρα της νοτιότερης Λατινικής Αμερικής

Luis_SepulvedaΚαι πάλι όμως! Συγκέντρωσαν τις φωτογραφίες σε κόντακτ και όλα όσα έζησαν μετατράπηκαν σε θέμα συζήτησης με τους φίλους αλλά όχι σε βιβλίο – άλλωστε ο φωτογράφος επέμενε ότι τα βιβλία είναι κάτι ζώα παράξενα, απρόβλεπτα, κι ότι υπάρχουν ιστορίες που προτιμούν να τις αφηγείσαι με τη θαλπωρή ενός κρασιού, που τους αρέσει να κουρνιάζουν με χίλιους τρόπους στο στόμα του αφηγητή τους, ώσπου να φτάσει η στιγμή που αυτές και μόνο αυτές θ’ αποφασίσουν να γίνουν λέξεις στο χαρτί. Άλλωστε ο Σεπούλβεδα διαφοροποιεί τις επιθυμίες του από τις καθιερωμένες των ομότεχνών του: δεν επιθυμεί τα γραπτά του να αποτελούν μνήμη του συγγραφέα  αλλά μέρος της συλλογικής μνήμης, ένα κομμάτι του ελεύθερου αέρα που υπερασπίζονται οι άξιοι άνθρωποι.

Ήρθε τελικά η στιγμή2 να γραφούν και αυτές οι ιστορίες που λειτουργούσαν ως καταφύγιο για τον συγγραφέα, κάθε φορά που δεν αισθανόταν καλά, πόσο μάλλον κατά την τελική γραφή τους. Κάθε μια τους ασχολείται με κάτι οριστικά χαμένο, σαν παρμένο από το «ευρετήριο απωλειών» της εποχής, κατά την έκφραση του εκλεκτού του φίλου και επίσης συγγραφέα Οσβάλντο Σοριάνο, ή σαν ένα βιβλίο μεταθανάτιων ειδήσεων ή ένα μικρό μυθιστόρημα για εξαφανισμένες περιοχές.

Και το ταξίδι, αυτός «ο υπέροχος μηχανισμός ζωής που πάντα φέρνει κοντά τους ομοίους μας», ξεκινάει από την Παταγονία, τον τόπο για τον οποίο ο βρετανικός Τύπος παραληρούσε όχι για την εύθραυστη ομορφιά του αλλά για τις διαφαινόμενες οικονομικές ευκαιρίες, υπό την προϋπόθεση βέβαια τηN2ς «ανάγκης εξόντωσης των βαρβάρων». Γι’ αυτό και γέμισε με καταπατητές, διψασμένους για εδάφη που δεν έμελλε να αγαπήσουν ποτέ. Σήμερα οι επιζώντες τουέλτσε και μαπούτσε επέλεξαν να μη γίνουν άλλη μια τουριστική ατραξιόν και συνεχίζουν να ζουν στις Άνδεις, διατηρώντας την κουλτούρα τους, μια κουλτούρα αντίστασης και μνήμης – κι ας γνωρίζουν πόσο δύσκολο είναι να γραφεί η ιστορία των νικημένων («Καθ’ οδόν»).

Το ευρετήριο των απωλειών παραμερίζεται κάθε φορά που ο συγγραφέας βρίσκεται με τους φίλους του, στις τελετουργικές βόλτες στα ζαχαροπλαστεία ή στο Edelweiss, όπου συναντά τον καυστικό σατιριστή Ενρίκε Πίντι και τον Σοριάνο, που μόλις έχει εκδώσει το μυθιστόρημα Η ώρα δίχως σκιά. Όποτε διαβάζουμε ή γράφουμε, συμφωνούν οι τρεις ομοτράπεζοι, πραγματώνουμε μια φυγή, την πιο αγνή και νόμιμη δραπέτευση. Όταν η κουβέντα πάει στον πόλεμο στις Μαλβίνες και τους νεκρούς φίλους, αναρωτιούνταιN3 τι να γραφτεί από τις ιστορίες που γεμάτες βρόμα και ατιμία βγαίνουν με βορβορυγμούς από τις διηγήσεις. Είναι όμως εκεί, λουφάζουν, κρύβονται, και περιμένουν τον συγγραφέα, όπως έλεγε και ο Κορτάσαρ – κι οι φίλοι οφείλουν να τις  γράψουν («Η καρδιά της μνήμης μου»).

Τι θα μπορούσαμε να κάνουμε μ’ αυτό; Ό,τι τολμούν να κάνουν κάποιοι από τους χαρακτήρες μας; Είναι σίγουρο πως αυτοί εκδικούνται για λογαριασμό μας και για λογαριασμό όλων όσοι μέσα τους κρατούν ακόμα την ιερή οργή των νικημένων, των προδομένων, στις φλέβες τους κυλάει μελάνι, κι ακριβώς γι’ αυτό είναι κόσμιοι. [σ. 42]

N1Ακόμα κι όταν το αυτοκίνητο χάνει τον προσανατολισμό του η παρέα δεν σταματάει, καθώς στην Παταγονία λένε πως η οπισθοδρόμηση είναι γρουσουζιά και η μοίρα είναι πάντα μπροστά. Ευτυχώς αγνωστικιστές, όπως τονίζουν οι δυο συνεργάτες, αναζητούν την εσωτερική γαλήνη που μόνο η δράση χαρίζει. Μια τέτοια «χαμένη» πορεία τους οδηγεί στο σπίτι μιας ευτυχισμένης γριούλας που φαίνεται να ζει «μόνη της», αλλά πόσο μόνη, απορεί, όταν έχει σκύλο, πρόβατα, φυτά και λουλούδια. Οι μαγευτικές ιστορίες της δόνια Ντέλια είναι γεμάτες με την απλούστερη ευτυχία, όπως τώρα που μοιράζεται τα γενέθλια των ενενήντα πέντε χρόνων της με δυο ταξιδιώτες, ή, όπως όταν οι καταπατητές ήρθαν και πετσόκοψαν τη γη, έφεραν και τον … Τεντ Τέρνερ με τον Σιλβέστερ Σταλόνε να αγοράσουν σε τιμή ευκαιρίας. Όμως η είδηση διαδόθηκε από πουλπερία σε πουλπερία και οι κινήσεις κάποιων αγωνιστών της ζωής απέτρεψαν την αγορά και ιδού τι συμβαίνει στην Παταγονία: η εύθραυστη «κυρά των θαυμάτων» νίκησε τον Ράμπο!

Patagonia-ExpressΟι ιστορίες είναι άξιες διήγησης, ανάγνωσης και διασποράς, είτε διαβάζουμε για τα παιδιά της Βιολέτα Πάρα και τον Ομάρ Τορίχος, τον παναμέζο στρατιωτικό και επαναστάτη που χρημάτισε Πρόεδρος της χώρας του για δεκατρία χρόνια μέχρι να δολοφονηθεί, είτε για την Ταξιαρχία Ραμόνα Πάρα (το εικαστικό και τοιχογραφικό «κίνημα» των μελών της Κομμουνιστικής Νεολαίας της Χιλής) και το Μέτωπο Μανουέλ Ροδρίγκες (τη χιλιανή αντιστασιακή ομάδα που συγκροτήθηκε το 1983 για να πολεμήσει το καθεστώς Πινοτσέτ), τους ποιητές, ακτιβιστές και αγωνιστές, με όλες τις πολύτιμες πληροφορίες χάρη στο – όπως πάντα – πλήρες ευρετήριο του μεταφραστή, απαραίτητου συνταξιδιώτη μας και πρεσβευτή του καθάριου σεπουλβεδιανού κόσμου. Που όσο πικρός κι αν είναι, όπως στο τελευταίο ταξίδι του Παταγονία Εξπρές, άλλο τόσο γεμίζει φως τους αξιοπρεπείς και τους δίκαιους.

Εκδ. Opera, 2012, μετάφραση – σημειώσεις Αχιλλέας Κυριακίδης, σελ. 175, με ευρετήριο ελληνικών και εξελληνισμένων ονομάτων, τοπωνυμίων και τίτλων έργων και γλωσσάριο [Luis Sepulveda & Daniel Mordziski – Últimas noticias del Sur, 2011]

Πρώτη δημοσίευση: mic.gr, υπό τον τίτλο Παταγωνιώδεις Ήρωες.

06
Ιαν.
14

Στο αίθριο του Πανδοχείου, 138. Ηλίας Νίσαρης

unnamedΠερί γραφής

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του βιβλίου σας;

Μετά χαράς. Η Ελληνική Ασφυξία είναι ένα μυθιστόρημα που περιγράφει τις εμπειρίες των τριών παιδιών του Παντελή Αγριπιώτη κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου της κρίσης. Αφορά κυρίως στο ψυχολογικό και συναισθηματικό κομμάτι, όχι τόσο στο οικονομικό. Είναι ένα μυθιστόρημα πολυφωνικό και –θέλω να πιστεύω – πολυεπίπεδο, πλούσιο σε λογοτεχνικές και μουσικές αναφορές, με γραφή πυκνή αλλά ρέουσα, που αγγίζει πολλά θέματα που απασχολούν την ανθρωπότητα και στις μέρες μας αλλά και αιώνια. Είναι, εν τέλει, ένα μυθιστόρημα αισιόδοξο.

Πότε, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους το γράψατε;

Το έγραψα από τα μέσα Μαΐου ως τις 15 Ιουλίου του 2012. Είχα μεγάλη ελευθερία κινήσεων και χρόνου, οπότε έγραφα πάνω από έξι σελίδες Α4 την ημέρα. Το έγραψα καταρχήν με τον πόθο να εκδοθεί (κάτι που δεν είχα καταφέρει με τα προηγούμενα μυθιστορήματά μου). Το έγραψα επίσης με την ελπίδα να αποτελέσει ένα συλλογικό ψυχογράφημα της ελληνικής κοινωνίας για τα χρόνια της κρίσης.

Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου Parkbank im Eisσας/σπιτιού σας;

Μόνο σε μέρη όπου παραθερίζω. Τον Οκτώβριο που μας πέρασε έγραψα τις δύο πρώτες παραγράφους ενός μυθιστορήματος σε ένα φιλικό μου σπίτι.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Με ακολουθούν κυρίως οι ήρωες βιβλίων που είτε δεν έχουν εκδοθεί είτε δεν έχουν γραφτεί ακόμα. Με τους ήρωες της Ελληνικής Ασφυξίας ξεμπέρδεψα (νομίζω).

Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Παλιότερα έγραφα πρώτα στο χέρι κι έπειτα τα μετέφερα στον υπολογιστή. Από το 2010 και μετά άρχισα να γράφω κατευθείαν στον υπολογιστή, συνειδητοποιώντας επιτέλους πως κάτι τέτοιο είναι πολύ πιο πρακτικό. Όσο για τις ιδέες, όταν πρόκειται για συγκεκριμένες φράσεις, τις καταγράφω σε σημειωματάρια. Όταν πρόκειται για ιδέες σχετικά με την πλοκή κάποιου κειμένου, απλά προσπαθώ να τις συγκρατήσω στην σκέψη μου.

Εργά1017429_666975253319522_1744238912_nζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Προσπαθώ να γράφω όσο πιο πολλές ώρες γίνεται, με προσήλωση και αφοσίωση. Πρέπει πάντα να υπάρχει καφές – ή, έστω, τσάι. Γράφω στο γραφείο μου, πάντα με ένα σημειωματάριο δίπλα μου. Πρέπει επίσης να παίζει μουσική – νοιώθω εξαιρετική διέγερση και πρόκληση ακούγοντας τους στίχους ενός σπουδαίου στιχουργού ενώ γράφω, είτε ο Ντύλαν είναι αυτός είτε ο Morrissey είτε ο Χάουαρντ Ντεβότο είτε δεν ξέρω κι εγώ ποιος άλλος. Οι μουσικές που ακούω προέρχονται κυρίως από τη Βρετανία, αν και δεν μπορώ να ξεχάσω να αναφέρω τον Ντίλαν, τον Λου Ριντ και την αμερικανική σόουλ της δεκαετίας του εξήντα. Τελευταία, ακούω όλο και περισσότερο κλασσικούς συνθέτες.

Ποιες είναι οι σπουδές σας και πώς βιοπορίζεστε; Διαπιστώνετε κάποια εμφανή απορρόφηση των σπουδών και της εργασίας σας στη γραφή σας (π.χ στην θεματολογία ή τον τρόπο προσέγγισης);

nina1(1)Δεν βιοπορίζομαι. Με διώξανε κι εμένα όπως και τόσους άλλους από τη δουλειά μου, με πρόσχημα την κρίση. Σπούδασα στο Τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης του Πανεπιστημίου Αθηνών και έκανα μεταπτυχιακές σπουδές στη Μουσικολογία. Άσχετα από τις σπουδές μου, και οι δύο αυτοί τομείς, τα μίντια και η μουσική, είναι άξονες που με απασχολούν πολύ στα γραπτά μου. Στην Ελληνική Ασφυξία με ενδιέφερε, μεταξύ άλλων, να αποδώσω το πώς όλη αυτή η αρρωστημένη καταστροφολογία που υποκείμεθα καθημερινά από τα μίντια μας έχει καταρρακώσει. Με ενδιέφερε επίσης να περιγράψω τον ρόλο που παίζει η μουσική στη ζωή ενός νεαρού ανθρώπου και δη ενός συγγραφέα. Τα μίντια και η μουσική εμφανίζονται πολύ συχνά στα κείμενά μου, όπως θα καταλάβει κανείς επισκεπτόμενος το μπλογκ μου.

Γράψατε ποτέ ποίηση – κι αν όχι, για ποιο λόγο;

f.d.Γράφω πολύ συχνά στίχους για τραγούδια – κυρίως στα ελληνικά, τα τελευταία χρόνια. Ελάχιστοι, όμως, από αυτούς μπορούν να χαρακτηριστούν ποίηση. Γράφω και ποιήματα σε ελεύθερο στίχο, αλλά δεν είμαι σε θέση να κρίνω αν αξίζουν τίποτα ή αν είναι για πέταμα.

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;  

Ένα θέμα που με απασχολεί πολύ και σαν άνθρωπο και σαν καλλιτέχνη είναι το ταλέντο: το χαράμισμά του, το ξεπούλημά του, η απώλειά του, η ξαφνική ανακάλυψή του, η υποτίμησή του από τον εαυτό μας και από τρίτους, η υπερεκτίμησή του από τον εαυτό μας και από τρίτους. Επομένως με ενδιαφέρει πολύ μια περίπτωση σαν του Νίκου Σκαλκώτα, που ήταν τόσο σημαντικός σαν συνθέτης και σαν μουσικός, κι όμως κατέληξε να παίζει δεύτερο βιολί σε μια ασήμαντη ορχήστρα, ακριβώς επειδή κανείς σε αυτήν εδώ τη χώρα δεν μπόρεσε να καταλάβει πόσο σπουδαίος ήταν. Δεν θα ήταν ακριβώς μονογραφία, μάλλον μυθιστορηματική βιογραφία, αλλά τι να κάνεις;

Shakespeare-pop-artΤι γράφετε τώρα; 

Ένα σενάριο, το οποίο, φυσικά, μπορεί να μην γυριστεί ποτέ, με θέμα το ρατσισμό, και παράλληλα διορθώνω κάποιες λεπτομέρειες σε ένα θεατρικό που είχα γράψει το καλοκαίρι που μας πέρασε. Δεν ξέρω, βέβαια, τι τύχη μπορεί να έχει και το ένα και το άλλο, οπότε κάθε βοήθεια είναι ευπρόσδεκτη.

Περί ανάγνωσης

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Ο Σέξπιρ, πάνω από όλους. Ο Ντοστογιέφσκι, ο Σάλιντζερ – για τα διηγήματά του, κυρίως –, ο Σκοτ Φιτζέραλντ, ο Προυστ, ο Μπρεχτ, ο Ναμπόκοφ, ο Πλάτωνας – που, εκτός από σπουδαίος φιλόσοφος, διέθετε και εξαιρετική τεχνική ως προς τη δόμηση  των διαλόγων του –, ο Τσέχοφ – σε όλες τις εκφάνσεις και εκδηλώσεις του τεράστιου ταλέντου του – και  αρκετοί ακόμα, που ξεχνώ αυτή τη στιγμή. Αλλά οι δύο συγγραφείς που με έχουν επηρεάσει βαθύτερα από όλους, τουλάχιστον σε σχέση με το μυθιστόρημα, είναι ο Φίλιπ Ροθ και ο Τζόναθαν Φράνζεν.

IL_RothΑγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

Το Ανθρώπινο Στίγμα του Ροθ άλλαξε τον τρόπο που βλέπω το μυθιστόρημα και την αφήγηση γενικότερα. Αντίστοιχη επίδραση είχε πάνω μου, όσον αφορά το διήγημα, το Nine Stories του Σάλιντζερ. Ακόμα θυμάμαι το σοκ που ένοιωσα διαβάζοντας το Έγκλημα και Τιμωρία, το καλοκαίρι του 1997. Τα άπαντα του Σέξπιρ. Το πορτρέτο του Καλλιτέχνη ως νεαρού άνδρα του Τζόυς. Η ξύλευση του Τόμας Μπέρνχαρντ. Η Ανταρκτική της Άντζελας Δημητρακάκη (όχι πως δεν είναι καλό βιβλίο, αλλά κυρίως για συναισθηματικούς λόγους – την αναφέρω, άλλωστε, και στην Ελληνική Ασφυξία).

Αγαπημένα σας διηγήματα.

Είναι προφανSalinger_ές από τις δύο προηγούμενες απαντήσεις μου πως και τώρα θα αναφέρω τον Σάλιντζερ. Ειδικά το Ιδανική μέρα για μπανανόψαρα και το Λίγο πριν τον πόλεμο με τους Εσκιμώους θα έπρεπε να διδάσκονται σε όλα τα σεμινάρια δημιουργικής γραφής. Τα διηγήματα του Μπρεχτ μου αρέσουν επίσης πολύ για τη σοφία και την ανθρωπιά τους, αν και τους λείπει – ή, ακριβώς επειδή τους λείπει – αυτό το στοιχείο της κλιμάκωσης και της ανατροπής λίγο πριν το τέλος, που τόσο απαραίτητο θεωρείται στις μέρες μας. Σπουδαία θεωρώ επίσης τα διηγήματα του Πόου.

Σας έχει γοητεύσει κάποιος σύγχρονος νέος έλληνας λογοτέχνης;

ΑρκRudolf Schlichter portrait Brechtετοί: η Άντζελα Δημητρακάκη επειδή, πολύ απλά, περιέγραψε καλύτερα από κάθε άλλον την εμπειρία του να είσαι νέος στην Ελλάδα των τελών του προηγούμενου και των αρχών του τρέχοντος αιώνα. Η Αμάντα Μιχαλοπούλου για τις εξαιρετικές της ιδέες και την πολυπλοκότητα της γραφής της. Ο Λευτέρης Καλοσπύρος απλά και μόνο για το βιβλίο που έβγαλε – ό,τι γνώμη κι αν έχει κανείς για την Μοναδική Οικογένεια, είναι το είδος της γραφής που έχει ανάγκη η ελληνική λογοτεχνία. Η Μαρία Γιαγιάννου για την φαντασία της και την λογοπλαστική της δεινότητα. Φυσικά, δεν μπορώ να παραβλέψω να αναφέρω τον πιο ταλαντούχο όλων, τον Αύγουστο Κορτώ, παρόλο που δεν μου αρέσουν όλα τα βιβλία του.

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Ο Άμλετ, ο Στίβεν Ντένταλους, ο Νέιθαν Ζούκερμαν. Και αγαπημένοι και ζηλευτοί.

Αγαπημένο σας ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό, «ενεργό» ή μη; Κάποιες λέξεις για τον λόγο της προτίμησης;

jonathan_franzen_drawing-e1295510943875Την προηγούμενη δεκαετία είχα συνεργαστεί με το «να ένα μήλο». Ήταν η πρώτη ευκαιρία που μου δόθηκε να δημοσιεύσω δουλειά μου, για αυτό το έχω πιο κοντά στην καρδιά μου, κατά το κοινώς λεγόμενο, παρότι είναι πια ανενεργό.

Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Ξαναδιαβάζω το Φαρενάιτ 451 του Ρέι Μπράντμπερι, στα αγγλικά (παρόλο που έχει πρόσφατα μεταφραστεί πολύ ωραία στα ελληνικά).

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές; Κάποια ιδιαίτερη προτίμηση στις μεν ή (και) στις δε;

Αρκf451ετά συχνά, σχεδόν καθημερινά, αλλά πλέον μόνο ηλεκτρονικές. Το θέμα είναι και πρακτικό, αλλά πιστεύω πως υπάρχουν κάμποσοι έλληνες μπλόγκερς που γράφουν με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο.

Θα μας γράψετε κάποια ανάγνωση σε αστικό ή υπεραστικό μεταφορικό μέσο που θυμάστε ιδιαίτερα;  [μέσο – διαδρομή – βιβλίο – λόγος μνήμης]

Δύσκολη ερώτηση. Πλέον διαβάζω μόνο στα μέσα μαζικής μεταφοράς – στο σπίτι προτιμώ να γράφω. Η πρώτη απάντηση που μου έρχεται στο μυαλό είναι η ανάγνωση της Παιδικής ηλικίας του Γκόρκι, καθ’ οδόν προς τον Βόλο, τον Νοέμβριο που μας πέρασε (σε υπεραστικό λεωφορείο), αλλά η ανάμνηση είναι ευχάριστη όχι τόσο για το βιβλίο (παρόλο που είναι, βεβαίως, υπέροχο), αλλά για το ίδιο το ταξίδι και την ομορφιά της πόλης του Βόλου και των καλών φίλων που έκανα εκεί. Μάλλον δεν απάντησα επαρκώς την ερώτηση.

Περί αδιακρισίας

Παρακολουθείτε σύγχρονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

ΚινηματογFrancois Truffautράφο παρακολουθώ πάρα πολύ. Οι ταινίες που έχω δει είναι –ευτυχώς ή δυστυχώς – πολύ περισσότερες από τα βιβλία που έχω διαβάσει. Πολλοί είναι και οι σκηνοθέτες που με έχουν γοητεύσει: ο Τρυφώ (για τον Αντουάν Ντουανέλ του), ο Χίτσκοκ (για την καθαρότητα του βλέμματός του), ο Κιούμπρικ (για την προσήλωση του στη λεπτομέρεια και την τελειομανία του), ο Σκορσέζε (για την αξεπέραστη αφηγηματική του δεινότητα) και άλλοι. Από ελληνικό κινηματογράφο, με έχει ενθουσιάσει ένα ρεύμα παράλληλο προς το αδιάφορο Greek Weird Wave, μια σειρά από ταινίες ουσιαστικά και όχι γιαλαντζί πολιτικές και ανθρώπινες, όπως Ο εχθρός μου του Τσεμπερόπουλου, Η κόρη του Αναστόπουλου, Η δέκατη μέρα του Μαζωμένου και το σινεμά του Οικονομίδη. Ο κινηματογράφος και το θέατρο είναι κάτι με το οποίο θα ήθελα πολύ να ασχοληθώ, όχι μόνο για το καθαρά εικαστικό και το επικοινωνιακό κομμάτι αλλά και επειδή θα μου έδινε την ευκαιρία της συνεργασίας και της τριβής με άλλους ευαίσθητους και ικανούς ανθρώπους, σε αντιδιαστολή προς την μοναχικότητα της συγγραφής.

Οι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι;

Το διαδίκτυο είναι σίγουρα ένα πολύ χρήσιμο εργαλείο προκειμένου να διαφημίσει ένας άγνωστος (ή και ένας γνωστός) καλλιτέχνης τη δουλειά του. Ελλοχεύει, βέβαια, ο κίνδυνος να μην κάνεις τίποτα άλλο από το να περιμένεις το επόμενο λάικ. 

Αν κάποstanley_kubrick_by_denism79-d3ecnhqιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Με τίποτα. Δεν μπορώ να φανταστώ πως θα έρθει κάποτε μια εποχή που δεν θα γράφω. Ακόμα και τα αιωνόβια βαμπίρ στην τελευταία ταινία του Τζιμ Τζάρμους έχουν κάτι σχετικό να ασχολούνται: ο πρωταγωνιστής την μουσική και ο χαρακτήρας του Τζον Χερτ το γράψιμο. Πάντως, έχω να σας εκμυστηρευτώ πως αυτή σας η ερώτηση, την οποία έχω διαβάσει συχνά κατά τις επισκέψεις μου στο μπλογκ σας, μου είχε κάποτε εμπνεύσει την πλοκή ενός μυθιστορήματος – όχι ακριβώς πάνω σε αυτή την θεματική –, το οποίο δεν ξέρω αν θα γράψω ποτέ.

Κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

Ποια είναι τα ελαττώματά σας ως συγγραφέα; – Έχω πολλές εμμονές και δεν ξέρω αν αυτό μου βγαίνει πάντα σε καλό. Είμαι υπερβολικός σε κάποιες εκφράσεις μου. Τέλος, είμαι κάκιστος στις περιγραφές τοπίων, για αυτό τις αποφεύγω όπως ο διάολος το λιβάνι.

Στα σκίτσα δύο από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου, ο Στέλιος και η Νίνα Αγριπιώτη, δια χειρός Ηλία Νίσαρη. Στις εικόνες: Fyodor Dostoyevsky, William Shakespeare, Philip Roth, Bertolt Brecht, J. D. Salinger, Francois Truffault, Stanley Kubrick.

04
Ιαν.
14

Μιχάλης Μοδινός – Άγρια δύση

modinos5560-4Η πλανητική πραγματικότητα και η πλάνη της πραγματικότητας

Η απόφαση να γίνω συγγραφέας πάρθηκε – έτσι νομίζω τουλάχιστον – εκείνη ακριβώς τη νύχτα. Μόνο έτσι μπορούσα να ανακτήσω μέρος έστω της υφαρπαγμένης πραγματικότητας. Οι συγγραφείς μένουν στην ιστορία γιατί, μέσω των λέξεων, αποφαίνονται, θέλουν δεν θέλουν, για το νόημα των πραγμάτων. Γιατί μέσω της αφήγησης κατασκευάζουν την αλήθεια όταν οι ιστορικοί απλώς την αναζητούν. Κι ακόμη γιατί ορίζουν μια άλλη ημερήσια διάταξη, πέρα από τη σφαίρα της πολιτικής. Γι’ αυτό ο Καίσαρας έτρεμε τους ποιητές περισσότερο κι από τους βαρβάρους που ροκάνιζαν τα σύνορα της Αυτοκρατορίας, είπα στην Τερέζα που με άκουγε σκεφτική τρώγοντας με όρεξη το Σικάγο της αργά τη νύχτα στην Πλατεία Βικτωρίας. [σ. 146]

Το απόσπασμα είναι εύγλωττο, καθώς η λογοτεχνημένη ζωή του αφηγητή έχει δεκάδες δεξαμενές για να εμβαπτιστεί στον καθαρτήριο συγγραφικό λουτήρα· από την άλλη, το ίδιο το απόσπασμα είναι έκκεντρο και όχι απόλυτα αντιπροσωπευτικό της χειμαρρώδους μυθοπλασίας της Άγριας Δύσης, η οποία σαφώς και είναι πλήρης προβληματισμών περί συγγραφικής σκόπευσης και ιστορικής κατασκευής αλλά ακόμα και αυτοί δεν αποτελούν παρά ένα μικρό μέρος σ’ ένα ενιαίο και πολυποίκιλο όλον. Είναι, άλλωστε η ίδια η ευρύτατη γεωγραφική και θεματολογική αγκάλη του βιβλίου που αφορά έναν ολόκληρο δημόσιο κόσμο και δυο προσωπικούς, της Τερέζα ΜακΕλντόουνι και του αφηγητή συγγραφέα, έτσι όπως πλάθονται μέσα από τις διηγήσεις της πρώτης προς τον δεύτερο, στις διάσπαρτες ανά τον χρόνο συναντήσεις τους, λιγοστές μεν αλλά οριακές ως πλήρεις διαλεκτικές, ψυχοσυναισθηματικές, πνευματικές και σαρκικές συνευρέσεις.

usa map1. Μνήμη ανακατασκευασμένη, γνώση πρωθύστερη

Είναι η ίδια η Τερέζα, λοιπόν, που αφηγείται την ζωή της στον δικό μας αφηγητή, στα Πολώνια της Μήλου τον Ιούλιο του 1974, στα τέλη του 1979 στην Καλλιδρομίου, μια νύχτα του 1983 στο διανυκτερεύον μπαρ στο αεροδρόμιο του Ελληνικού, στην ενδιάμεση στάση της στο δρόμο προς την Αφρική και σε άλλες παλαιότερες και ύστερες στιγμές – κι αυτός ο δικός μας αφηγητής ελπίζει, όπως γράφει, να μην τα προδίδει πέρα από τις μοιραίες στρεβλώσεις ή ανακατασκευές της μνήμης, της δικής της και της δικής του, γνωρίζοντας το ενδεχόμενο του εμπλουτισμού τους με άλλες μνημονικές προσθήκες ή και προσωπικές κατασκευές,

tumblr_m9cnyc5Xkn1qzpsi6o1_1280Η Τερέζα, εξάλλου, του εκφράζει τη αίσθηση πως η ζωή χρησιμοποιεί μάσκες προκειμένου να σου αποκρύψει την πραγματικότητα που, αν και οφείλει να είναι προφανής, προτιμά να θάβει το πρόσωπό της κάτω από την επιφάνεια. Οι έξι αφηγήσεις της εναλλάσσονται με πέντε παρεκβάσεις, όπου το εργαστήριο του οποίου ανοίγεται φωτεινά και διάπλατα, αφήνοντας σε κοινή θέα μεθόδους, προβληματισμούς, εργαλεία, αναγνώσεις – οτιδήποτε κρατήθηκε προς μυθοπλαστική χρήση ή έμπνευση, όπως π.χ. η Άγρια Ζωή του Ρίτσαρντ Φορντ και τα Τηλεφωνήματα του Ρομπέρτο Μπολάνιο, ένας αφορισμός του Βίλλα-Μάτας και μια φράση της Τέρρυ: Η πραγματικότητα είναι διαφορετική από την ιστορία που ίσως κάποτε αφηγηθείς με πρώτη ύλη εμένα.68campmobile1a

2. Η γεωγραφία της στέρησης

Η οικογένεια ΜακΕλντόουνι (η εντεκάχρονη Τερέζα, ο επτάχρονος Μάικ, η μητέρα τους Μάρθα, ο συνταγματάρχης πατέρας Τιμ) μετακινείται από τις στρατιωτικές βάσεις του μέχρι το πατρικό ράντσο και από την Γουιτσιτά του Κάνσας στο Γκρέιτ Φολς της Μοντάνα. O πατέρας είναι διαρκώς σε αποστολή, φροντίζοντας πάντως να ενημερώνει την μικρή – «θα πολεμήσουμε τους κίτρινους που βάφτηκαν κόκκινοι» -, προκαλώντας εύλογες απορίες αν όντως επιθυμούσε να υπηρετήσει ένα ανώτερο σκοπό ή είχε βαρεθεί τη ζωή του και προτιμούσε διαρκείς περιπέτειες. Σε κάθε περίπτωση το παρελθόν που τον εμπεριείχε έμοιαζε με άλλη, ανεξάρτητη πραγματικότητα ή ένα ληγμένο κομμάτι ζωής. Ο συνταγματάρχης έμοιαζε να κάνει ένα είδος «γεωπολιτικού τουρισμού» με όλα τα έξοδα πληρωμένα από την αμερικανική κυβέρνηση, είπε σαρκαστικά η Τερέζα χαζεύοντας ένα χάρτη της Swissair κρεμασμένο πάνω από το μπαρ. […] Όπως και να χει πάντως, έμαθα έτσι καλή γεωγραφία – γεωγραφία της στέρησης…

3. Η αναζήτηση στην… αναχώρηση

Dancers in GG Park 	April 20, 1969  sheet 277	frame 36Γύρω από το δίπολο κινούνται εξαιρετικά ενδιαφέροντες χαρακτήρες, όπως η μητέρα της, Μάρθα (στις απιστίες της οποίας η Τέρρυ υπήρξε αυτόπτης), που μοιάζει κυνηγημένη από τον ίδιο της τον εαυτό και οδηγείται στην τυπική αμερικανική σύγχυση, αναζητώντας τον έρωτα στον αναχωρητή εραστή που ζει στο τροχόσπιτο μέσα στο δάσος και αργότερα στα Ασράμ του Όρεγκον για να βρει τον εαυτό της, κάτι που όλοι κάποια στιγμή αναζητούσαν, συγκροτώντας κοινόβια, αναμετρούμενοι με το στοίχημα του Θορώ ή την πρόκληση της Δυτικής Ακτής, την αυτάρκεια και την πολιτική ανυπακοή. Εξίσου αντιπροσωπευτικές προσωπικότητες της κάθε φορά αναδυομένης Αμερικής αποτελούν και χαρακτήρες με συντομότερο πέρασμα ακόμα όπως η φίλη της Μάρθας Τζην Ντέμπσεϋ, που από τις διαδηλώσεις του 1967 βρέθηκε στα κοινόβια με τους πάμπλουτους Ινδούς διαλογιστές και στις αιρέσεις του ανηδονισμού και του αναχωρητισμού, κάποτε γραφική στα μάτια της οικογένειας αλλά ήδη από τότε υποψιασμένη πως αν δεν διατηρηθεί η Φύση ως Μουσείο, όλη αυτή η ύβρις θα επιστρέψει μέσα στα δικά μας στήθη. Όμως, σκεφτόταν η Τερέζα, η Τζην θα ζήσει αξιοπρεπώς, γιατί όποιος ζει σκαρώνοντας ιστορίες κοντράρει τη μοίρα. Κάτι που θα επιχειρήσει να κάνει και η ίδια.

4. Οι ιεραπόστολοι της ανάπτυξης

1261477113113045289z1tbmlΗ Τερέζα θα γίνει «εμπειρογνώμων της ανάπτυξης», επίλεκτο μέλος μιας κοινότητας που ξημεροβραδιάζεται στα αεροδρόμια και αγωνίζεται στις γωνιές του κόσμου, αν και η ίδια έχει πειστεί ότι ο πραγματικός πόλεμος γίνεται μέσα μας. Όλοι αυτοί οι ιεραπόστολοι της ανάπτυξης όπως η ίδια αυτοσαρκαστικά αποκαλεί, επιχειρούν να οργανώσουν το χάος του κόσμου, ομογενοποιώντας τον με δικά τους μέσα. Σ’ εκείνα τα χωράφια η επιστήμη συναντήθηκε με τον ιμπεριαλισμό, η χειραγώγηση με τον πολιτισμό. Η Αμερική όφειλε με κάθε τρόπο να επιδείξει την ανωτερότητά της – και κατόπιν να την εδραιώσει· μια Αμερική που επιθυμεί «να εξάγει τις δημοκρατικές της αξίες αλλά προτιμάει τον Τρουχίγιο από τον Φιντέλ Κάστρο»· μια Αμερική αυτάρκης αλλά που επείγεται να εξάγει το ιδεολογικοπολιτικό της πλεόνασμα· που προσφέρει άφθονη μυθοπλασία θαρρείς και ο προορισμός της είναι να παρέχει ό,τι χρειάζονται οι άνθρωποι, αλλά και ό,τι δεν χρειάζονται. Ή, όπως του λέει κάποια στιγμή ένας από τους συζύγους της, αν απαρνηθούμε το ιδεολόγημα της προόδου δεν απομένουν και πολλά από τον γέρικο δυτικό πολιτισμό. Όσο για την δυτική κληρονομιά της χάραξης τεχνητών συνόρων, όλο και κάποιο ρόλο θα έχει παίξει στους είκοσι πολέμους που μαίνονταν στην Αφρική εκείνη τη στιγμή, για τους οποίους το ευρύ κοινό έχει πλήρη άγνοια.

Mojave-desert-school-bus5. Σωτήρας του κόσμου, δραπέτης του εαυτού

Κατά μέγιστη ειρωνεία, η πρώτη παγκοσμιοποιητική αίσθηση είχε καταφτάσει στα παιδικά της μέσα από τις καρτ ποστάλ του στρατεύσιμου πατρός: Οι κάρτες έφταναν από μέρη όπως η Τεχεράνη του 1979 […] Από τον Λίβανο και την Κύπρο, από την Γουινέα Μπισσάου και τον Παναμά. Από το Σάντο Ντομίνγκο το 63 πριν από την αποχώρηση των πεζοναυτών. Από την Αθήνα το 65 κι έπειτα ξανά το 73. Από την Αντίς Αμπέμπα το 1977….Από την Λεποντβίλλ του πρώην Βελγικού Κονγκό πέντε βδομάδες μετά τη δολοφονία του Λουμούμπα, ακόμη κι από τη Χιλή, αν και χρόνια μετά την ανατροπή του Αλλιέντε. […] Γιατί; Ήταν από διάθεση επίδειξης στα παιδιά του ή μήπως, σε μια ιδιότυπη έκφραση των ενοχών του, ήθελε να δείξει πόσο απασχολημένος ήταν; Ακόμα κι από τη μικροσκοπική Γρενάδα της Καραϊβικής έφτασε καρτ ποστάλ το 1983…[σ. 114].

food-aidNew_1368976cl-8Η ανήσυχη ηρωίδα μετέτρεψε το δικό της ταξίδι ενηλικίωσης σε δια βίου περιπλάνηση σε μια μέγιστα ειρωνική προσπάθεια, αζημίωτη βέβαια, να αναιρέσει εκείνα που ο πατέρας της και οι έτεροι συνταγματάρχες είχαν διαπράξει. Συστρατεύθηκε με τους Λακαντόν της Γουατεμάλας, εργάστηκε σε στρατόπεδα υποδοχής προσφύγων της Ρουάντα στο Ανατολικό Κονγκό, πάλεψε να διοχετεύσει διατροφική βοήθεια στους ανά τον κόσμο λιμοκτονούντες, βιασμένους και κυνηγημένους κι έζησε όλη την καταισχύνη της ανθρωπιστικής επέμβασης των Αμερικανών και του ΟΗΕ στη Σομαλία, επιστρέφοντας κάθε φορά καθημαγμένη. Και πόσο Αμερικάνα, άραγε, ήταν τελικά, ποια ήταν η θέση της μέσα στον παντοδύναμο αμερικανικό πολιτισμό, ποια η δύναμή της στο τζετ σετ των διεθνών οργανισμών;

6. Η δύναμη της αυτοαναίρεσης

VIETNAM WAR PROTESTΑν όμως η Αμερική αποτελεί τον κυρίαρχο πολιτισμό γιατί ο εξομολόγος ανέχεται χρόνια τώρα τις αφηγήσεις της; Γιατί παρά το μίσος που προκαλεί όλοι σπεύδουν να την μιμηθούν; Ακόμα και η κατεδαφιστική αυτοκριτική των Αμερικανών μοιάζει να είναι η δύναμη του συστήματος, η ουσία της προπαγάνδας τους. Οι νευρώσεις, η εγκληματικότητα, οι πληγές, ο ρόλος τους στον κόσμο, όλα σε κοινή θέα. …ακόμη κι αν είσαι ο Τσόμσκι ή ο Χάουαρντ Ζιν ή ακόμη και ο Unabomber δεν παύεις να είσαι προϊόν της Αμερικής, κατέληγα. Εκπαιδευμένο, περήφανο για τη δουλειά του προσωπικό υποστήριξης, οργανωμένες βιβλιοθήκες, πνευματώδες και ενήμερο ακροατήριο με διάθεση κοινωνικής αυτοκριτικής πολύ μεγαλύτερη από όση ένας φιλοξενούμενος συνήθως διατυπώνει. Ήταν καλά και δεν μπορούσα να μη σκεφτώ ότι πέραν της γνωστής και πολυσυζητημένης αφομοιωτικής της ικανότητας …η μεγάλη δύναμη της προπαγάνδας της Αμερικής είναι η ελευθερία του λόγου. Οι άνθρωποι σου έδειχναν τις πληγές του έθνους τους και σε άφηναν ελεύθερο να εκτιμήσεις τα επιτεύγματα που είχε προαναγγείλει στο Η Δημοκρατία στην Αμερική ο Αλέξης ντε Τοκεβίλλ πριν από δεκαεπτά ολόκληρες δεκαετίες…[σ. 430]

7. Ο τόπος ως ήρωας

distant_thunder__mojave_desert__californiaΑπό την εσώκλειστη και αυτάρκη Μοντάνα μέχρι την πραγμάτωση της αμερικανικής έννοιας του Wilderness, ο τόπος αποτελεί τον αφανή ήρωα του βιβλίου, μαζί με την φύση, οι περιγραφές της οποίας δεν εμπλουτίζουν απλώς αλλά στερεώνουν και υπομνηματίζουν πρόσωπα και γεγονότα ή την ίδια την Ιστορία – άλλωστε «ο τόπος ως ήρωας» είναι ένα επιστημονικό πρότζεκτ με το οποίο διασταυρώνεται ο ήρωας σε μια από τις πολλές ειρωνικές στροφές της πλοκής. Η Τερέζα από μικρή άρχισε να γνωρίζει τις αχανείς ενδοχώρες – ακόμα κι έξω από την τζαμαρία των ρεστωράν των αυτοκινητοδρόμων υπήρχε ένα νυχτερινό μεγάλο τίποτα, ενώ στις διηγήσεις του παππού της απλωνόταν ο χάρτης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η γη των ίσων ευκαιριών, η ήπειρος της εποποιΐα της Δύσης, ο ιδρυτικός μύθος της Αμερικής.

Elliniko AirportΣτην άλλη άκρη της μαγευτικής φυσιογραφίας της Αμερικής βρίσκεται η ελληνική πραγματικότητα, ιδίως των μέσων της δεκαετίας του ’70, τότε που όλοι πίστευαν πως η δημοκρατία θα λύσει όλα τα ζητήματα, οι απόηχοι του γαλλικού Μάη έφταναν τραγικά καθυστερημένοι, σε ορισμένους οξυδερκείς φαινόταν πως θα κτισθούν καριέρες πάνω στα ερείπια των ημερών και οι πάντες δήλωναν φανατικοί αντιαμερικανοί. Αυτός ο τόπος, όμως, αποτελούσε για τον Ντον Ντελλίλο, όπως ο ίδιος εξομολογήθηκε στον αφηγητή, το βιβλίο του κόσμου, γεμάτο αναφορές και παραπομπές και υποσημειώσεις για ό,τι έχει πραγματωθεί αλλού. Ο ίδιος αργότερα περίτεχνα θα συνοψίσει τον ελληνικό λόγο με τον δικό του τρόπο: η υπερπαραγωγή γραπτού λόγου στη σημερινή Ελλάδα ίσως έχει τις ρίζες της στις αρχαίες γραφές. Η προσπάθεια να δαμάσεις το εύθραυστο, το πρόσκαιρο, το φευγαλέο. Ίσως γι’ αυτό δεν μπορεί να βασιστεί κανείς σε όσα λέτε. Τα παραπέμπετε όλα στη εγγεγραμμένη λέξη, στον βράχο, στο χαρτί, τον πάπυρο, το μάρμαρο, τον πηλό – στην παγιδευμένη λέξη. [σ. 396]

8. Πραγματικοτηταφήγηση

Syncrude Oil Operations in Alberta Tar SandsΌταν η σύγχρονη πολιτική ασκείται μέσα από τους διεθνείς μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς και μη οργανισμούς, τα αναπτυξιακά προγράμματα και τις πάσης φύσεως πολιτιστικές επεμβάσεις, η ονειρεμένη ειρήνη καταλήγει σε διαρκή πόλεμο και η κοινωνική γαλήνη ανατρέπεται από εμφύλιες συγκρούσεις, το περιβάλλον θυσιάζεται στον βωμό της ανάπτυξης και κάθε ιδιαιτερότητα στο όνομα της παγκοσμιοποίησης, τότε ο περίφημος «δυτικός ορθολογισμός» και η «αναγνωρισμένη» δυτική «ανωτερότητα» μοιάζουν με ψεύτικο ομοίωμα ευημερίας γεμάτο ρωγμές και τραύματα. Η κοσμοπολίτικη και διεθνιστική κοσμοθέαση αγωνίζεται να συνυπάρξει με την διαφύλαξη της πολιτιστικής ιδιαιτερότητας και της προσωπικής ευτυχίας αλλά στο τέλος ακόμα και ο ίδιος ο λόγος που εκφέρει την συνάντηση είναι κυνικός, ειρωνικός, έστω απροκάλυπτα ειλικρινής. Ίσως, πάλι, όπως εκφράζεται από τον αφηγητή στο τέλος το βιβλίο, οι άνθρωποι να μην είναι προγραμματισμένοι για την ευτυχία.

Forest clearing along roads in the southern Brazilian Amazon - 95% of deforestation happens near roadsΟ Μοδινός έγραψε ένα φιλόδοξο μυθιστόρημα πάνω στο συμβατικό ή ασύμβατο της οικουμενικότητας και της τοπικότητας, της ανάπτυξης και της διαφύλαξης, της αφήγησης και της «πραγματικότητας», των ερωτικών συντρόφων. Στην πληθωρική του πλοκή οι δεκάδες κρίκοι της αλυσίδας είναι διαφορετικοί αλλά πάντα αλληλένδετοι: ταξίδι, αναζήτησης ταυτότητας, παρατήρηση, βίωση, αισιοδοξία, επανάσταση, ενηλικίωση, κυριαρχία, συμβιβασμός, αποδοχή, επιβίωση, φυγή, αφήγηση. Το αφηγηματικό του είδωλο, έκπληκτο από τον καταρράκτη των πολλαπλών πλευρών της πραγματικότητας, κάποια στιγμή θα αποδεχτεί πως μέσα στην απειρία των επιλογών δεν βρίσκονται τελικά και πολλές εναλλακτικές: «διαρκώς επιθυμούμε ό,τι δεν ζήσαμε – ιδού ο ακρογωνιαίος λίθος του συστήματος: η διαιώνιση της έλλειψης».

Αλλά η ματιά του θα παραμείνει εστιασμένη… στα επιφαινόμενα – την ουσία των πραγμάτων κατά τον Κόνραντ. Στο διάβολο οι κρυμμένες αλήθειες και οι εσώτεροι πυρήνες της αλήθειας και τα παράλληλα σύμπαντα. Ζήτω η κοπιώδης σεμνή καταγραφή – δεν αρκεί άραγε από μόνη της; [σ. 307]. Στο τέλος, όσα δεν ειπώθηκαν τόσα χρόνια μπορούν να λεχθούν μεμιάς, μέσα σε μια ανάσα· άλλωστε η πραγματικότητα εμπεριέχει άφθονο μελόδραμα. Αλλά και την διαρκή υπόσχεση μιας νέας αφήγησης, από την αρχή. Ένα από τα απολαυστικότερα μυθιστορήματα των τελευταίων χρόνων.

Πλήρης τίτλος: Άγρια δύση. Μια ερωτική ιστορία. Εκδ. Καστανιώτη, 2013, σελ. 444. Πρώτη δημοσίευση: εδώ. Ο συγγραφέας στο Αίθριο του Πανδοχείου εδώ. Στην τελευταία φωτογραφία ο «ανεπτυγμένος» Αμαζόνιος.

01
Ιαν.
14

Το Δέντρο

Σειρά κειμένων για τους συνειρμούς μνήμης, μουσικής, κινηματογράφου και λογοτεχνίας

[Συνεργασία με το περιοδικό Το Δέντρο]

Έξι κείμενα στο  τεύχος 197 – 198 (Μάιος 2014):

Οι τελευταίες λέξεις

Τα ύστατα ημερολόγια

Οι μικροί θάνατοι

Επί κλίνης, περί ακρωτηριασμού

Εικονικοί αμμόλοφοι

Τρεις σκύλοι σ’ ένα κείμενο, χώρια οι συγγραφείς

Έξι κείμενα στο τεύχος 199 – 200 (Ιούλιος 2014)

1. Τα κοινόβια της μνήμης

2. Η ευφορία της αναμονής

3. Η φίλτατη φιλμουσική

4. Ο κοινός λόγος

5. H μουσική του χάους

6. Κινηματογραφημένα κείμενα και κινηματογραφικά μετακείμενα

Έξι κείμενα στο τεύχος 201 -202 (Δεκέμβριος 2014)

7. Ο τραγουδισμένος ασθενής

8. Το ασύμπτωτο λογοτεχνίας και κινηματογράφου

9. Το ξενοδοχείο κάτω από το βουνό

10. Σάρο!

11. Το ανέφικτο λιβάδι

12. Θα συνέβαινε αύριο

Πέντε κείμενα στο τεύχος 203 -204 (Απρίλιος 2015)

13. Κάποτε πολύ μακριά

14. Κάπου ακόμα πιο μακριά

15. Ζωή χωρίς μουσική υπόκρουση

16. H ανάμνηση που δεν υπήρξε

17. H Ανίτα του Βοκάκιου

Έξι κείμενα στο τεύχος 205 -206 (Οκτώβριος 2015)

18. Οι θεατρίνοι ενός αληθινού έρωτα

19. «Μοιάζεις με διακοπές»

20. Το διαμέρισμα ως σκηνή για έναν έρωτα, Ι

21. Το διαμέρισμα ως σκηνή για έναν έρωτα, ΙΙ

22. Πρόσωπο με πρόσωπο

23. Οι εραστές ακάλυπτοι

Οκτώ κείμενα στο τεύχος 207 -208 (Μάρτιος 2016)

  1. Εφαπτομένη του τριγώνου
  2. Αντίστροφα της υποταγής
  3. Σαγηνεύτρια δυο μοιραιοτήτων
  4. Εθισμένη των εμμονών
  5. Εράστρια πολλαπλάσιων ερώτων ή καταστροφών
  6. Ελευθέρια ιερών χορών και τελετών
  7. Άννα των καφενείων και των πάρκων, Ζαν εκτός τοίχων και τειχών
  8. Οικοδέσποινα πορνείων, κληρονόμε γραφών
01
Ιαν.
14

Το φέρρυ μπόουτ στην αυλή

Δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 37 (άνοιξη 2014), αφιέρωμα Λιμάνια

01
Ιαν.
14

Ημερολογιακό λιμενολόγιο

Δημοσιεύτηκε στο Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 37 (άνοιξη 2014), αφιέρωμα Λιμάνια.

01
Ιαν.
14

Γυμνά πόδια

ή: Το Πανδοχείο των Γυμνών Ποδιών.

Δημοσίευση στο Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 36 (χειμώνας 2013), σ. 70 – 89.

[Απόσπασμα από υπό έκδοση μυθιστόρημα]

Παράλληλα λειτουργεί το ιστολόγιο Γυμνά Πόδια με 600 μέχρι σήμερα αναρτήσεις από την ανθολογία, έκαστη με την εικονογράφησή της. Το ιστολόγιο είναι ιδιωτικό και επισκέψιμο μόνο κατόπιν πρόσκλησης και σχετικών δοκιμασιών μετά από επώνυμη και τεκμηριωμένη αίτηση.

01
Ιαν.
14

Οι εραστές στην πόλη

Έξι κείμενα στο περιοδικό Το Δέντρο, τεύχος 205 -206 (Οκτώβριος 2015)

18. Οι θεατρίνοι ενός αληθινού έρωτα

19. «Μοιάζεις με διακοπές»

20. Το διαμέρισμα ως σκηνή για έναν έρωτα, Ι

21. Το διαμέρισμα ως σκηνή για έναν έρωτα, ΙΙ

22. Πρόσωπο με πρόσωπο

23. Οι εραστές ακάλυπτοι

01
Ιαν.
14

Κάποτε πολύ μακριά

Πέντε κείμενα στο περιοδικό Το Δέντρο, τεύχος 203 -204 (Απρίλιος 2015)

  1. Κάποτε πολύ μακριά
  2. Κάπου ακόμα πιο μακριά
  3. Ζωή χωρίς μουσική υπόκρουση
  4. H ανάμνηση που δεν υπήρξε
  5. H Ανίτα του Βοκάκιου
01
Ιαν.
14

‘Αλλες συνεργασίες σε περιοδικά και ιστοσελίδες

Συνεργασίες του Πανδοχέα με άλλα περιοδικά:

Περιοδικό Διαβάζω, τεύχος 504 (Φεβρουάριος 2010)

Νταν Ντελίλλο – Υπόγειος Κόσμος

Περιοδικό Νέα Εστία, τεύχος 1846 (Ιούλιος – Αύγουστος 2011)

Λίνα Πανταλέων – Αναγνωστικά δικαιώματα

Ηλεκτρονικό Περιοδικό Το Παράθυρο (20 Ιανουαρίου 2013)

Γκίντερ Βάλραφ – Από τον θαυμαστό καινούργιο κόσμο. Η αθέατη πλευρά του γερμανικού θαύματος

Ακόμα,

δεκατρία απαντήματα στο Βαρελάκι εδώ.

μια κατάθεση στην Lifo για ένα αγαπημένο βιβλίο εδώ.

και μια φιλοξενία στο ιστολόγιο Don’t Ever Read Me για τα βιβλία του 2012 εδώ.

Σημ. Για την ανάγνωση των κειμένων βλ. τους αντίστοιχους συνδέσμους στον κατάλογο των βιβλίων στη δεξιά πλευρική στήλη της ιστοσελίδας.

01
Ιαν.
14

Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας

Οι συνεργασίες του Πανδοχέα με τη Βιβλιοθήκη της Ελευθεροτυπίας [2009, 2010, 2011]

τεύχος 543, 6.3.2009                   

Αμελί Νοτόμπ – Ημερολόγιο χελιδονιού

Ντέιβιντ Πις – Καταραμένη Ομάδα

Σπύρος Λαζαρίδης – Ενδοσκεληδόν

τεύχος 550, 30.4.2009                 

Λεονάρντο Παδούρα – Παρελθόν χαμένο στην ομίχλη

Τομ ΜακΚάρθι – Άνθρωποι στο διάστημα

τεύχος 554, 29.5.2009

Λογοτεχνικά αίθρια

Λογοτεχνικά φεστιβάλ, Ηλίας Μαγκλίνης, Gustav Murin

τεύχος 563, 31.7.2009

Μπέρνχαρντ Σλινκ – Το Σαββατοκύριακο

Εμίλιο Μπαρρατσίνα – Πωλείται παράδεισος

τεύχος 572, 2.10.2009

Κάρλος Φουέντες – Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες

τεύχος 580, 27.11.2009

Christian Salmon – Storytelling. Η μηχανή που κατασκευάζει ιστορίες και χειραγωγεί τα πνεύματα

τεύχος 582, 11.12.2009

Γιώργος Ρωμανός – Καζαμπλάνκα Καφέ

τεύχος 585, 15.1.2010

Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης – Γραφή κατοχής. Το ανέκδοτο «Χειρόγραφο 1943» μαζί με άλλα συναφή και παρεμφερή κείμενα.

τεύχος 586, 22.1.2010

Περικλής Μονιούδης – Ξηρά

τεύχος 589, 12.2.2010

Δημήτρης  Τζουμάκας – Η μαρτυρική νήσος Κύναιδος

τεύχος 595, 19.3.2010

Ράσελ Μπανκς – American Darling

τεύχος 597, 1.4.2010

Λουίς Σεπούλβεδα – Το λυχνάρι του Αλαντίν

Ρομπέρτο Μπολάνιο – Τηλεφωνήματα

Ντάριο Φο – Ο έρωτας και η ειρωνεία. Τέσσερις ιστορίες

τεύχος 600, 23.4.2010

Rafael Chirbes – Σκηνές κυνηγιού

τεύχος 604, 21.5.2010

Πάτρικ Γουάιτ  – Ψεγάδια στον καθρέφτη

τεύχος 609, 25.6.2010

Σταμάτης Δαγδελένης – Το βιβλίο των αιρέσεων

τεύχος 614, 31.7.2010

Συλλογικό – Αγάπης Γράμματα

τεύχος 621, 18.9.2010

J.G. Ballard – Θαύματα της ζωής. Αυτοβιογραφία

τεύχος 623, 2.10.2010

Ρίσαρντ Καπισίνσκι – Έβενος, Το χρώμα της Αφρικής – Ο πόλεμος του ποδοσφαίρου – Ταξίδια με τον Ηρόδοτο

Régis Debray – Οδοιπορικό στις χώρες της Βίβλου

τεύχος 629, 13.11.2010

Ντον Ντελίλλο, Άνθρωπος σε πτώση

τεύχος 637, 8.1.2011

Τζόναθαν Γουίλσον – Αντιστρέφοντας την πυραμίδα. Η ιστορία του ποδοσφαίρου, των τακτικών και των συστημάτων του

Συλλογικό – Οπαδική βία και άλλες πτυχές της βίας στον αθλητισμό

Κώστας Μπλιάτκας – Λυπάμαι, χάσατε!

τεύχος 649, 2.4.2011

Βιβλία για τον κινηματογράφο

τεύχος 654, 7.5.2011

Άλις Μονρό – Πάρα πολλή ευτυχία

τεύχος 656, 21.5.2011

Christos Tsiolkas – Νεκρή Ευρώπη

τεύχος 663, 9.7.2011

Antonio Tabucchi – Ταξίδια και άλλα ταξίδια

τεύχος 667, 6.8.2011

Antonella Moscati – Μια αιωνιότητα, ή σχεδόν

τεύχος 671, 3.9.2011

Danilo Kiš – Homo poeticus

τεύχος 675, 1.10.2011

Αχιλλέας Πεκλάρης – Αλέξανδρος Λαμπροβασίλης – Hopes, Dreams and Hard Times

τεύχος 679, 28.10.2011

Άλαν Πάουλς – Το παρελθόν

Σημ. Για την ανάγνωση των κειμένων βλ. τους αντίστοιχους συνδέσμους στον κατάλογο των δημοσιεύσεων και των βιβλίων στη δεξιά πλευρική στήλη της ιστοσελίδας.

01
Ιαν.
14

Εντευκτήριο

Οι συνεργασίες του Πανδοχέα με το Περιοδικό Εντευκτήριο [2008 – 2014]:

τεύχος 83 (Δεκέμβριος 2008)                                         

Άννι Ντίλλαρντ – Οι Maytrees

τεύχος 84 (Ιανουάριος – Μάρτιος 2009)

Κάρλος Φουέντες – Η Κονστάνσια και άλλες ιστορίες για παρθένους

τεύχος 89 (Απρίλιος – Ιούνιος 2010)

Ευρυπίδης Γαραντούδης – Μαίρη Μικέ (Εισαγωγή – Επιμέλεια – Ανθολόγηση) – Παλίμψηστο Καβάλας. Ανθολόγιο μεταπολεμικών λογοτεχνικών κειμένων

τεύχος 91 (Νοέμβριος – Δεκέμβριος 2010)

Κώστας Μαυρουδής – Η ζωή με εχθρούς και άλλα κείμενα

τεύχος 93 (Απρίλιος-Ιούνιος 2011)

Γκεόργκι Γκρόζντεβ – Το πλιάτσικο

τεύχος 94 (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2011)

Συλλογικό – Λευκωσία: Μια πόλη στη λογοτεχνία

τεύχος 95 (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2011)

Διαμαντής Αξιώτης – Λάθος λύκο

τεύχος 100 (Ιανουάριος-Απρίλιος 2013)

Άκης Δήμου – Ούζο και μελαγχολία

τεύχος 102 – 103 (Ιούλιος – Δεκέμβριος 2013)

Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ – Ένας φίλος του Κάφκα και άλλες ιστορίες

τεύχος  109 (Απρίλιος – Ιούνιος 2016)

Βάνα Χαραλαμπίδου – Μια κουκίδα στο χάρτη

τεύχος  110 (Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2016)

Γιώργος Βέης – Παντού. Μαρτυρίες, μεταμορφώσεις

Σημ. Για την ανάγνωση των κειμένων βλ. τους αντίστοιχους συνδέσμους στον κατάλογο των δημοσιεύσεων και των βιβλίων στη δεξιά πλευρική στήλη της ιστοσελίδας.

01
Ιαν.
14

(δε)κατα

Οι συνεργασίες του Πανδοχέα με το Περιοδικό (δε)κατα [2008 – 2014]:

τεύχος 14 (καλοκαίρι 2008)

Βικτόρ Σερζ – Υπόθεση Τουλάγεφ

Ρομπέρτο Μπολάνιο – Μακρινό αστέρι

τεύχος 15 (φθινόπωρο 2008)                                                     

Ρίτσαρντ Γουόλιν – H γοητεία του ολοκληρωτισμού

Άαρον Άπελφελντ – Ιστορία μιας ζωής

τεύχος 16 (χειμώνας 2008)                                                  

Περί βιβλιοφιλικών ιστολογίων (κείμενο)

Νίκος Νικολαΐδης – Μια στεκιά στο μάτι του Μοντεζούμα

τεύχος 17 (άνοιξη 2009)                                            

Κάρλος Σαμπάγιο – Η χρονιά που δραπέτευσε το λιοντάρι

τεύχος 18 (καλοκαίρι 2009)

Μπρούνο Αρπάια – Ο άγγελος της ιστορίας

τεύχος 19 (φθινόπωρο 2009)

Βικτόρ ΣέρζΑναμνήσεις ενός επαναστάτη

τεύχος 20 (χειμώνας 2010)

Σαμ Σάβατζ – Φέρμιν. Οι περιπέτειες ενός μητροπολιτικού κατεργάρη

τεύχος 21 (άνοιξη 2010)

Ισαάκ Μπάσεβιτς Σίνγκερ – Εχθροί. Μια ερωτική ιστορία

τεύχος 22 (καλοκαίρι 2010)

Έλενα Χουζούρη – Πατρίδα από βαμβάκι

τεύχος 23 (φθινόπωρο 2010)

Τέρρυ Ήγκλετον, Κείμενα για τη ζωή, την ποίηση, την πολιτική

Κοσμάς Χαρπαντίδης, Μανία πόλεως

τεύχος 24 (χειμώνας 2010 – 2011)

Anna Funder, Stasiland

Συλλογικό – Οικοεγκλήματα

τεύχος 25 (άνοιξη 2011)

Εντουάρντο Γκαλεάνο – Μνήμη της φωτιάς: Η αρχή

Εδουάρδο Γκαλεάνο – Καθρέφτες

Αμπδόν Ουμπίδια – Χειμωνιάτικη πόλη

τεύχος 26 (καλοκαίρι 2011)

Αργεντινή 1978 (αφήγημα)

Χίλντα Παπαδημητρίου – Για μια χούφτα βινύλια

Ζερόμ Γκαρσέν – Οι δύο αδελφές από την Πράγα

τεύχος 27 (φθινόπωρο 2011)

Σπύρος Γιανναράς – Ζωή χαρισάμενη

Γιάννης Κιουρτσάκης – Ένας χωρικός στη Νέα Υόρκη

τεύχος 29 (άνοιξη 2012)

Ολιβιέ Τοντ – Αλμπέρ Καμύ. Μια ζωή

Τζούλια Κρίστεβα – Αυτή η απίστευτη ανάγκη για πίστη

τεύχος 30 (καλοκαίρι 2012)

Κάρλος Φουέντες – Η θέληση και η τύχη

Κώστας Καφαντάρης – Οι τριανταεννιά χορεύτριες

τεύχος 31 (φθινόπωρο 2012)

Robert Walser – Γιάκομπ φον Γκούντεν

Ανταίος Χρυσοστομίδης – Οι κεραίες της εποχής μου

τεύχος 32 (χειμώνας 2012)

Pierre Assouline – Οι προσκεκλημένοι

Γκονσάλο Μ. Ταβάρες – Ιερουσαλήμ

τεύχος 33 (άνοιξη 2013)

Βασιλική Πέτσα – Όλα τα χαμένα

τεύχος 35 (φθινόπωρο 2013)

Ελένη Λαδιά – Ο ονειρόσακκος

Γκούναρ Στόλεσεν – Τα μαύρα πρόβατα

τεύχος 36 (φθινόπωρο 2013)

Το Πανδοχείο των Γυμνών Ποδιών (αφήγημα)

Λευτέρης Καλοσπύρος – Η μοναδική οικογένεια

τεύχος 37 (άνοιξη 2014)

Ημερολογιακό λιμενολόγιο (αφήγημα)

Το φέρρυ μπόουτ στην αυλή (αφήγημα)

Νίκος Ξένιος – Ένα τριάρι για τον Οιδίποδα

Γιάννης Ευσταθιάδης – Εκατό

τεύχος 39 (φθινόπωρο 2014)

Jean Genet – Τέσσερις ώρες στη Σατίλα

Ηρώ Νικοπούλου – Ελληνιστί: ο γρίφος. (Σχέσεις αίματος)

τεύχος 40 (χειμώνας 2014)

Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ – Μίλησε, μνήμη. Ανασκόπηση αυτοβιογραφίας

Ίνγκο Σούλτσε – Αδάμ και Έβελιν

τεύχος 41 (άνοιξη 2015) Αφιέρωμα στην Θεσσαλονίκη

Τόποι άτοπων ερώτων [Θεσσαλονίκη, 1986 – 2001] (αφήγημα)

Δημήτρης Καλοκύρης – Μια μηχανή για κινούμενα τοπία και τα συναφή

Σάκης Σερέφας – Πάρις Πετρίδης – Εδώ. Τόποι βίας στη Θεσσαλονίκη

Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης – Ζώνη πυρός

Συλλογικό – Θεσσαλονίκη 1912 – 2012 (επιμ. Θωμάς Κοροβίνης)

τεύχος 42 (καλοκαίρι 2015)

Ίβο Άντριτς – Τα σημάδια

τεύχος  43 (φθινόπωρο 2015) ;

Όλα τα όμορφα υπεραστικά λεωφορεία (αφήγημα)

Κώστας Μητρόπουλος – 1960 – 2015. Τα καλύτερά μας Χρόνια! Σε 285 γελοιογραφίες

τεύχος 44 (χειμώνας 2015 – 2016)

Γκράχαμ Γκρην – Οι θεατρίνοι

Συλλογικό – Η ανάδυση της μνήμης. Συζητώντας με τον W.G. Sebald. Συνεντεύξεις και δοκίμια

τεύχος @@ (@@ 20@@)

Ηρώ Νικοπούλου – Ασφαλής πόλη

τεύχος 50 (καλοκαίρι 2017)

Οι ναοί των σωμάτων (αφήγημα)

Μαρία Κουγιουμτζή – Όλα μπορούν να συμβούν μ’ ένα άγγιγμα

Τόμας Πύντσον – Υπεραιχμή

τεύχος 51 (φθινόπωρο 2017)

Αναστάσης Βιστωνίτης – Κάτω από την ίδια στέγη

Σημ. Για την ανάγνωση των κειμένων βλ. τους αντίστοιχους συνδέσμους στον κατάλογο των δημοσιεύσεων και των βιβλίων στη δεξιά πλευρική στήλη της ιστοσελίδας.

01
Ιαν.
14

Δρόμος της Αριστεράς

Εφημερίδα Δρόμος της Αριστεράς, Σάββατο 19 Μαΐου 2017

Ο Αντόνιο Ταμπούκι και η διπλή φύση μιας θαυμαστής γραφής.

Ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας εδώ.

Αναδημοσίευση του κειμένου στο Πανδοχείο εδώ.

01
Ιαν.
14

Τα Νέα

Εφημερίδα Τα Νέα, Βιβλιοδρόμιο, Σάββατο 13 Μαΐου 2017

Περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 49 (άνοιξη 2017). Λογοτεχνικές περιθάλψεις. Γράφουν 35 ιατροί και φαρμακοποιοί, ψυχής τε και λόγου θεράποντες

Ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας εδώ

Αναδημοσίευση του κειμένου στο Πανδοχείο εδώ.

 

 

01
Ιαν.
14

Το Βήμα

Εφημερίδα Το Βήμα, 26 Νοεμβρίου 2017

Πέτρος Γκολίτσης – Υποβάλλοντας έναν κόσμο. Μελέτη για τις συλλογές του Ντίνου Σιώτη Αυτοβιογραφία ενός στόχου και Εκεί έξω.

Ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας εδώ.

Αναδημοσίευση του κειμένου στο Πανδοχείο εδώ.

 

01
Ιαν.
14

Τα κοινόβια της μνήμης […]

Έξι κείμενα στο περιοδικό Το Δέντρο, τεύχος 199 – 200 (Ιούλιος 2014)

Τα κοινόβια της μνήμης

Η ευφορία της αναμονής

Η φίλτατη φιλμουσική

Ο κοινός λόγος

H μουσική του χάους

Κινηματογραφημένα κείμενα και κινηματογραφικά μετακείμενα

01
Ιαν.
14

Ε. Επιστολή στην Ζαν Μορώ

Οκτώ κείμενα στο περιοδικό Το Δέντρο, τεύχος 207 -208 (Φεβρουάριος 2016)

  1. Εφαπτομένη του τριγώνου
  2. Αντίστροφα της υποταγής
  3. Σαγηνεύτρια δυο μοιραιοτήτων
  4. Εθισμένη των εμμονών
  5. Εράστρια πολλαπλάσιων ερώτων ή καταστροφών
  6. Ελευθέρια ιερών χορών και τελετών
  7. Άννα των καφενείων και των πάρκων, Ζαν εκτός τοίχων και τειχών
  8. Οικοδέσποινα πορνείων, κληρονόμε γραφών



Ιανουαρίου 2014
Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Blog Stats

  • 1.035.476 hits

Αρχείο