Στο αίθριο του Πανδοχείου, 168. Μανώλης Ανδριωτάκης

manolis_2 copyΠερί γραφής

Θα μας συνοδεύσετε ως την θύρα του τελευταίου σας βιβλίου;

Η Μεγάλη Εικόνα (εκδ. Διόπτρα) είναι το πρώτο μου μυθιστόρημα, ένα βιβλίο που ξεκίνησα να γράφω όταν ήμουν έφηβος κι ολοκληρώθηκε λίγο πριν κλείσω τα σαράντα.

Θα μοιραστείτε μια μικρή παρουσίαση – εισαγωγή στο κάθε σας βιβλίο χωριστά (είτε σε μορφή επιγραμματικής παρουσίασης, είτε γράφοντας για το πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες και ποιους πόθους συνεγράφησαν);

b197592Μέχρι τη Μεγάλη Εικόνα, δημοσίευα βιβλία δοκιμιακού περιεχομένου, με εξαίρεση το 33 (εκδ. Οξύ), ένα ποιητικό graphic novel, και το Ήμουν ασπρόμαυρο (εκδ. GarageBOOKS), ένα εξίσου ποιητικό βιβλίο με σχέδια και κουβέντες μου. Τα υπόλοιπα μιλούν για τη δημοσιογραφία στη νέα εποχή (Blog, ειδήσεις απ’ το δικό σου δωμάτιο, εκδ. Νεφέλη), τη διαφήμιση (Η πέμπτη εξουσία, εκδ. Νεφέλη), την τέχνη του δρόμου (Σχέδια πόλης, εκδ. Νεφέλη), τη Θεσσαλονίκη (Θεσσαλονίκη 1896, εκδ. Ζήτρος) και τα μεταμοντέρνα κινήματα αντίστασης (Πολιτισμικός ακτιβισμός, εκδ. Futura).

b157993Έχετε γράψει σε τόπους εκτός του γραφείου σας/σπιτιού σας;

Έχω γράψει σε πολλούς χώρους.

Σας ακολούθησε ποτέ κανένας από τους ήρωες των βιβλίων σας; Μαθαίνετε τα νέα τους;

Με τους ήρωες των βιβλίων αναπτύσσω σχέσεις αγάπης μίσους. Άλλοτε με έλκουν κι άλλοτε με απωθούν, αλλά πάντα τους αγαπώ. Σε κάθε περίπτωση απολαμβάνω να μαθαίνω νέα τους.

b116395Ποιος είναι ο προσφιλέστερός σας τρόπος συγγραφής; Πώς και πού παγιδεύετε τις ιδέες σας;

Όσο πιο αναπάντεχος ο χώρος, τόσο πιο αιχμηρή η ιδέα. Στο μπάνιο ή στο τρέξιμο έρχονται πολύ δυνατές ιδέες.

Εργάζεστε με συγκεκριμένο τρόπο; Ακολουθείτε κάποια ειδική διαδικασία ή τελετουργία; Επιλέγετε συγκεκριμένη μουσική κατά την γραφή ή την ανάγνωση; Γενικότερες μουσικές προτιμήσεις;

Συνήθως δεν ακούω μουσική όταν γράφω. Μου αρέσει κάποιες φορές να ακούω ραδιόφωνο.

b101974Ποιες είναι οι σπουδές σας και πώς βιοπορίζεστε; Διαπιστώνετε κάποια εμφανή απορρόφηση των σπουδών και της εργασίας σας στη γραφή σας (π.χ στην θεματολογία ή τον τρόπο προσέγγισης);

Έχω σπουδάσει σκηνοθεσία κινηματογράφου. Βιοπορίζομαι από εργασίες σχετικές με το Διαδίκτυο. Ο κινηματογράφος έχει αναμφίβολα επηρεάσει τη γραφή μου.

Γράψατε ποτέ ποίηση – κι αν όχι, για ποιο λόγο;

b96422Έγραψα, γράφω κι ελπίζω να γράφω ποιήματα. Με ανανεώνουν.

Αν είχατε σήμερα την πρόταση να γράψετε μια μονογραφία – παρουσίαση κάποιου προσώπου της λογοτεχνίας ή γενικότερα ποιο θα επιλέγατε;  

b78234Μ’ ενδαφέρει πολύ ο Λεονάρντο (ένας είναι ο Λεονάρντο) αλλά δε θα έλεγα όχι και για τον Φίλιπ Ροθ.

Τι γράφετε τώρα;

Γράφω κυρίως για το μπλογκ μου και για τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Αν με ρωτάτε για καινούργιο βιβλίο, δεν έχω ξεκινήσει ακόμα το γράψιμο. Είμαι στη φάση των σχεδίων. Ετοιμάζομαι να ρίξω σύντομα την “πλάκα”, όπως λένε οι μηχανικοί.

Περί μετάφρασης

Μπορείτε να μας μιλήσετε και για τα υπόλFINAL-FRONT-Micro-195x300οιπα βιβλία που μεταφράσατε;

Έχω μεταφράσει δύο βιβλία, πολύ διαφορετικά μεταξύ τους. Ομολογώ ότι στο πρώτο ήμουν εντελώς απροετοίμαστος (Νίτσε και μεταμοντερνισμός, εκδ. Futura). Το δεύτερο (Τι θα έκανε η Google, Jeff Jarvis, εκδ. Μεταίχμιο) με δυσκόλεψε αρκετά, αλλά το ευχαριστήθηκα.

Υπάρχουν συγκεκριμένοι συγγραφείς με τη μετάφραση των οποίων θα επιθυμούσατε να αναμετρηθείτε;

b76628Θα ήθελα να μεταφράσω λογοτεχνία.

Περί ανάγνωσης

Αγαπημένοι σας παλαιότεροι και σύγχρονοι συγγραφείς.

Έχω αγαπήσει πολλούς συγγραφείς. Θα πω δύο ενδεικτικά: Κάφκα και Παπαγιώργης.

Αγαπημένα σας παλαιότερα και σύγχρονα βιβλία.

Η Δίκη, Ο Μόμπυ Ντικ, η Καρδερίνα.

Αγαπημένα σας διηγήματα.

Όλος ο Παπαδιαμάντης.

Σας έχει γοητεύσει κάποιος σύγχρονος νέος έλb172363ληνας λογοτέχνης;

Ο Χρήστος Αστερίου.

Αγαπημένος ή/και ζηλευτός λογοτεχνικός χαρακτήρας.

Ο Κάπτεν Άχαμπ.

Αγαπημένο σας ελληνικό λογοτεχνικό περιοδικό, «ενεργό» ή μη; Κάποιες λέξεις για τον λόγο της προτίμησης;

Δεν είμαι συστηματικός αναγνώστης λογοτεχνικών περιοδικών. Τσιμπολογάω.

f083e3469c91d5ac48f94148f0e891d2Τι διαβάζετε αυτό τον καιρό;

Μόλις ξεκίνησα την Υπεραιχμή του Πίντσον.

Διαβάζετε λογοτεχνικές παρουσιάσεις και κριτικές; Έντυπες ή ηλεκτρονικές; Κάποια ιδιαίτερη προτίμηση στις μεν ή (και) στις δε;

Διαβάζω πολλά κριτικά κείμενα τόσο σε έντυπη όσο και σε ηλεκτρονική μορφή.

Θα μας γράψετε κάποια ανάγνωση σε αστικό ή υπεραστικό μεταφορικό μέσο που θυμάστε ιδιαίτερα;  [μέσο – διαδρομή – βιβλίο – λόγος μνήμης]

Αεροπλάνο – Προς Λισαβώνα – Βιογραφία του Πεσσόα – Αγάπη για τον Πεσσόα.

Περί αδιακρισίας

Παρακολουθείτε σύγχρkubrickονο κινηματογράφο ή θέατρο; Σας γοήτευσε ή σας ενέπνευσε κάποιος σκηνοθέτης, ταινία, θεατρική σκηνή;

Λατερύω τον κινηματογράφο. Απ’ τον Σκορσέζε και τον Ταρκόφσκι μέχρι τον Τριερ και τον Άντερσον, απ’ τον Κιούμπρικ μέχρι τον Τρυφώ και τον Χίτσκοκ. Αλλά κι ο Ρινόκερος του Ιονέσκο, εργάρα!

Οι εμπειρίες σας από το διαδικτυώνεσθαι; Τι περιλαμβάνει η ιστοσελίδα σας;

www.andriotakis.com

Ionesco_1966Αν κάποιος σας χάριζε την αιώνια νιότη με αντίτιμο την απώλεια της συγγραφικής ή αναγνωστικής σας ιδιότητας, θα δεχόσασταν τη συναλλαγή;

Να με ρωτήσετε ξανά όταν γεράσω.

Κάποια ερώτηση που θα θέλατε να σας κάνουμε μα σας απογοητεύσαμε; Απαντήστε την!

Δε με απογητεύσατε. Αντίθετα απόλαυσα τις ερωτήσεις σας.

Ίνγκο Σούλτσε – Αδάμ και Έβελιν

schulze5542-0Ο ανύπαρκτος παράδεισος

Η ημερομηνία 19 Αυγούστου 1989 μοιάζει μια απλή χρονολογική ένδειξη· όταν όμως αφορά την Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας έχει διαφορετική σημασία: μένουν τρεις μήνες μέχρι την πτώση του τείχους. Για τον Αδάμ είναι άλλη μια μέρα κατά την οποία γονατίζει περιχαρής μπροστά στα πόδια μιας κυρίας, για να προβάρει τα ρούχα που της έραψε. Εκείνη έχει βγάλει την μπλούζα της και κάνει αέρα με το Magazin, ένα περιοδικό που συνήθως υπήρχε στα κομμωτήρια, περιείχε και γυμνά, ήταν σπάνιο και συχνά ο κόσμος το έκλεβε. Αλλά ο κατά συρροή ερωτύλος ράφτης προδίδεται…

… και η σύντροφός του Έβελυν αποφασίζει με συνοπτικές διαδικασίες να εγκαταλείψει την κοινή εστία και να φύγει με τους φίλους της Σιμόνε και Μίχαελ για την Ουγγαρία, που έχει πλέον ανοίξει τα σύνορά της. Ο ίδιος παίρνει το παλιό του Βάρτμπwartburg_knight_4d_creme_front_1968ουργκ και τους ακολουθεί, παρέα με την χελώνα τους Έλφι. Ένα τέτοιο ταξίδι θα ήταν απλώς κωμικό αν δεν αφορούσε μια μεγάλη ανατολικοευρωπαϊκή διαδρομή, με τους καθιερωμένους ελέγχους των αυτοκινητοδρόμων στα διάφορα φυλάκια με τους φρουρούς που είναι «σαν τα ζώα, μυρίζονται τον φόβο σου από μακριά». Η κατάσταση περιπλέκεται όταν ο Αδάμ παίρνει μαζί του την Κάτια, που έχει ήδη το δικό της ιστορικό αποδράσεων.

Ingo-Schulze-mag-das-gedruckte-Buch-zum-AnfassenΟ Σούλτσε είναι ένας παράξενος συγγραφέας. Ενδιαφέρεται περισσότερο στην απόδοση της ατμόσφαιρας παρά στην πλέξη μιας σφιχτής πλοκής. Προτιμάει τις λεπτομέρειες από το γενικό κάδρο και εστιάζει περισσότερο στην αποσιώπηση και λιγότερο σε απροκάλυπτες εκφράσεις· το ίδιο κάνουν άλλωστε και οι χαρακτήρες τους. Τα καθημερινά τους λόγια απλώς εκφέρονται σε μια απέλπιδα προσπάθεια να καλύψουν την αναποφασιστικότητα, την σύγχυση ή τον φόβο τους. Με τον ίδιο τρόπο απέδιδε σε παλαιότερα κείμενά του την ανία που κατέκλυζε τον μέσο ανατολικογερμανό πολίτη. Ενδεικτική είναι η συνομιλία του Αδάμ με την Κάτια που μοιράζονται μια υπόγεια ερωτική έλξη αλλά και αμοιβαία καχυποψία. Θα μπορούσες να είσαι χαφιές, του λέει εκείνη· ένας χαφιές δεν κυκλοφορεί με τέτοιο σαράβαλο, της απαντάει αυτός. Ειδικά ένας χαφιές κυκλοφορεί με τέτοιο σαράβαλο, για καμουφλάζ, του αντιτείνει. Αφού εσύ με πλησίασες, με το κόλπο του κοριτσιού που έχει ανάγκη από προστασία, της θυμίζει με την σειρά του. Για να καταλήξουν: θα μπορούσαμε να είμαστε και οι δυο της Στάζι και να ελέγχουμε ο ένας την αξιοπιστία του άλλου.

amphicarbalatonΠροφανώς ο συγγραφέας επιθυμεί να στρωματογραφήσει την ιστορία του: αν στην κρούστα της βρίσκεται η διαχείριση της απιστίας, από την ταπείνωση ως την εξιλέωση, από κάτω λιμνάζει η δημόσια ιστορία αμέτρητων «πρωτόπλαστων». Γύρω από την αδιέξοδη προσωπική ζωή του ζεύγους χάσκει το βάρος μιας θλιβερής κρατικής καθημερινότητας· μια «μη ζωή» από την οποία ονειρεύεται να ξεφύγει η Έβελιν. Τα περίφημα ουγγρικά θέρετρα στη λίμνη Μπάλατον, απώτερος προορισμός της άτακτης φυγής της, μοιάζουν παράδεισος, ή έστω μια ενδιάμεση στάση. Όταν όμως το Τείχος παύει να υπάρχει και τα σύνορα ανοίγουν τίθεται το ζήτημα της επιλογής. Είναι η Δύση που βλέπουν μπροστά τους ο πολυαναμενόμενος παράδεισος ή η χώρα που άφησαν μπορεί να γίνει ένας καινούργιος; Ή, μήπως εκείνη τώρα μοιάζει σαν μια περισσότερο βιώσιμη λύση; Ή, ακόμα χειρότερα, χώρα της επαγγελίας ούτε υπήρξε ούτε υπάρχει;

Ένα δεύτερο στοιχείο της γραφ807442ή του Σούλτσε είναι η αποσπασματικότητα με την έννοια μιας σειράς ελλειπτικών εικόνων που μοιάζουν με αυτόνομα κινηματογραφικά πλάνα. Κάθε σελίδα του μοιάζει με αργό καρέ που επιχειρεί να αιχμαλωτίσει μια άβουλη καθημερινότητα Και όπως κάθε σύγχρονος κεντροευρωπαϊκός κινηματογραφιστής, εμμένει στις λεπτομέρειες, κάποτε με εξαντλητικό τρόπο. Αντί για τις σκέψεις των πρωταγωνιστών, παρακολουθούμε τις σκόρπιες τους κουβέντες αλλά και τι τρώνε, πώς τσαλακώνουν το περιτύλιγμα, πού το αφήνουν.

ostalgie-kabinett-12-a18028912Όλα αυτά τα στοιχεία δίνουν στην πρόζα του μια χροιά διηγήματος κάνουν περισσότερο διηγηματογράφο. Τα μυθιστορήματά του μοιάζουν με συρραφή πλάνων και στιγμών. Ακόμα και οι Απλές ιστορίες και οι 33 στιγμές ευτυχίας, διαβάζονται ως διηγήματα, έστω και κατά κάποιο τρόπο σπονδυλωτά, παρά ως μυθιστορήματα. Θαρρείς και είναι ένας σκηνοθέτης που αναγκάστηκε να γράψει το μυθιστόρημα που επιθυμεί να γυρίσει σε ταινία – και εδώ σίγουρα θα πρόκειται για ταινία δρόμου. Με τα βιβλία του ο Σούλτσε έχει αναλάβει να συγγράψει μια ολόκληρη μετάβαση: εκείνη των ανατολικογερμανών πολιτών σε ανερμάτιστους και ανεπιθύμητους φιλοξενούμενους ενός νέου κράτους».

21125021Φαίνεται πως το κομβικό, οριακό μυθιστόρημα για την Ανατολική Γερμανία ανάμεσα στα παλαιότερα και τα σύγχρονα Τείχη της δεν έχει ακόμα γραφτεί. Ίσως αυτό να αποτελεί το φευγαλέο χαρακτηριστικό ενός τέτοιου μυθιστορήματος: είναι αδύνατον να γραφτεί. Ή, απλώς, θα περιλαμβάνει όλα τα επιμέρους μυθιστορήματα που επιχείρησαν να αιχμαλωτίσουν κάτι από εκείνη την αδιανόητη πραγματικότητα.

Εκδ. Καστανιώτη, 2013, μτφ. από τα Γερμανικά Γιώτα Λαγουδάκου, 293 σελ. [Ingo Schulze – Adam und Evelyn, 2008].

Υπό δημοσίευση: περιοδικό (δε)κατα, τεύχος 40 (χειμώνας 2014).