Μιλώντας στο αδελφάκι που έρχεται

Έχουμε συνηθίσει τα βιβλία που καταπιάνονται με το θέμα της άφιξης ενός νέου μέλους σε μια οικογένεια, να μιλούν περισσότερο για το αίσθημα του θυμού και της ζήλιας που γεννιούνται στα μεγάλα αδερφάκια και που οι γονείς καλούνται να διαχειριστούν. Στο βιβλίο των Roca & Guridi όμως η ιστορία δεν αφορά αποκλειστικά αυτά – αλλού εστιάζει. Είναι λοιπόν ένα αγόρι που βλέπει τους γονείς του έρχονται με χαμόγελο ως τα αυτιά και το τάμα ενός δώρου: την καινούργια του ιδιότητα ως μεγάλου αδελφού ενός πλάσματος που ήδη βρίσκεται στον δρόμο. Ένας κυκεώνας συναισθημάτων έχει μόλις ξεσπάσει. Πρώτα καταφτάνουν η χαρά και η ανυπομονησία για το νέο μέλος της οικογένειας αλλά κι ένας ενθουσιασμός άγνωστος και οπωσδήποτε δημιουργικός σε σημείο να εκκινήσει μια αφήγηση – και είναι η δική του αφήγηση μιας ιστορίας με πρωταγωνιστές τους δυο τους, ένα παραμύθι αληθινό και έτοιμο να συμβεί.

Βέβαια οι ερωτήσεις και οι εικασίες σχετικά με το φύλο, την εμφάνιση ή την άφιξή του δίνουν και παίρνουν. Με ποιον ταχυδρομικό τρόπο θα καταφτάσει, με ποιον θα μοιάσει; Πώς θα είναι το σώμα του, πώς το πρόσωπό του; Σχεδιάζει το δωμάτιό του, υπολογίζει τα παιχνίδια που θα του χαρίσει, ετοιμάζεται για την μοναδική αδελφική σχέση. Κάθε σκέψη και πράξη είναι φορτισμένες με αγάπη για τον ερχόμενο. Αναρωτιέται για τις στολές με τις οποίες θα μεταμφιεστούν τις Απόκριες και ετοιμάζει την δική του· προσπαθεί να μαντέψει το χρώμα που θα διάλεγε για το δωμάτιό του και τελικά αποφασίζει να μπουν όλα μέσα· παρατηρεί τα μικροσκοπικά ρούχα που θα τού φορέσει, χωρίς να θυμάται πώς κάποτε χωρούσε κι αυτός σε ανάλογο χώρο. Θέλει ακόμα και να τον προετοιμάσει για την νέα του καθημερινότητα: πολύωροι ύπνοι, ποικίλες τροφές και γεύσεις και φυσικά παιχνίδια, πολλά παιχνίδια, που ευγενικά, μάλιστα, του ζητάει να τον αφήνει να παίζει κι αυτός, με την υπόσχεση να μην τα χαλάσει.

Αλλά μια δεύτερη υπόσχεση φανερώνει την αγάπη που έχει ήδη μέσα του ο μεγάλος αδελφός για το νέο αδελφάκι: θα του μάθει όλα τα παιχνίδια που γνωρίζει, καθιστώντας τον «παιχνιδομαθητή» του και θα είναι δίπλα του, προστάτης και συμπαίκτης. Κι ακριβώς στο κορύφωμα των συναισθημάτων έρχονται και τα αντίθετά τους, που εκφράζονται με μεγάλη ειλικρίνεια. Το μωρό έχει ήδη γεννηθεί, οι πρώτες μέρες έχουν περάσει κι αυτός νοιώθει κάτι παράξενο: όλοι παρατηρούν και μιλούν γλυκά στο βρέφος κι αυτός είναι σα να μην υπάρχει. Έτσι θα συμβαίνει εις το εξής; Οι μεγάλοι διακρίνουν την λύπη του και του μιλάνε για την αποδοχή της εξομολόγησης, την φυσικότητα της ζήλειας, την τροπή της σε ένα λογικευμένο και ελεγχόμενο συναίσθημα.

Έχουμε ήδη μιλήσει την εικονογραφία του [Raul] Guridi εδώ· τα σχέδια που περιορίζονται στα απολύτως βασικά αλλά δείχνουν τα πάντα, με γραμμές αδρές και άτακτες, ο μινιμαλισμός στην έκφραση των μορφών αλλά και το μέγεθός τους πάνω στις σελίδες είναι όλα αναγνωρίσιμα και τα πλέον κατάλληλη για το «ωραιότερο παραμύθι του κόσμου».

Εικονογράφηση: Guridi

Εκδόσεις Δεσύλλας, 2023, 48 σελ., μτφ. Αντώνης Παπαθεοδούλου,

Ηλικίες: 3+

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.

Τα αμέτρητα που μας ενώνουν

Τελικά ο γαλαξίας της λογοτεχνίας για παιδιά, έχει πάντα δυο μείζονα θετικά χαρακτηριστικά που με τον τρόπο τους αποκαλύπτουν το θαυμάσιο μυστήριο της ύπαρξης και της δημιουργικότητας: ως προς την πρόζα αντιλαμβάνεται κανείς πως τα θέματα είναι, πάνω κάτω, τα ίδια, δέκα-είκοσι-τριάντα, απόδειξη της οικουμενικότητας αυτών σε κάθε παιδί του κόσμου, απ’ όποιο έθνος, κράτος ή επικράτεια κι αν προέρχεται· από την άλλη, ως προς την εικονογράφηση, διαπιστώνει κανείς τον αστείρευτο πλούτο, την διαφορετικότητα και την μέγιστη ποικιλία της πένας των εικονογράφων.

Έτσι κι εδώ, η Τουρκάλα συγγραφέας και εικονογράφος ασκεί την δική της ζωγραφική τέχνη πάνω στην ιστορία της ομοιότητας και της κοινότητας όλων των ανθρώπων· αυτών που δεν έχει σημασία πώς είναι και πού ζούνε, αλλά ότι όλοι τους θαυμάζουν κάποιον ή κάτι, έχουν το δικό τους όνειρο, όπως μια πρωτιά σ’ ένα αγώνισμα, έχουν πράγματα που λαχταρούν, όπως ένα παγωτό, και απογοητεύονται όταν τα χάσουν. Υπάρχει κανείς ανάμεσά μας, πόσο μάλλον κάποιο παιδί που δεν αναρωτιέται ανήσυχο τι θα γίνει αν δεν τα καταφέρει; Ποιο δεν νοιώθει έναν κόμπο στο στομάχι του όταν τα βλέμματα των άλλων είναι στραμμένα πάνω του, ποιο δεν νοιώθει περήφανο όταν πετύχει κάτι;

Παιδιά διαφόρων ηλικιών κοιτάζουν στον ουρανό ένα διαστημόπλοιο (ίσως κι ένα άγνωστης ταυτότητας ιπτάμενο αντικείμενο) και αναρωτιούνται σχετικά με πράγματα που δεν γνωρίζουν· στέκουν μπροστά σε πολύπλοκους μαθηματικούς τύπους (αυτός ο καθηγητής δεν μοιάζει με τον Αινστάιν;) και απορούν για τα πράγματα που μας κάνουν και γεννάμε καινούργιες, έξυπνες ιδέες. Φυσικά όλα τους πότε πότε ζηλεύουν τους άλλους (πόσο μάλλον το κοριτσάκι που θέλει να πετάξει μαζί με τα πουλιά), φοβούνται κάτι (ίσως μια αράχνη), ενοχλούνται ή εκνευρίζονται (με τους ενοχλητικούς θορύβους και τις άσχημες μυρωδιές), απογοητεύονται αλλά πάντα έρχονται οι στιγμές που τα κάνουν και χαμογελούν, όπως όταν ένας πυροσβέστης σώζει το γατάκι που βρέθηκε σε ψηλό δέντρο. Όλα τα παιδιά λοιπόν, κι όλοι οι μεγάλοι δίπλα τους, που σέβονται και νοιάζονται για τον κόσμο γύρω τους, που αγαπούν την μαγειρική, την ζωγραφική, τα ταξίδια και τη μουσική, οπωσδήποτε την θάλασσα και απαρέγκλιτα το γέλιο, είναι μαζί στην μεγάλη περιπέτεια που λέγεται ζωή, έχοντας αμέτρητα κοινά να τους ενώνουν – όπου κι αν ζουν, όποιοι κι όποια κι αν είναι.

Όλη αυτή η κοινότητα των παιδιών κάθε ηλικίας αποδίδεται ακριβώς με τον τρόπο που τα ίδια θα δοκίμαζαν να την σχεδιάσουν, έχοντας όμως δίπλα του ένα πλήθος υλικών για ανάμειξη, μια μεγάλη παλέτα χρωμάτων και μια ικανή δασκάλα σαν την συγγραφέα. Θα έβαζαν στην ίδια σελίδα ποικίλα μεγέθη μορφών, θα την γέμιζαν με μεγάλα πρόσωπα, χαρούμενα και λυπημένα, εναλλάξ θα πρόσεχαν και θα αδιαφορούσαν για τις συμμετρίες αλλά πάνω απ’ όλα –κι εδώ έρχεται η τέχνη της Γκιοκτσέ Ιρτέν–, θα έφτιαχναν ευφάνταστα κολλάζ με μαυρόασπρες κι έγχρωμες φωτογραφίες, σχέδια και σκίτσα, χωρίς να μειώνεται η τέχνη της ζωγραφικής. Και με τον τρόπο αυτό είτε εστιάζοντας σε κάποιο παιδί από κοντά, στον μικρόκοσμό του, είτε δείχνοντας πότε τον κόσμο από μακριά κι από ψηλά, την μεγάλη κοινότητα που αποτελούμε. Ακριβώς όπως γίνεται και εδώ.

Εκδόσεις Δεσύλλας, 2022, 48  σελ., μτφ. Αργυρώ Πιπίνη [All of us, 2021]

Ηλικίες: 5+

Ιστοσελίδα της συγγραφέως και εικονογράφου: εδώ.

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.