Πράσινη εξέγερση!

Είναι πολλά τα εικονογραφημένα βιβλία παιδικής λογοτεχνίας που μπορούμε να χαρακτηρίσουμε ως απολύτως επίκαιρα, αλλά αυτό εδώ πραγματεύεται το πλέον καυτό σύγχρονο οικολογικό πρόβλημα. Η καταστροφή των δασών, η εξαγορά του φυσικού τοπίου, η κερδοφορία εις βάρος του περιβάλλοντος, ο αφανισμός της πανίδας και της χλωρίδας, όλα βρίσκονται σε αυτό το συμβολικό παραμύθι. Διόλου τυχαία, ο κεντρικός ήρωας και … υποκινητής της εξέγερσης είναι ένας τυφλοπόντικας, ένα ήρεμο και ευγενικό ζώο που όμως εξαγριώνεται όταν δει τα παραπάνω, γιατί πραγματικά είναι αδύνατο να μείνει άπραγο καθώς αφορούν την ίδια του την ζωή, το ίδιο και εμείς, γιατί πρόκειται και για την δική μας.

Όλα ξεκινούν όταν ο τυφλοπόντικας δει καρφωμένη σε ένα δέντρο την πινακίδα «Το δάσος πουλήθηκε στον κύριο Εντμόν Τσιμεντόν του μεσιτικού γραφείου Μπετόν αντί για Γκαζόν». Το αρχικό σοκ δίνει την θέση του στην ψύχραιμη αντιμετώπιση. Η λογική μπορεί να επικρατήσει συνεπώς μια επιστολή προς τον αγοραστή θα βάλει τα πράγματα στην θέση τους. Αρκεί μία και μόνο φράση: «Δεν μπορείτε να αγοράσετε το μοναδικό μας σπίτι, το πευκοδάσος». Ακόμα και όταν το επόμενο πρωί μια θορυβώδης μπουλντόζα χώνεται ανάμεσα στα δέντρα, εκείνος σκέφτεται δεν μπορεί, ίσως δεν πρόλαβε να φτάσει το γράμμα και έχει προνοήσει για δεύτερο σχέδιο. Τι κι αν βρέχει με χαλάζι, ξεκινά μαζί με τους φίλους του (βλέπω από τάρανδο ως ποντικάκι και από αλεπού και σκίουρο ως λαγό, ασβό και κάστορα μαζί με διάφορα πουλιά) για το γραφείου το Τσιμεντόν να διαμαρτυρηθούν. Τα βλέμματά τους αγριεμένα και φοβισμένα, το σύνθημα «Το όμορφο σπίτι μας, δεν θα πουληθεί!».

Νάτος ο αχρείος καταπατητής, στο γκρίζο του γραφείο με τα διαγράμματα στους τοίχους και τα μαραμένα φυτά στις γλάστρες. Γελάει και ξεκαθαρίζεται: το δάσος κοστίζει μια περιουσία και μια χαρά μπορούμε να ζήσουμε χωρίς δέντρα και φυτά. Οι εκφράσεις των ζώων αλλάζουν σε έκπληξη και απελπισία. Το επόμενο δισέλιδο είναι τρομακτικό. Οι μπουλντόζες πιάνουν δουλειά, η γη σείεται, τα δέντρα τσακίζονται, οι φωλιές των πουλιών πέφτουν, τα ζώα του δάσους το βάζουν στα πόδια τρομοκρατημένα. Ο τυφλοπόντικας σκέφτεται την έσχατη λύση: εφόσον ο Τσιμεντόν έρχεται αυθαίρετα να εγκατασταθεί στο σπίτι τους, αυτοί θα πάνε να μείνουν στο δικό του! Όμως είναι γνωστό πως τέτοιοι σαν και αυτόν δεν θέλουν να μοιράζονται το παραμικρό και όταν βλέπει το αρσενικό ελάφι να στέκει απειλητικό στο χολ γίνεται βίαιος όχι φυσικά με αυτό αλλά με το πιο μικρό ζώο που βλέπει μπροστά του.

Τα όρια ξεπεράστηκαν, ο τυφλοπόντικας ταράζεται, ο οργανισμός του βράζει από θυμό και οργή και το ξέσπασμα είναι τρομερό αλλά και θεαματικότατο. Το τράνταγμα που έζησε το δάσος τώρα μεταφέρεται στο σπίτι του αυτουργού, γιατί απλούστατα έρχεται το ίδιο «αυτοπροσώπως» και οι ρίζες του τρυπώνουν από το πάτωμα, λουλούδια ξεχύνονται από τα συρτάρια, φυτά καλύπτουν τους τοίχους και σε δυο έξοχες ζωοφιλικές εικόνα, τα πούπουλα χήνας που βρίσκονταν μέσα στα μαξιλάρια επιστρέφουν στις κατόχους που βγαίνουν από μέσα τους με κατάλευκα φτερά ενώ η γούνα της αρκούδας που χρησίμευε για χαλί ζωντάνεψε και αυτή και έβγαλε μια κραυγή. Η χλωρίδα και η πανίδα του δάσους θέλει βέβαια και το νερό της, οπότε οι βρύσες του μπάνιου πλημμυρίζουν τα ξύλινα πατώματα για να δροσίσουν και να ποτίσουν. Άφωνος ο Τσιμεντόν, μένει μια σκιά που πιάνει το κεφάλι της καθώς βλέπει το σπίτι του να μεταμορφώνεται καταπράσινο όμορφο δάσος γεμάτο ζωή, ένα καταφύγιο για ζωάκια και δέντρα αειθαλή». Άρχισε να τρέχει και, είμαστε βέβαιοι, τρέχει ακόμα.

Η μεγάλη συντροφιά εκπλήσσεται με το θάρρος του τυφλοπόντικα αλλά και ο ίδιος παραδέχεται πως δεν ήξερε πως είναι τόσο θαρραλέος. Φαίνεται λοιπόν πως μια πρώτη μεγάλη αλήθεια του βιβλίου είναι πως δεν γνωρίζουμε πόσο γενναίοι μπορούμε να γίνουμε μέχρι να φτάσει εκείνη η στιγμή. Και είναι η στιγμή όπου τα πράγματα δεν πάνε άλλο, η καταπάτηση θεμελιωδών δικαιωμάτων πρέπει να απαντηθεί, η περιβαλλοντική καταστροφή να αντιμετωπιστεί. Με την υπέροχη, αλληγορική πράσινη εξέγερσή τους, τα ζώα μας δείχνουν τον δρόμο πως μπροστά σε τέτοια θεμελιώδη προβλήματα δεν έχει κανένα νόημα να είσαι θεατής ή να αποχωρείς ηττημένος, παρά οφείλεις να δοκιμάσεις όλους τους τρόπους, την έκφραση της άποψης, την επικοινωνία, την διαμαρτυρία, την διαδήλωση και αν χρειαστεί, την πιο δραστική λύση! Η εικονογράφος ζωντανεύει την ιστορία με πλήθος εκφραστικών ζώων και χρωματισμών.

Εικονογράφηση Natelle Queck

Εκδ. Διόπτρα, 2023, σελ. 32, μτφ. Τατιάνα Γαλατούλα [Wild wild wood, 2023]

Ιστοσελίδα της συγγραφέως εδώ

Ιστοσελίδες της εικονογράφου εδώ και εδώ

Δημοσίευση και στο Πανδοχείο των παιδιών, εδώ.